ไหว้เจดีย์พระบรมธาตุนครชุม และพระศรีมหาโพธิ์อายุกว่า 600 ปี ที่กำแพงเพชร


           เมื่อวันที่ 15 กุมภาพันธ์ ที่ผ่านมา ผมได้มีโอกาสแวะไปที่วัดพระบรมธาตุนครชุม  เพื่อดูการตัดแต่งต้นโพธิ์ที่มีอายุถึง 650 ปี   ที่ฝั่งนครชุม (ตรงกันข้ามกับฝั่งตัวเมืองกำแพงเพชรในปัจจุบัน)  ได้เห็นและได้อ่านบันทึกประวัติของต้นโพธิ์ที่   สมเด็จพระมหาธรรมราชาลิไท  แห่งกรุงสุโขทัยนำมาสถาปนาไว้เมื่อ พ.ศ.  1900  จำนวน  3 ต้น  หากนับถึงปัจจุบันก็เป็นเวลา 650 ปีล่วงมาแล้ว  เห็นว่าน่าสนใจมาก เลยขอนำภาพมาฝากชาวบล็อก G2K        

          หากพูดถึงพระบรมธาตุ  วัดพระบรมธาตุนครชุม หลายท่านอาจจะเคยได้ยิน และก็คงจะมีอีกหลายๆ ท่านที่ยังไม่เคยได้ยิน   แต่ว่าหากใครที่เคยอ่านวรรณกรรมของเรียมเอง(อ.มาลัย  ชูพินิจ) เรื่องทุ่งมหาราช  บริเวณปากคลองในเนื้อเรื่องของทุ่งมหาราชนั้นก็เป็นบริเวณเดียวกันนครชุมในปัจจุบันนั่นเอง   ปากคลองที่ว่าก็คือปากคลองสวนหมากที่น้ำจากคลองสวนหมากไหลมาบรรจบกับน้ำปิงครับ     วัดพระบรมธาตุนครชุม อันเป็นที่ตั้งของพระบรมธาตุนครชุมนั้น  เป็นวัดเก่าแก่ตั้งอยู่ฝั่งตรงกันข้ามกับเมืองชากังราว  มีเจดีย์พระบรมธาตุที่เป็นเจดีย์ที่อยู่คู่เมืองกำแพงเพชรมาอย่างยาวนาน

          งานประเพณีที่สำคัญของจังหวัดกำแพงเพชรอย่างหนึ่งคืองานประเพณีนบพระเล่นเพลง  ซึ่งจะจัดขึ้นในช่วงวันเพ็ญเดือน 3 ของทุกปี  ซึ่งมีกิจกรรมนบพระ (ไหว้พระ) ก็จะมาไหว้เจดีย์พระบรมธาตุ ที่วัดพระบรมธาตุนครชุมแห่งนี้  หลังจากนั้นจึงจะมีกิจกรรมเล่นเพลง

          เพื่อที่จะนำให้ท่านได้รู้ความเป็นมาของประเพณีที่สำคัญนี้ รวมทั้งความเป็นมาของเรื่องราวทั้งหมดอย่างย่อๆ  จึงขอนำบทความ    จากเว็บไซต์เมืองไทยดอทคอม เกี่ยวกับ ทำบุญวันมาฆะในงาน "ประเพณีนบพระเล่นเพลง"  มาให้ได้อ่านเพิ่มเติม ดังบทความต่อไปนี้ครับ

 

 

          จังหวัดกำแพงเพชรเป็นเมืองเก่าที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์แห่งหนึ่งของประเทศไทย ในสมัยสุโขทัยกำแพงเพชรมีฐานะเป็นเมืองหน้าด่านต้องคอยรับศึกสงครามอยู่เสมอ จึงได้มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์หลงเหลืออยู่ให้เห็นมากมายในปัจจุบัน เช่น วัดโบราณ ป้อมปราการ คูเมือง กำแพงเมือง เป็นต้น ทำให้จังหวัดกำแพงเพชรเป็นเมืองศูนย์กลางการท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญแห่งหนึ่งของประเทศไทย
       
       นอกจากโบราณสถานที่เก่าแก่แสดงถึงความเจริญรุ่งเรืองของเมืองแล้ว ยังมีวัฒนธรรมประเพณีที่สืบทอดมาจนถึงปัจจุบันที่สำคัญก็คือ “ประเพณีนบพระเล่นเพลง” ซึ่งเป็นการทำบุญในวันเพ็ญเดือนสาม หรือวันมาฆบูชา ตามประวัติความเป็นมากล่าวไว้ว่า...
       
