เป็นการจัดการความรู้ที่ทุกคนทำหน้าที่ทุกอย่าง เสมอภาค รู้พอๆกัน เป็นพันธมิตรการเรียนรู้ แบบขาซ้ายขาขวา ผลัดกันนำบ้างในบางสถานการณ์

  อนุสนธิจาก ผมได้รับ email จาก สคส ให้อธิบาย โมเดลการจัดการความรู้แบบ KM ธรรมชาติ ในโมเดล น้ำพริกปลาทูอีสาน (ป่นปลาทู)   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมจึงเขียนเรื่องนี้ขึ้นมาครับ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">โมเดลการจัดการความรู้ในโลกนี้ มีหลายแบบ ที่แต่ละแบบเหมาะสมกับสถานการณ์ที่ต่างกันออกไป</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เช่น ในระบบ KM ที่มีการกำกับควบคุมดูแล ก็อาจมี</p><ul>

  • ผู้ดำเนินการ (คุณกิจ)
  • ผู้กระตุ้น (คุณอำนวย)
  • ผู้สนับสนุนการดำเนินกิจกรรม (คุณประสาน)
  • ผู้สนับสนุนทรัพยากร (คุณเอื้อ)
  • ผู้คอยจดบันทึก (คุณลิขิต) และ
  • หน่วยดำเนินการสนับสนุน อีกหลาย “คุณ”

