ช่วงระยะ สองสัปดาห์หลังปีใหม่ ชีวิตผูกพันอยู่กับผู้ป่วยอัมพาตหลายราย
วันนี้จึงอยากนำเอาเรื่องนี้มาเป็นข้อมูล เล่าสู่กันฟังค่ะ เพื่อเป็นการเตือนภัยใกล้ตัว...
ซึ่งอาจเกิดขึ้นกับเรา และครอบครัวเมื่อไหร่ก็ได้ถ้าไม่เฝ้าระวัง....
ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจกับร่างกายของเราเสียก่อนนะคะ...


่างกายของคนเราประกอบไปด้วย 2 ส่วนคือ ร่างกายและจิตใจ
ร่างกายจะเคลื่อนไหวหรือทำงานได้จากการสั่งการของสมอง
จิตใจและความรู้สึก นึกคิด ก็ได้รับคำสั่งจากสมองเช่นกัน ..
ความสำคัญของการทำงานทั้งร่างกายและจิตใจของคนเราก็อยู่ที่สมองนั่นเองค่ะ
ภาวะอัมพฤกษ์ อัมพาต จึงเป็น ภาวะการสูญเสียการทำงานของร่างกายโดยการสั่งการของสมอง
ขึ้นอยู่กับว่าสมองส่วนใดจะถูกทำลายมาน้อยเพียงใด อธิบายเพื่อความเข้าใจอย่างง่าย ๆ คือ สมองซีกขวา จะสั่งการให้อวัยวะซีกซ้ายทำงานส่วนการทำงานของอวัยวะซีกขวาก็ถูกสั่งการโดยสมองซีกซ้าย ....เมื่อสมองถูกทำลายไม่ว่าจากสาเหตุใดก็ตาม ร่างกายก็จะหยุดการทำงานตามไปด้วย
ถ้าไม่โชคดีเสียชีวิตเสียก่อนก็จะมีภาวะอัมพฤกษ์หรืออัมพาตเกิดขึ้น

อัมพฤกษ์ คือร่างกายเคลื่อนไหวได้ สมองสั่งการได้บ้างแต่ไม่ดีเท่าที่ควร ผู้ป่วยสามารถช่วยเหลือตัวเองได้บ้างในบางกิจกรรม บางกิจกรรมก็ต้องได้รับการดูแลช่วยเหลือ
ส่วนอัมพาต คือการสูญเสียการทำงานของอวัยวะนั้น ๆ โดยสิ้นเชิง แบ่งเป็น
* อัมพาตครึ่งท่อน (บน - ล่าง )
* อัมพาตครึ่งซีก (ซ้าย - ขวา ) Hemiplegia หรือ Hemiparalysis
* อัมพาตทั้งตัว (Paralysis)

มารู้จักกับสาเหตุของการที่สมองถูกทำลายกันค่ะ

1. จากการมีเลือดออก เลือดคั่งในสมอง เช่น เส้นเลือดในสมองปริหรือแตกในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคหลอดเลือดสมอง หรือจากอุบัติเหตุ เช่น อุบัติเหตุจราจร ตกจากที่สูง เป็นต้น
2. จากการติดเชื้อ เช่น ซิฟิลิส ไข่พยาธิตัวตืด
3. จากความผิดปกติของสมองเอง เช่น มีเนื้องอก เป็นต้น


มาดูตัวอย่างของคนที่สมองถูกทำลายจากสาเหตุต่าง ๆ กันนะคะ



Case นี้ ชายไทยวัย 45 ปี เมาสุรา ตกบันได ศีรษะกระแทกพื้น ไม่สลบขึ้นไปนอนบนบ้านได้ รุ่งเช้าญาติมาปลุกไม่ตื่น ถูกนำส่งโรงพยาบาล ผ่าตัดสมองซีกขวา นอนโรงพยาบาล 2 เดือนได้กลับบ้านเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เป็นอัมพาตทั้งตัว อยู่ในระยะฟื้นฟูสภาพ