       ในสมัยสุโขทัยเมืองกำแพงเพชรมีความเจริญรุ่งเรืองเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะในรัชสมัยแผ่นดินพระมหาธรรมราชาลิไท เป็นยุคสมัยที่พระพุทธศาสนาเจริญรุ่งเรืองเป็นอย่างยิ่ง มีการเผยแพร่พระพุทธศาสนาไปทั่วทุกหัวระแหง และมีการบูรณะ ปฎิสังขรณ์สร้างวัดวาอารามใหญ่โตสวยงาม นอกจากนี้จากศิลาจารึกสุโขทัยหลักที่ 3 ได้ระบุไว้ว่า เมื่อปีพุทธศักราช 1900 พระมหาธรรมราชาลิไทได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุจากประเทศศรีลังกามาประดิษฐานไว้ในองค์พระเจดีย์ที่วัดพระบรมธาตุ ตำบลนครชุม อำเภอเมือง จังหวัดกำแพงเพชร และนำเอาต้นพระศรีมหาโพธิ์มาปลูกไว้ที่บริเวณหลังองค์พระเจดีย์อีกด้วย

 

       

        สำหรับพระบรมธาตุเจดีย์ภายในวัดพระบรมธาตุเป็นเจดีย์แบบพม่า พระเจดีย์องค์นี้สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพกล่าวไว้ว่า น่าจะเป็นพระมหาธาตุที่พระมหาธรรมราชาลิไททรงสถาปนาในปี พ.ศ.1900 ตามที่กล่าวไว้ในศิลาจารึกหลักที่ 3 (จารึกนครชุม) เจดีย์องค์เดิมเชื่อกันว่าเป็นทรงดอกบัวตูม หรือพุ่มข้าวบิณฑ์ ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงอนุญาตให้พ่อค้าไม้ชาวพม่าชื่อ พระยาตะก่า ซ่อมแซมปฏิสังขรณ์และก่อใหม่จนเป็นเจดีย์รูปแบบพม่า ดังที่ปรากฏในปัจจุบัน
       
       ครั้งเมื่อถึงวันเพ็ญเดือนสาม หรือวันมาฆบูชา เจ้าฟ้าเจ้าแผ่นดินจะนำผู้ครองนคร เจ้าเมืองน้อยใหญ่ พร้อมทั้งเหล่าไพร่ฟ้า ข้าราชบริพารและประชาชน จัดตกแต่งขบวนพยุหยาตราพากันไปนมัสการพระบรมธาตุ และเวียนเทียนรอบพระบรมธาตุนครชุมอย่างเป็นประจำทุกปี โดยเรียกประเพณีนี้ว่า “นบพระ” ซึ่งคำว่า นบเป็นคำโบราณแปลว่า “ไหว้” นบพระจึงหมายถึงการไหว้พระนั่นเอง
       
       และเนื่องจากการเดินทางในสมัยก่อนเป็นไปด้วยความยากลำบาก ต้องเดินทางด้วยเท้า พาหนะก็มีแต่ช้าง ม้า วัว ควาย กว่าจะเดินทางไปถึงและนมัสการพระบรมธาตุก็มืดค่ำ ด้วยเหตุนี้จึงจำเป็นต้องพักค้างแรมในบริเวณวัด ดังนั้นจึงเป็นเรื่องธรรมดาของชาวบ้านโดยทั่วไป เมื่อมาต่างถิ่นและอยู่รวมกันเป็นจำนวนมาก จึงได้จัดการแสดงและการละเล่นต่างๆมาประชันขันแข่งกันตามขนบธรรมเนียมของแต่ละหมู่บ้าน ทั้งร้องเพลงพื้นบ้าน ชายหญิงร้องและร่ายรำกันอย่างสนุกสนานรื่นเริงภายหลังจากที่ได้ทำบุญทำกุศลแล้ว โดยเรียกประเพณีนี้ว่า “เล่นเพลง”
       
       ประเพณีนบพระเล่นเพลงจึงได้เกิดขึ้นนับแต่นั้นมา ชาวกำแพงเพชรเชื่อว่าใครที่ได้นมัสการพระบรมธาตุ และพระศรีมหาโพธิ์จะเป็นผู้มีบุญ ดังเช่นความในศิลาจารึกนครชุมหลักที่ 3ว่า

         “ผู้ใดไหว้นบกระทำบูชาพระศรีรัตนมหาธาตุ และพระศรีมหาโพธิ์ไซร้ มีผลอานิสงส์พร่ำเสมอดังได้นบพระผู้เป็นเจ้า...”

