การวิเคราะห์สารเคมีในร่างกายทางการแพทย์ เป็นเรื่องที่น่าสนใจ เพราะจะมีส่วนช่วยในการวินิจฉัยและรักษาโรคต่อไป

สวัสดีครับ

วันนี้ผมขอเสนอผลการฝึกงานที่ผ่านมาหนึ่งเดือนแล้วที่ Huntington Medical Research Institute : HMRI Pasadena, Los Angeles

ผมทำฝึกหัดทำการวิเคราะห์สารเคมีในร่างกาย ทางการแพทย์เรียกว่า Magentic Resonance Spectroscopy : MRS

MRI : Magnetic Resonance Imaging เป็นภาพที่เกิดขึ้นจากขบวนการปล่อยคลื่นวิทยุที่เฉพาะเจาะจงเข้าไปกระตุ้นอวัยวะที่สนใจ โดยผู้ป่วยต้องเข้าไปอยู่ในห้องที่มีสนามแม่เหล็กแรงสูง เมื่ออวัยวะที่ต้องการได้รับการกระตุ้นแล้ว จะเกิดการคลายพลังงานออกมาในรูปของสัญญาณ เครื่องคอมพิวเตอร์จะรับสัญญาณดังกล่าวมาสร้างเป็นภาพของอวัยวะที่ได้รับการกระตุ้นออกมาเพื่อการวินิจฉัยและรักษาโรค ดังภาพที่เห็น

liver

MRS มีหลักการตรวจคล้ายๆกับ MRI แต่จะต่างกันตรงการแสดงที่ปรากฏออกมาบนจอภาพที่เห็น คือ

MRI แสดงภาพของอวัยวะออกมาแสดงเพื่อการวินิจฉัยโรค

MRS แสดงสเปคตรัมของตำแหน่ง ความสูงของสัญญาณของสารเคมีที่ตรวจวัดไป

ในร่างกายมนุษย์ประกอบด้วยสารเคมีที่แตกต่างกัน เช่น ไฮโดรเจน คาร์บอน ฟอสฟอรัส ไนโตรเจน เป็นต้น สารเคมีเหล่านี้อยู่ในองค์ประกอบต่างๆที่สำคัญของอวัยวะในร่างกาย คนมีร่างกายสมบูรณ์ ปกติก็มีระดับของสารเคมีเหล่านี้แสดงออกมาระดับหนึ่ง แต่คนที่ผิดปกติระดับของสารเคมีพวกนี้จะมีปริมาณมากหรือน้อยแตกต่างกันออกไป ทำให้การตรวจแบบนี้สามารถวินิจฉัยลึกลงไปในระดับเซลล์หรือศึกษาการเปลี่ยนแปลงขบวนการเมตาบอริซึมในร่างกายได้ โดยที่ผู้ป่วยไม่ต้องถูกเจาะตัดชิ้นเนื้อ หรือ ดูดเลือดออกไปจากร่างกาย

ผมสนใจศึกษา คือ เกี่ยวกับตับ ที่เมืองไทยไม่ค่อยมีใครทำกัน ผมสนใจศึกษาในผู้ป่วยที่ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ พบมากในภาคอีสาน คนที่กินปลาดิบแล้วมีพยาธิปนเปื้อนอยู่ ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของการเกิดมะเร็งท่อน้ำดี

ระหว่างที่ผมฝึกงาน ผมก็ต้องทดลองกับแบบจำลองที่บรรจุสารเคมีในปริมาตรและความเข้มข้นที่แตกต่างกัน จากมากไปหาน้อย เพราะเมื่อตรวจในร่างกายมนุษย์แล้ว สารเคมีพวกนี้อาจมีปริมาณน้อยมากๆ ผมต้องพยายามตรวจวัดสารที่ถูกต้องให้ได้ เพื่อบอกให้ได้ว่ามีสารอยู่ปริมาณเท่าไร (ดังภาพที่แสดงปริมาณสารเคมีที่มีความเข้าข้นแตกต่างกันที่ผมตรวจวัดได้ในแบบจำลอง)

spectrum

ภาพต่อมาเป็นเป็นการตรวจในตับของอาสาสมัครที่นี่ ผลออกมายังไม่ดีนัก เนื่องจากมีสารเคมีที่อยู่บริเวณกล้ามเนื้อ ผิวหนังมารบกวน (สัญญาณที่สูงที่สุดในภาพ คือ PCr) ตำแหน่งต่างๆของสัญญาญหมาย ถึง สารพวก PME, Pi, PDE, PCr, ATP ซึ่งเป็นสารสำคัญในร่างกาย ซึ่งต้องศึกษาเพิ่มเติมต่อไป

spectrum1

ส่วนช่วงเวลาที่เหลืออีกหนึ่งเดือนจากนี้ไป ผมต้องพยายามขจัดสารเคมีที่ไม่ต้องการออก เก็บสัญญาณที่ต้องการ ลบสัญญาณรบกวน และต้องพยายามใช้เครื่องมืออุปกรณ์ให้มีความชำนาญมากขึ้น เพื่อกลับไปทำงานวิจัยที่สนใจของผมที่มหาวิทยาลัยขอนแก่น ต่อไป