Case นี้ ชายไทยเชื้อสายจีน อายุ 67 ปี อาของดิฉันเอง เป็นผู้ป่วยความดันโลหิตสูง เป็นคนขยัน ทำงานเก่ง ไม่ยอมหยุดทำงาน แม้จะอายุมากแล้ว เปิดร้านขายแก๊สหุงต้มเล็ก ๆ ที่บ้าน ทำเองทุกอย่าง ไปสั่งแก๊สส่งแก๊สเอง เปลี่ยนหัวแก๊สให้ลูกค้า ปีที่แล้วท่านมาติดตั้งเตาแก๊สให้ที่บ้าน.. เราก็คุยกัน ฉันอยากให้ท่านนั่งขายของอยู่ที่บ้าน แล้วให้ลูกเป็นคนส่งแก๊ส ยกถังแก๊ส เนื่องจากท่านมีภาวะความดันโลหิตสูงและกินยาประจำ การยกของหนักจะทำให้ความดันโลหิตสูงขึ้นได้ ฉันยกตัวอย่างภาวะแทรกซ้อนจากความดันโลหิตสูงให้ท่านฟัง ภาวะเส้นเลือดในสมองแตก ภาวะอัมพฤกษ์ อัมพาต ท่านบอกว่าท่านไม่เป็นอะไร ท่านแข็งแรงดี ให้ลูกทำไม่ทันใจ ...ถ้าตายไปก็หมดเวรหมดกรรม
....อืม...ท่าจะจริง ...แล้วเราก็ไม่ได้คุยกันเรื่องนี้อีก
วันตรุษจีนของทุกปี อาเจ๊กช่วยจะมาไหว้อากง อาม่า และเตี่ยของฉัน ที่บ้านแม่ของฉันทุกปีเนื่องจากเตี่ยเป็นลูกชายคนโต กระถางธูป อากงอาม่า จึงอยู่ที่บ้านแม่ เราจะรวมญาติที่บ้านแม่ทุกปี แต่ปีนี้ไม่มีอาเจ็กช่วย เพราะอาเจ๊กช่วยนอนอยู่โรงพยาบาล ...



ตอนนี้อาเจ็กช่วยได้กลับบ้านแล้ว ..หลังจากนอนรักษาที่โรงพยาบาลเกือบ 2 เดือน..ฉันได้ไปช่วยจัดบ้านให้เหมือนห้องผู้ป่วยในโรงพยาบาล ..ขอยืมเตียง ติดต่อซื้อเครื่องดูดเสมหะ อุปกรณ์ในการให้อาหารทางสายยาง จัดหาถังออกซิเจน.และ.แนะนำพี่อ้อยลูกสาวอาเจ็กช่วยในการดูดเสมหะ ให้อาหารทางสายยาง การถอดล้างท่อเจาะคอด้านใน (inner tube)..ฯลฯ ให้กำลังใจ ..และบอกให้โทรตามได้เมื่อต้องการ...(บ้านฉันอยู่ห่างจากบ้านอาเจ๊กช่วย ประมาณ 3 กิโลเมตร )....พี่อ้อยบอก ..บุญของอาป๊านะที่มีหลานเป็นพยาบาล ...อืม...ก็ดูแลกันต่อไป..
ปล. อยากให้เฝ้าระวังและป้องกันก่อนจะเป็นมากกว่าค่ะ...




Case นี้ เมื่อปีที่แล้ว ชายวัยรุ่นไทย อายุ 20 ปี เป็นลูกชายคนเดียว ขับรถมอเตอร์ไซด์ซิ่ง ชนเสาไฟฟ้า ผ่าตัดสมอง เป็นอัมพาตทั้งตัว ...รักษานานเกิน 6 เดือน ได้รับการประเมินเป็นผู้พิการแล้ว ได้รับการสงเคราะห์ช่วยเหลือเงินผู้พิการ จากอบต. เดือนละ 500 บาท และได้รับการรักษาฟรี.... (บัตรประกันสุขภาพ ท. 74 )






Case นี้ หญิงไทย วัย 55 ปี ประมาณ 6 เดือนที่แล้ว มีอาการปวดศีรษะบ่อยครั้ง กินยาแก้ปวดแล้วไม่ดีขึ้น
จึงไปโรงพยาบาล แพทย์ตรวจพบมีก้อนในสมองต้องผ่าตัด หลังผ่าตัดมีภาวะอัมพาตทั้งตัว ฟื้นฟูสภาพมากกว่า 6 เดือน ตอนนี้ได้รับการประเมินเป็นผู้พิการแล้ว ไปถ่ายรูปติดบัตรผู้พิการให้ ได้สมุดประจำตัวผู้พิการและรอเปลี่ยนสิทธิรักษาพยาบาลประกันสุขภาพถ้วนหน้าผู้พิการ รหัส ท. 74 ยื่นเรื่องขอความช่วยเหลือสงเคราะห์เงินผู้พิการจากอบต. ..ไปเปลี่ยนสายยางให้อาหารให้ทุกเดือน