 


 

         นั่นคือความเป็นมาของงานนบพระเล่นเพลง  และความเป็นมาบางส่วนของสถานที่ที่เกี่ยวข้อง   หลายคนที่ได้ไปเยี่ยมชมอาจจะสนใจพระบรมธาตุ  ซึ่งมีความเป็นมาที่ยาวนานแล้ว  สิ่งที่ถูกสถาปนาขึ้นพร้อมพร้อมกันก็คือต้นพระศรีมหาโพธิ์ อีก 3 ต้น ที่สมเด็จพระมหาธรรมราชาลิไท  กรุงสุโขทัยนำมาสถาปนาไว้เมื่อ พ.ศ.  1900   และในปัจจุบันยังเหลืออยู่จำนวน 2 ต้น   บันทึกบอกเล่าความเป็นมาที่ผมได้ถอดมาจากป้ายที่แสดงไว้ความว่า

      " ต้นศรีมหาโพธิ์   ต้นไม้สำคัญยิ่งในพระพุทธศาสนา  ต้นไม้ที่ตรัสรู้ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  โดยพระองค์ประทับนั่งภายใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ณ ตำบลอุรุเวลาเสนานิคม  กรุงราชคฤห์  แคว้นมคธ  ทรงบำเพ็ญเพียรจนได้บรรลุพระสัพพัญญูตญาณเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อวันขึ้น  15 ค่ำ เดือน 6  ก่อนพุทธศักราช  46 ปี (ตามคติแบบไทย คือปรินิพานครบ 1 ปี นับเป็น พ.ศ. 1)

       ต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นนี้  สมเด็จพระมหาธรรมราชาลิไท  แห่งกรุงสุโขทัยนำมาสถาปนาไว้เมื่อ พ.ศ.  1900  โดยได้มาจากลังกาเมื่อคราวส่งสมณฑูตไปสืบต่อพระพุทธศาสนา  ทรงนำมาสถาปนาไว้พร้อมกับพระบรมสารีริกธาตุ  9 องค์  ซึ่งประดิษฐาน ณ พระมหาธาตุเจดีย์ จำนวน  3 ต้น  ปัจจุบันเหลืออยู่  2 ต้น  คือต้นนี้  และต้นนอกกำแพงวัด  โดยที่อีก 1 ต้นนั้น  โดนน้ำเซาะล้มไปแล้ว  ปัจจุบันมีขนาดบุรุษ  10 คนโอบ"

 

ต้นที่ 1 อยู่ในบริเวณวัดพระบรมธาตุนครชุม

 

 

ต้นที่ 2  อยู่บริเวณด้านหลังวัดพระบรมธาตุนครชุม

 

          ผมไม่ค่อยจะมีความสัดทัดในการบันทึกเกี่ยวกับธรรมชาติ หรือสถานที่ท่องเที่ยวเหมือนกับอีกหลายๆ ท่าน  ต้องขออภัยนะครับหากเรียบเรียงเนื้อหาได้ไม่ค่อยสละสลวย   แต่เห็นว่าเป็นของดีทางด้านวัฒนธรรม  และเป็นประวัติศาสตร์อันสำคัญอีกมุมหนึ่งของจังหวัดกำแพงเพชร   เลยขอนำมาบันทึกไว้เพื่อการแลกเปลี่ยน

          หากท่านใดผ่านไปที่จังหวัดกำแพงเพชร  มีเวลาก็ขอเชิญไปไหว้พระบรมธาตุนครชุม  วัดพระบรมธาตุนครชุมนะครับ  สำหรับที่ตั้งของวัดพระบรมธาตุนครชุมนั้น  อยู่ไม่ไกลจากถนนสายเอเชีย  พอท่านเดินทางถึงสี่แยกนครชุม  ก็เลี่ยวเข้ามาทางตัวเมืองกำแพงเพชร เข้าไปประมาณ 2 ก.ม. ถึงสถานีขนส่งกำแพงเพชร(ยังไม่ข้ามสะพานข้ามแม่น้ำปิง) ก็จะเห็นเจดีย์ตั้งตระหง่านเห็นได้ชัดเจน  อยู่ทางด้านหลังสถานีขนส่งนั่นเอง

