ตามโบราณราชประเพณี

เจริญพร สมาชิกและผู้อ่านทุกท่าน

ตามโบราณราชประเพณีสืบมา องค์พระมหากษัตริย์จะโปรดพระราชทานเลื่อนและแต่งตั้งสมณศักดิ์แก่พระสงฆ์ เนื่องในวันมหามงคลต่างๆ อาทิ

1. วันเฉลิมพระชนมพรรษา จะมีการพระราชทานสมณศักดิ์แก่พระสงฆ์ ตั้งแต่ชั้นสมเด็จพระราชาคณะลงมา จนถึงพระครูสัญญาบัตร ขึ้นอยู่กับว่าจะมีตำแหน่งใดว่าง

2. วันพระราชพิธีฉัตรมงคล หากจะมีการพระราชทานสมณศักดิ์ ก็จะเป็นสมณศักดิ์ชั้นสูง ซึ่งมีความจำเป็นที่จะต้องทรงตั้ง เพื่อมาบริหารกิจการพระศาสนา เช่น ตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราช หรือสมเด็จพระราชาคณะ

3. วันพระราชพิธีปฐมราชาภิเษก ในพระราชพิธีทรงบำเพ็ญพระราชกุศล เนื่องใน วันแรกที่ขึ้นเสวยราชสมบัติ ตามโบราณราชประเพณี จะทรงพระกรุณาโปรด พระราชทานสมณศักดิ์ ชั้นพระราชาคณะ แต่มีจำนวนเล็กน้อย ตามแต่พระราชอัธยาศัย พระราชาคณะนี้เรียกว่า พระราชาคณะฤกษ์ หมายถึง พระราชทานเพียงเป็นการเอาฤกษ์เอาชัยเท่านั้น

ทุกวันนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลปัจจุบัน ทรงมีพระราชนิยมทรงถือเป็น พระราชประเพณี ในการพระราชทาน สถาปนา ตั้งและเลื่อนสมณศักดิ์ดังนี้

1. วโรกาสปกติ คือ เนื่องในวโรกาสพระราชพิธีเฉลิมพระชนมพรรษา วันที่ 5 ธันวาคมของทุกปี จะทรงพระกรุณาโปรดพระราชทาน สถาปนา ตั้งและเลื่อนสมณศักดิ์ ตั้งแต่ชั้นสมเด็จพระราชาคณะ จนถึงพระครูสัญญาบัตร ขึ้นอยู่กับว่ามีตำแหน่งใดว่าง จะเสด็จฯไปทรงประกอบพิธี ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัย โดยจะทรงพระราชทานสัญญาบัตร พัดยศและเครื่องประกอบสมณศักดิ์แด่พระสงฆ์ด้วยพระองค์เอง (ปัจจุบัน ในบางโอกาสจะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ให้ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯสยามมกุฎราชกุมาร ปฏิบัติพระราชกรณียกิจ แทนพระองค์)

2. วโกาสพิเศษ คือ ทรงถือเอาวโรกาสพิเศษอันเป็นมหามงคล เช่น พระราชพิธีกาญจนาภิเษก ที่ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี วันที่ 10 มิถุนายน 2539

วันเฉลิมพระชนมพรรษา สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 5 รอบ วันที่ 12 สิงหาคม 2535

วันเฉลิมพระชนมพรรษา สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 6 รอบ วันที่ 12 สิงหาคม 2547

วันฉลองทรงครองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี วันที่ 10 มิถุนายน 2549 เป็นต้น.

ที่มา หนังสือสมณศักดิ์