Case นี้ เมื่อ 2 ปีที่แล้ว จากอุบัติเหตุรถมอเตอร์ไซค์ชนกันค่ะ ผู้ป่วยเป็นคนซ้อนท้ายขอติดรถเพื่อนบ้านไปซื้อของในเมือง หลังอุบัติเหตุได้รับการผ่าตัดสมอง ทั้งร่างกายเป็นอัมพาตทั้งตัว ได้รับการฟื้นฟูจากญาติ (คุณตา) ประมาณ 3 เดือน ได้รับการเยี่ยม ให้คำแนะนำและให้กำลังใจจากพยาบาล และนักกายภาพบำบัด..ตอนนี้รอใส่กระโหลกกลับคืน ..และวางแผน..จะกลับไปเรียนหนังสือแล้วค่ะ



Case นี้ ปีที่แล้ว ตกนั่งร้าน...สูงประมาณ 2 เมตร ศีรษะกระแทกฟื้น ได้รับการผ่าตัดสมอง ฟื้นฟูประมาณ 3 เดือน อาการดีขึ้น ตอนนี้ช่วยเหลือตัวเองได้ แต่ยังไม่ไปทำงาน...ต้องกินยาทุกวัน (สังเกตศีรษะด้านซ้ายยังไม่ปะกะโหลก )..ไปเยี่ยมช่วงแรกไม่ได้ถ่ายรูปไว้ค่ะ


Case นี้ (เสื้อขาว) กลางปีที่ผ่านมา หญิงไทย วัย 48 ปี ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง กินยาไม่ต่อเนื่อง มีภาวะอ่อนแรงซีกซ้าย จึงไปโรงพยาบาลแพทย์บอกเส้นเลือดสมองกำลังจะปริ ได้รับการดูแลรักษา ฟื้นฟู 1 เดือน อาการดีขึ้น ตอนนี้ไปค้าขายได้ตามปกติแล้ว....ช่วงแรกที่มีภาวะอัมพฤกษ์ไปเยี่ยมบ้านสอนการออกกำลังกายด้วยตัวเองและให้กำลังใจ... แนะนำให้รับประทานยาอย่างสม่ำเสมอ งดอาหารรสเค็ม และเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์



ยังมีกรณีศึกษาอีกหลาย Case ค่ะที่ประสบปัญหาสุขภาพจากอัมพฤกษ์ อัมพาต และเสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง..วันนี้ขอยกตัวอย่างเพียงเท่านี้นะคะ

สรุป
* ภาวะความเจ็บป่วยหรือบาดเจ็บต่อสมอง..สามารถเกิดขึ้นได้ในคนทุกกลุ่มอายุ
** โรคภัยไข้เจ็บเป็นเรื่องธรรมดา ..เมื่อประสบกับภาวะการเจ็บป่วยขึ้นแล้วก็ต้องดูแล รักษา ฟื้นฟูสภาพให้ดีที่สุด แต่ถ้ายังไม่เจ็บป่วย หากเป็นโรคที่ป้องกันได้ ก็ต้องดูแลสุขภาพให้ดี ไม่ให้มีโรคภัยมาเบียดเบียน หรือถ้าเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง (เป็นเบาหวาน ความดันโลหิตสูง) ก็ต้องรักษา ดูแลป้องกันภาวะแทรกซ้อนไม่ให้เกิดขึ้นได้
....อโรคยา ปรมาลาภา ...ความไม่มีโรคเป็นลาภอันประเสริฐ...

ปล.1 ผู้ดูแลผู้ป่วยที่ดีที่สุด คือญาติ ...ความรัก ความห่วงใยจากญาติ และการปฏิบัติตามคำแนะนำจากแพทย์ พยาบาล บุคลากรทางการแพทย์ จะช่วยให้ฟื้นฟูสภาพได้เร็วขึ้น
ปล. 2 ยังไม่กล่าวถึงค่าใช้จ่าย หรือรายได้ของครอบครัว ที่ต้องสูญเสียไปการเจ็บป่วย และผลกระทบต่อครอบครัว...อีกมากมาย


บันทึกนี้อาจจะยาวสักเล็กน้อย.. แต่ก็เป็นเจตนาดีค่ะ ที่อยากให้ทุกท่านได้ เฝ้าระวังหรือป้องกัน
ไม่ให้ครอบครัวของท่านประสบกับสภาวะเช่นนี้ ...ภาวะอัมพฤกษ์ อัมพาต..ภัยพิบัติใกล้ตัว ....

ขอบคุณค่ะที่ติดตามอ่านจนจบ
รายละเอียดข้อมูลวิชาการ จาก ที่นี่ ค่ะ