แผนที่การเดินทาง

 บันทึกมาเพื่อการ ลปรร. ครับ

วีรยุทธ  สมป่าสัก  20 ก.พ. 2551

 


ทำบุญวันมาฆะในงาน "ประเพณีนบพระเล่นเพลง" 


 

หมายเลขบันทึก: 166352เขียนเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2008 14:07 น. ()แก้ไขเมื่อ 6 กันยายน 2013 18:47 น. ()สัญญาอนุญาต:


ความเห็น (17)

ไม่เคยแวะกำแพงเพชรอย่างจริงๆจังๆสักทีครับ

แต่อยากไปชมนครชุม กับทุ่งเศรษฐีอยู่

สมัยพระบนมไตรโลกนาถแห่งกรุงอยุธยา ท่านก็ทรงย้ายมาประทับที่กำแพงเพชรครับ สมัยนั้นเชียงใหม่มีพระเจ้าติโลกราช ทั้งสองพระองค์ทรงต่อกรกันอย่างสมศักดิ์ศรี

ทุ่งมหาราช อ่านเป็นหนังสือนอกเวลาอยู่ครับพ่อน้องไผ่ จำได้แต่ฉากที่ค้างแรมบนหาดแม่น้ำปิง "คืนของเราสวรรค์ของเรา" ทำให้คนหนุ่มวัยแตกพาน (ตอนนั้น) ฝันหวาน 555

ได้ความรู้และเข้ากับกาลเลยค่ะ ที่จะเป็นวันมาฆบูชาในวันพรุ่งนี้

คุณวีรยุทธได้มีโอกาสไปไหว้พระและสิ่งคู่บ้านคู่เมือง เป็นบุญมากเลยนะคะ

เรื่องเช่นนี้น่าสนใจเพราะทำให้ได้รู้จักสิ่งดีๆของจังหวัดในเชิงศิลปวัฒนธรรมอย่างแท้จริง ทำให้เกิดจิตน้อมสู่ศาสนาและภูมิใจในสิ่งดีๆที่แต่ละจังหวัดมีมาช้านาน ไม่ใช่ของทำขึ้นใหม่เพื่อโปรโมทการท่องเที่ยวแบบหวังหาเงินค่ะ

-น่าสนใจครับ  อ้ายสิงห์  ขอร่วมเชิญชวน เที่ยวงาน  และ ทำบุญ  ด้วยกันเน้อ....

    "กรุพระเครื่อง  เมืองคนแกร่ง  ศิลาแลงใหญ่  กล้วยไข่หวาน  น้ำมันลานกระบือ " 

สวัสดีค่ะ หิ่งห้อยกลับมาแล้วค่ะ สบายดีนะ อ่านแล้วรู้จักกำแพงเพชรมากขึ้น ดีค่ะข้อมูลจะสร้างความเข้าใจได้ดีขึ้น

พี่ไม่เคยไปเลยคะ  ไปกำแพงเพชรทีไรก็ทำแต่งาน ต่อไปขอเยี่ยมชมวัดว่อารามบ้างนะคะ

พี่หม่า

P

 

  • สวัสดีครับอ้าย เป-ลี่-ยน
  • อิอิ....มีอีกหลายตอนนะครับที่ทำให้คนวัยแตกพานฝันหวาน
  • ทุ่งเศรษฐีกับนครชุมก็อยู่ในบริเวณไม่ไกลกัน
  • ปัจจุบันยังมีป้อมทุ่งเศรษฐีให้ได้ดู  เป็นป้อมที่ทำด้วยศิลาแลงอยู่ใกล้ๆ กับสี่แยกนครชุมครับ  ผ่านไปมาแวะเข้าไปนิดเดียวก็จะเห็น

P

 

  • สวัสดีครับ อ. คุณนายดอกเตอร์
  • ขอบพระคุณมากครับที่แวะมาแลกเปลี่ยน
  • กำแพงเพชร เป็นจังหวัดที่อยู่กึ่งกลางระหว่างกรุงเทพฯ-เชียงใหม่  ทำให้คนเดินทางไม่ค่อยแวะ  แต่แท้จริงแล้วจังหวัดกำแพงเพชรมีอะไรที่น่าสนใจเป็นจำนวนมาก ไม่ว่าจะเป็นโบราณวัตถุ เช่น  พระบรมธาตุนครชุม  เมืองเก่าที่เป็นมรดกโลก และมีคน-วัฒนธรรมที่แตกต่างหลากหลายมาก ฯลฯ
  • อีกทั้งเป็นเมืองเกษตรกรรม น้ำท่าอุดมสมบูรณ์ และเงียบสงบผู้คนก็ไม่มากครับ

