แต่กรุงเทพฯ ก็ไม่ใช่บ้านของเราอยู่วันยังค่ำ และมันยิ่งจะเลวร้ายมาก หากวันหนึ่งต้องจบชีวิตลงในผืนดินที่ไม่ใช่บ้านเกิดของเราเอง

ผมไม่เคยรู้สึกขวยเขินที่จะบอกกับใคร ๆ ว่า  ผมเป็นคนบ้านนอกขอบชนบท   ผมมีความทรงจำที่ดีในวัยเยาว์เกี่ยวกับวิถีทุ่งเสมอ   จนทุกวันนี้  การได้หวนกลับไปคิดถึงภาพในอดีตเหล่านั้น  ก็ยังเป็นเสมือนกิจวัตรที่หัวใจของผมไม่เคยลืมเลือนที่จะกระทำ

 

พักหลังหมู่บ้านของผมเงียบเหงาขึ้นพอสมควร   อย่าว่าแต่หนุ่มสาวเท่านั้นที่บ่ายหน้าลงเมืองใหญ่เพื่อเสี่ยงโชค
คนวัยกลางคนที่มีครอบครัวแล้วก็มีจำนวนมากโขเหมือนกันที่จำต้องห่างบ้านเกิดไปเผชิญชะตากรรมเลี้ยงชีพในเมืองใหญ่ 

 

ครั้งหนึ่งเมื่อหลายปีที่แล้ว   พี่สาวและพี่เขยของผมก็เคยต้องชะตาชีวิตเช่นนั้นเหมือนกัน  แต่เมื่อฝนแรกชำแรกลงสู่ผืนดินแห่งบ้านเกิด  ทั้งสองก็ไม่ลังเลที่จะกลับบ้านมาทำหน้าที่แห่งการไถหว่านและปักดำ

 

ผมจำวันนั้นได้  พี่สาวคนเดียวของผมกลับบ้านด้วยผิวพรรณที่ผุดผ่อง  พี่เขยเองก็ดูจะมีสง่าราศีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด  
วันนั้น  พี่สาวมีเสื้อสีสวยหนึ่งตัวมาฝากผม  มันเป็นเสื้อยืดสีน้ำตาล  ผมตื่นเต้นและชื่นชอบเสื้อตัวนี้มาก  และยังพกพามาสวมใส่ในช่วงเรียนมหาวิทยาลัยด้วยเหมือนกัน

 

พี่สาวของผมเล่าให้ฟังว่า  ชีวิตในกรุงเทพฯ  ไม่สะดวกสบายเหมือนบ้านเรา  กินอยู่อย่างลำบาก  นอนในเพิงที่ทำด้วยสังกะสี   ตกดึกก็ร้อนอบอ้าว   ชีวิตในแต่ละวันเต็มไปด้วยความรีบเร่ง  และประหนึ่งว่าชีวิตตกอยู่ภายใต้การกำกับของคนที่ไม่คุ้นเคย และประหนึ่งมีมือที่มองไม่เห็นคอยโบยตีอยู่ตลอดเวลา

 

นอกจากนี้  พี่สาวยังเล่าให้ฟังว่า  ไม่มีที่ใดให้เรานอนหลับไดอย่างอุ่นอก  ถึงแม้การงานที่บ้านนอกจากหนักแสนหนัก  แต่เมื่อเอนกายลงพัก  หัวใจก็ได้พักอย่างสนิทแน่น  ซึ่งตรงกันข้ามกับวิถีที่กรุงเทพฯ  ชีวิตแทบไม่มีค่ำคืนใดได้หลับฝันอย่างอุ่นใจเลยสักคืน และนั่นก็เป็นครั้งแรกและครั้งเดียวเท่านั้นที่พี่สาวคนเดียวของผมไปกรุงเทพฯ   ทุกวันนี้เธอยังคงใช้ชีวิตอยู่ที่บ้านนอกอย่างเรียบง่ายตามอัตภาพ

 

 

ทุกวันนี้.  คนบ้านนอกหลายชีวิตยังคงต้องดิ้นรนอยู่ตามเมืองใหญ่   ผมไม่รู้ว่าพวกเขารู้สึกเช่นเดียวกับพี่สาวผมหรือไม่   แต่ก่อนที่ฝนแรกแห่งพฤษภาจะมาเยือนของปีนี้   กลางดึกของคืนหนึ่ง  พ่อโทรศัพท์มาหาผม  พร้อมกับบอกว่า  “เพื่อนรุ่นเดียวกันได้จบชีวิตลงที่ริมถนนใกล้ ๆ กับโรงงาน” ....