    • </ul>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แต่ ในระบบที่เป็นการจัดการใช้ความรู้แบบธรรมชาติ ที่ผมเคยเห็น “แบบ KM ธรรมชาติ” นั้น </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        จะมีการดำเนินงานที่กลมกลืน “เนียน” อยู่ในเนื้องาน ชีวิต และการประกอบอาชีพ </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        พบว่า เป็นหลักในการดำรงชีวิตของคนโดยทั่วไป</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ที่เรียกได้ว่าเป็น KM ธรรมชาติ </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ในแนวคิดนี้คนชอบถามว่า KM ธรรมชาติ แปลว่าอะไร</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมจึงขอแปลเป็นภาษาที่ฟังง่ายที่สุดคือ </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">KM ธรรมชาติ คือ การใช้ความรู้ในการดำรงชีวิตที่สอดคล้องกับธรรมชาติของแต่ละภูมินิเวศ และสิ่งแวดล้อม</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>  ในการดำเนินการนี้ ไม่มีใครที่จะรู้อย่างลึกซึ้ง ว่าใครรู้เรื่องอะไร หรือ ไม่รู้เรื่องอะไร และกำลังต้องการความรู้อะไร   </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">มีแต่คนที่กำลังดำรงชีวิตเท่านั้นที่น่าจะรู้ชัดเจนที่สุดในประเด็นนี้</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แต่ในโลกแห่งความเป็นจริง ก็อาจมีคนมากมายที่ ยังต้องการแรงกระตุ้นให้ “ได้คิด” ก่อนที่จะ “คิดได้”</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แต่คนที่ช่วยกระตุ้น (คุณอำนวย) ก็จะต้องเข้าใจตัวเองและผู้ที่เราจะไปช่วยว่ากำลังอยู่ในสถานการณ์ของความรู้แบบไหน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>  เขา (คนที่ช่วยกระตุ้น) จึงจำเป็นต้องเป็นคนดำเนินกิจกรรมในมุมของตัวเองให้ชัด ก่อนที่จะไปช่วยใคร ในรูปแบบ</p><p align="center">  “จะพัฒนาใคร ต้องพัฒนาตัวเองก่อน”  </p><p> </p><p>ในทำนองเดียวกัน </p><p>ผู้สนับสนุนการดำเนินกิจกรรม (คุณประสาน) ก็ต้องทำหน้าที่ทั้งคุณกิจ (ในมุมของตนเอง) และคุณอำนวย (ให้กับคุณกิจ และคุณอำนวย) ไปพร้อมๆกัน </p><p>จึงทำให้เป็นกิจกรรมที่ซ้อนทับกันอยู่แบบ “เนียน”  </p><p> </p><p>และความจำเป็นนี้ เลี่ยงได้ยาก   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และ ในทางกลับกัน ตัวคุณกิจเองก็ต้องเป็นทั้งคุณอำนวย และประสานการสร้าง และการใช้ความรู้ ทั้งของตัวเองและการเชื่อมโยงกับผู้อื่น </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และยังอาจต้องทำหน้าที่คุณอำนวย และคุณประสานให้กับสมาชิกท่านอื่นที่ร่วมกิจกรรม ในด้านต่างๆ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>  ดังนั้นการดำเนินกิจกรรมต่างๆ    </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ในด้านการจัดการความรู้เพื่อการใช้ความรู้ในการดำรงชีวิตนั้นจะไม่สามารถแยกบทบาทต่างๆ ออกจากกันได้ ในทุกระดับ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>  เปรียบเสมือนการทำน้ำพริกปลาทูแบบอีสาน ที่เรียกว่า “ป่นปลาทู”   </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ที่</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        นำปลาทูทั้งตัว มาแกะเป็นชิ้นเล็กๆ </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        แล้วตำให้ละเอียด</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        ผสม เครื่องปรุง น้ำปลา พริก มะนาว หรือมะขาม หรือมะเขือเทศ (แล้วแต่มี และตามความนิยม)</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        และผสมน้ำให้ข้น จาง ตามความชอบ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        รับประทานกับผักได้ทุกชนิด ไม่จำกัด ไม่ว่าจะสด หรือลวก หรือต้ม</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เอกลักษณ์ก็คือ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        เนื้อปลาทูจะปนกันหมด ไม่ว่าหัวปลา (คุณกิจ) ตัวปลา (คุณอำนวย) หางปลา (คุณประสาน) เครื่องปรุง (คุณเอื้อ) </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        ตักแต่ละครั้งได้ทุกอย่าง</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        ได้รสชาติกลมกลืน กลมกล่อม ไม่แยกรับรู้ทีละรส ให้อึดอัด</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        เสมอภาค ไม่มีหัว ไม่มีหาง กลืนกัน “เนียน” ไปทั้งกระบวน</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        รับประทานได้ทั่วถึงแม้จะมีปลาน้อยตัว หรือตัวเล็ก เหมาะกับครอบครัว (ประเทศ) ยากจน ถ้ามีคนมาก ก็ใส่น้ำมากหน่อย แบ่งๆกันไป</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">หมายความว่าอย่างไร</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        เป็นการจัดการความรู้ที่ทุกคนทำหน้าที่ทุกอย่าง</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        แม้บางทีจะต้องนำก็ต้องกลับเป็นผู้ตาม </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        และการทำตามก็จะกลับเป็นผู้นำในการดำเนินการจัดการความรู้ได้ อย่างเป็นธรรมชาติ </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        ทำได้จริง ในชีวิตจริงของแต่ละคน</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        เสมอภาค รู้พอๆกัน เป็นพันธมิตรการเรียนรู้ แบบขาซ้ายขาขวา ผลัดกันนำบ้างในบางสถานการณ์</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        ใครทำ คนนั้นได้ ไม่มีใครต้องทำให้ใคร แต่ทำไปแลกกันไป พร้อมๆกัน คนทำเป็นคนรู้ คนรู้เป็นคนทำ แบบ ธรรมชาติของการเรียนรู้</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        บูรณาการทางความคิด ทั้งภายในของตนเอง และกับผู้อื่น</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        ทำเป็นกระบวน พร้อมเพรียงทั้งในตัวเอง และในกลุ่มที่ต้องใช้ความรู้</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        วิเคราะห์ปัญหา ข้อดี ข้อด้อย ด้วยตัวเอง ร่วมกัน</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        หาสาเหตุ ทางเลือก ทางออกจากการทดลองปฏิบัติจริง ทั้งส่วนตัวและร่วมกัน</p><p> ·        หาวิธีการทำงานของตนเอง หาจุดรวม และจุดร่วมอย่างเป็นจริง   </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และเป็นการทำงานแบบบูรณาการ และมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอน</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ดังนั้น สูตร KM ธรรมชาติ แบบของการทำน้ำพริกปลาทูอีสาน (ป่นปลาทู) จึงเป็นการสื่อความหมายของ </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        น้ำพริกปลาทู ที่ตัวน้ำพริกนั้น ทำจาก ปลาทูจริงๆ </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">o       ไม่ใช่เอาน้ำพริกกะปิ มาทานกับปลาทู แบบแยกส่วนๆ ไม่บูรณาการ</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        เหมาะสมกับระบบการจัดการความรู้ที่ไม่แยกส่วน ว่าต้องมีใครทำให้ใคร</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        ความเหมาะสมกับบ้าน(ประเทศ) ยากจน</p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เพราะ </p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·       ผู้ทำทุกคนเป็นผู้ได้ความรู้ และผู้มีความรู้ทุกคนเป็นผู้ทำ แบบกลมกลืน “เนียน”</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·       คนภายนอกเป็นเพียงเครื่องปรุงให้รสชาตกลมกล่อม ถูกใจแต่ละพื้นที่เท่านั้น </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p><p>  การจัดการความรู้ KM แบบ น้ำพริกปลาทูอีสาน (ป่นปลาทู) </p><p>จึงเป็น KM ธรรมชาติ แบบไทยแท้ ครับ  </p>