P

 

  • สวัสดีครับ อ.เพชรน้ำหนึ่ง
  • ขอบคุณมากครับ

P

 

  • สวัสดีครับ อ.หิ่งห้อย
  • กำแพงเพชรเมืองน่าอยู่นะครับ
  • รออ่านบันทึกของอาจารย์อยู่เสมอครับ
  • ขอบพระคุณมากครับ

P

 

  • สวัสดีครับ ผอ.ธุวนันท์
  • ยินดีมากครับ  และโอกาสต่อไปคงได้ไปเยี่ยมเยียน และเที่ยวชมนะครับ
  • ขอบพระคุณมากครับ

44444444444444444444446++++++++++++++++++++++++++++

rพระอธิการมนต์รัก รกฺขิโต

เชิญร่วมเข้าอยู่ปริวาสกรรม – ปฏิบัติธรรมเทิดพระเกียรติ

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว – สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ

พระบรมวงศานุวงศ์

ณ แหล่งมหาบุญ ๔ สถาน ดังนนี้

วัดบ้านไร่(เก่า)

ต.เทพนคร อ.เมือง จ.กำแพงเพชร

ระหว่างวันที่ ๑ – ๑๐ ธันวาคม ๒๕๕๒ และทุกๆ ปี

พระอาจารย์ธวัชชัย สุรปญฺโญ ประธานสงฆ์

วัดศรีภูหลวง

ต.หนองคัน อ.ภูหลวง จ.เลย

ระหว่างวันที่ ๑๕ – ๒๔ มกราคม ๒๕๕๓ และทุกๆ ปี

พระครูวิศิษฎ์กิตติคุณ(จร.),(จอ.) ประธานสงฆ์

วัดเกตุวารี(วิปัสสนา)

ต.วังตะแบก อ.พรานกระต่าย จ.กำแพงเพชร

ระหว่างวันที่ ๑๕ – ๒๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๓ และทุกๆ ปี

พระอธิการมนต์รัก รกฺขิโต(จร.) ประธานสงฆ์

วัดหนองแห้ว(ศรีเจริญ)

ต.เลยวังไสย์ อ.ภูหลวง จ.เลย

ระหว่างวันที่ ๑๐ – ๑๙ มีนาคม ๒๕๕๓

พระอธิการณราม ฐิตปุญโญ(จร.) ประธานสงฆ์

ติดต่อ – สอบถาม

พระอธิการมนต์รัก รกฺขิโต ประธานดำเนินงาน

โทร. (๐๘)๑๐๔๒-๓๐๖๗ , (๐๘)๓๔๑๒-๒๔๑๔

พระอาจารย์อุดม จิตฺตสํวโร รองประธาน(บริหารทั่วไป)

โทร. (๐๘)๗๘๐๖-๖๖๔๖ , (๐๘)๗๓๖๕-๖๕๖๗

พระอธิการณราม ฐิตปุญโญ (ฝ่ายสังฆกรรม)

โทร. (๐๘)๑๕๙๖-๐๕๘๗ , (๐๘)๑๒๗๖-๕๑๓๗

พระอาจารย์ธวัชชัย สุรปญโญ บริหารทั่วไป

โทร. (๐๘)๖๙๒๘-๘๒๕๕

ยังคิดถึงครั้งหนึ่งเคยพบกันที่กำแพงเพชร

แต่ไม่ได้ไปดูเจดีย์นี้ เสียดายจัง

สวัสดีค่ะ

ยังไม่เคยไปชมค่ะ

ชมผ่านบ้านนี้ไปพลางๆ

ขอบคุณนะคะ

P
  • สวัสดีครับพี่ แก้ว..อุบล จ๋วงพานิช
  • ตรงที่พี่แก้วทานก๋วยเตี๋ยว ข้ามสะพานน้ำปิงไปก็ถึงแล้วครับ
  • ขอบพระคุณมากครับที่แวะมาติดตามอ่าน

P

  • สวัสดีครับ อ.ณัฐรดา
  • ขอบพระคุณมากครับที่แวะมา

 

คนกำแพงค่ะ

ภภูมิใจที่มีคน ชื่นชมจังหวัดนี้ค่

ขอบคุนแทนคนกำแพงนะค่ะ

.......................................

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี