หลังจากการประชุมสัมมนานักส่งเสริมการเกษตร ประจำเดือนในสายที่ 1 ในช่วงเช้า และต่อเนื่องจนถึงประมาณ 14.00 น. (ลิงค์อ่านบันทึกของช่วงเช้า) นักส่งเสริมการเกษตรที่เข้าร่วมสัมมนา ได้เดินทางเข้าศึกษาดูงานการผลิตพืชผักภายในตำบลคลองพิไกร อำเภอพรานกระต่าย เป็นของดีที่ทีมงานได้ค้นหาและนำมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อการพัฒนากระบวนการส่งเสริมการผลิตพืชปลอดภัยของจังหวัดกำแพงเพชร (ลิงค์)
การศึกษาดูงาน ได้เริ่มต้นโดยคุณขวัญเรือน ใจใหม่ ได้เล่าถึงสภาพการผลิตผักของกลุ่ม ซึ่งเป็นกลุ่มเกษตรกรที่ผลิตผักจำหน่ายเป็นอาชีพหลัก ผ่านการเรียนรู้ในกระบวนการโรงเรียนเกษตรกร ปัจจุบันมีสมาชิกที่ผลิตผักปลอดภัย จำนวน 20 คน และขณะนี้คุณขวัญเรือน ใจใหม่ ได้ยกระดับการผลิตสู่การผลิตพืชอินทรีย์ โดยได้ดำเนินการเข้าสู่การผลิตพืชอินทรีย์ประมาณ 9 เดือนเศษแล้ว และได้บอกถึงมูลเหตุที่ทำให้หันมาดำเนินการผลิตพืชผักอินทรีย์ เนื่องจากต้องการผลิตอาหารที่ปลอดภัยให้กับผู้ปริโภค และเพื่อรักษาสุขภาพของคนผลิตและสิ่งแวดล้อม อีกทั้งยังได้สรุปว่า ถ้าเกษตรกรจะทำการผลิตจะต้องมีคุณสมบัติหรือหลักการ ดังนี้
- ต้องมีความตั้งใจจริง คือใจต้องมาก่อน
- เริ่มต้นกระบวนการจากการผลิตพืชปลอดภัยก่อน เช่น ลดการใช้สารเคมี ให้อยู่ในระยะที่ปลอดภัย และลดปุ๋ยเคมี เป็นต้น
- ต้องเข้าใจและยอมรับผล ว่าในช่วงต้นๆ รายได้และผลผลิตจะลดลง
- ต้องศึกษาและค้นหาความรู้อยู่เสมอ
นอกจากนั้นกลุ่มเกษตรกรที่มาร่วม ลปรร. เช่น ผู้ใหญ่บ้าน สมาชิก อบต.ได้เล่าประสบการณ์ และความคิดเห็น ซึ่งเป็นข้อคิดเห็นที่ดี คือ
-
การเริ่มต้นทำเกษตรอินทรีย์หรือพืชปลอดภัย ควรเริ่มกิจกรรมการลดปุ๋ยเคมีก่อน โดยหันมาใช้ปุ๋ยคอก/ปุ๋ยหมักทดแทนให้มากขึ้น
-
การเลิกใช้ยาฆ่าหญ้า ในระยะเริ่มต้นวัชพืช / หญ้าจะขึ้นมาก
-
การใช้ปุ๋คอกโดยเฉพาะขี้วัว จะทำมีหญ้าขึ้นมาก ดังนั้นถ้าจะใช้ปุ๋ยคอกจากขี้วัว ต้องนำมาหมักก่อน
-
การผลิตพืชปลอดภัยบางคนจะขาดทุนในระยะแรกๆ ต้องร่วมมือกันในการทำการผลิตและการจำหน่าย จะทำให้อยู่ได้
หลังจากนั้น นักส่งเสริมการเกษตร ได้ลงแปลงศึกษากระบวนการผลิตพืชอินทรีย์ และแปลงผลิตผักปลอดภัยของกลุ่มเกษตรกร บรรยากาศดูจากภาพถ่ายต่อไปนี้ครับ
- นักส่งเสริมการเกษตรศึกษาดูกระบวนการผลิตพืชอินทรีย์ของเกษตรกร (แปลงนี้มีทั้งพืชผัก/ไม้ผล) และแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับเกษตรกรเจ้าของแปลง คือคุณขวัญเรือน ใจใหม่
- ศึกษาดูงานแปลงพืชผักปลอดภัย ซึ่งอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกัน มีการใช้กับดักกาวเหนียว การปลูกดอกดาวเรืองไล่แมลง การผลิตปุ๋ยหมัก เป็นต้น
- AAR ของนักส่งเสริมการเกษตร หลังจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับเกษตรกรแล้ว
รายละเอียดของ AAR แยกบันทึกอีกบันทึกหนึ่ง ในระหว่างการ AAR เกษตรกรเจ้าของแปลงได้ร่วมฟังด้วย และคุณขวัญเรือน ได้ให้ข้อคิดสะกิดใจถึงเส้นทางสายพืชปลอดภัย/อินทรีย์ว่า " การให้รางวัลในคนเมื่อทำสำเร็จแล้ว ไม่ดีใจเท่ามีคนคอยยื่นผ้าเย็น/น้ำเย็นให้ระหว่างทาง" นักส่งเสริมการเกษตรทุกคนฟังแล้ว คงเห็นพ้องต้องกันว่า "กระบวนการทำงานในรูปแบบเดิมๆ คงถึงเวลาต้องปรับกระบวนการทำงานกันใหม่ได้แล้ว"
เป็นอีกกิจกรรมหนึ่งที่ทางทีมงานได้ดำเนินการ โดยนำของดีมา ลปรร.สู่เพื่อนๆ นักส่งเสริมการเกษตร หวังไว้ว่าสิ่งดีๆ เหล่านี้จะถูกนำไปปรับใช้ในแต่พื้นที่ต่อไป บันทึกมาเพื่อการ ลปรร.ครับ
วีรยุทธ สมป่าสัก 21/02/49