 

นั่นคือการจากพรากอันแสนเศร้า  .  ผมเคยได้คุยกับเขาว่า  กรุงเทพฯ  อาจจะมีเงินและปัจจัยอะไรต่ออะไรมากมายให้เราได้เก็บออมและส่งเสียทางบ้าน  แต่กรุงเทพฯ ก็ไม่ใช่บ้านของเราอยู่วันยังค่ำ  และมันยิ่งจะเลวร้ายมาก  หากวันหนึ่งต้องจบชีวิตลงในผืนดินที่ไม่ใช่บ้านเกิดของเราเอง  ซึ่งผมก็ไม่คาดคิดว่า  สิ่งที่เราคุยกันนั้น  จะเกิดขึ้นกับเขา 

 

ย้อนกลับไปเมื่อต้นเมษาปีเดียวกันนี้...
หลานชายของผมก็ประสบอุบัติเหตุเสียชีวิตบนท้องถนนอันทอดยาวอย่างไม่รู้จบ   เป็นการเสียชีวิตในขณะเดินทางกลับไปกรุงเทพฯ  เพื่อเข้าทำงานในโรงงาน   ทิ้งเมียและลูกในวัยขวบเศษไว้เบื้องหลังอย่างแสนเศร้า

 

เช่นเดียวกันนี้
เมื่อหลายปีที่แล้ว   คนในคุ้มเดียวกันกับผม  ก็เสียชีวิตอยู่กลางหมอชิตใหม่โดยไม่อาจได้ล่ำลาลูกเมียที่อยู่ทางบ้าน  ซึ่งครั้งนั้น  แกไปรับจ้างเข็นรถเพื่อบรรทุกสิ่งของผู้โดยสารเที่ยวละ 20 บาทในหมอชิต  ไม่มีใครรู้ว่าเสียชีวิตตอนไหน  รู้แต่เพียงว่า  เผลอหลับอยู่แถว ๆ  มุมเล็ก ๆ ในชานชลาของภาคอีสาน   ซึ่งก็ได้รถคันโทรมของพ่อนี่แหละที่หอบสังขารไปบรรทุกร่างอันไร้วิญญาณของแกกลับคืนสู่แผ่นดินเกิด 

 

ผมเองก็เคยได้ใช้ชีวิตในกรุงเทพฯ มาช่วงระยะหนึ่ง  ก่อนตัดสินใจบอกลากลับมาสู่ที่ตรงนี้   ขณะที่เพื่อนฝูงและญาติมิตรอีกหลายคน   ยังคงว่ายวนอยู่ไกลบ้านอย่างหนักหน่วง  หรือแม้แต่บางคนอาจกำลังลงหลักปักฐานในกรุงเทพฯ  โดยมีบ้านเกิดเป็นความหลังและความทรงจำของชีวิต –

 

นี่คือห้วงความรู้สึกของผมที่เกิดขึ้นท่ามกลางท้องฟ้าที่หม่นครึ้มด้วยละอองฝน  และความรู้สึกนั้นก็ราวจะรับรู้ว่า  ท้องนาหลายที่คงปักดำเสร็จสิ้นแล้ว   หลายชีวิตแถวบ้านเกิดก็คงกำลังบ่ายหน้าไปทำอย่างอื่น  ขณะที่หลายชีวิตก็ยังคงดิ้นรน ตะกายฝันอยู่ในเมืองใหญ่อันห่างไกลจากบ้านเกิด

 

และนี่คือ บทกวีอีกบทหนึ่งที่ผมหยิบขึ้นมาอ่าน  แล้วพลอยให้เกิดความรู้สึกหม่นเศร้าจนอดที่จะเขียนถึงเรื่องราวในทำนองนี้ไม่ได้   

 

อยากให้กัลยาณมิตรได้อ่านกันจนจบ   ถึงแม้จะออกอารมณ์เศร้า ๆ ไปบ้าง  แต่ก็คงช่วยให้เราได้คิดถึงชีวิตอีกหลายชีวิตที่ยังต้องเผชิญกับชะตากรรมที่ไม่อาจคาดเดาได้เลยว่าจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง  ...  และถ้าเป็นคนที่กำลังอยู่ไกลบ้านเช่นนี้  แล้วมาตกอยู่ในชะตากรรมดังกล่าว  จะยิ่งเจ็บปวดและรวดร้าวเพียงใด ...

 




ควันสีเทาถูกปล่อยออกจากปล่อง
หวูดโรงงานกังวานก้องเร่งร้องสั่ง
คนงานพาร่างผอมใกล้ผุพัง

เดินไปยังประตูใหญ่เหมือนปากยักษ์

กากอาหารจานหนึ่งในตอนเช้า

รีดเป็นแรงระดมเข้าสู่เครื่องจักร

ลูกสูบดันคันชักเดินดังชึกชัก

เกร็งกล้ามเนื้อเหงื่อทะลัก – หนักและนาน

คนเหล่านี้มีคำอยู่คนหนึ่ง

หญิงสาวซึ่งซมซานจากอีสาน

ทิ้งนาเช่าเข้ากรุงเทพฯ เที่ยวหางาน

ทำด้วยการทุ่มแรงกายขายแรงกิน

คำจึงคือเครื่องจักรคนสองแรงแขน

ถูกลากแล่นต่อลมไปไม่ให้สิ้น

ทุกข์ร้อนหนาวผ่าวพิษไข้คำเคยชิน

เข็นชีวิตแหว่งวิ้นข้ามคืนวัน

วันหนึ่งคำขณะที่นั่งทอผ้า

เกิดมืดหน้าตามัวมือไม้สั่น

สะดุ้งวูบตะครุบด้ายสายพานพัน

พอเสียงสั่นขาดลงก็แหลกลาญ

เลือดกระเซ็นเปื้อนเส้นด้ายจนแดงคล้ำ

จากมือที่เคยทำเคยไถหว่าน

จากมือที่ทอผ้าพรรณตระการ

มือแห่งงาน...วันนี้ต้องถูกตัดไป

แขนของคำเหลือแค่ข้อศอกสั้น

แขนของคำข้างนั้นอยู่ที่ไหน ?

แขนที่ขาดของเธออยู่ที่ใคร ?

เสื้อสีสวยซึ่งคุณใส่สิแขนคำ !

 

 

.........................................................................

 

 

ปล..

บทกวีบทนี้  เขียนขึ้นโดย  คุณเรืองเดช   จันทรคีรี  :  พิมพ์ครั้งแรกในนิตยสารโลกหนังสือ

(พฤษภาคม  ๒๕๒๓)  ได้รับการประกาศให้เป็นบทกวีรางวัลดีเด่น ปี ๒๕๒๓  จากสมาคมภาษาและหนังสือแห่งประเทศไทย

 

ผมได้อ่านบทกวีบทนี้ครั้งแรกในตอนมาเรียนปี  ๑  ที่มหาวิทยาลัย (๒๕๓๔)  โดยที่อาจารย์ธัญญา  สังขพันธานนท์   (ไพฑูรย์  ธัญญา)   นำมาอ่านให้ฟังในชั้นเรียน  และมันทำให้ผมอดคิดถึงเสื้อสีสวยตัวที่พี่สาวซื้อมาจากกรุงเทพฯ ไม่ได้ 

 

ทุกวันนี้...
ผมยังคงชื่นชอบบทกวีบทนี้  บางท่อน ผมก็ท่องจำจนขึ้นใจ ...