ศาลาริมน้ำจึงกลายเป็นเสมือน “ภาพฟ้อง” ที่ผมรู้สึกหงุดหงิดและดูจะไม่สบายใจเป็นที่สุด

1 สิงหาคม 2550, 

ผมและคณะได้เดินทางลงพื้นที่บ้านแกดำ  เทศบาลตำบลแกดำ  อ.แกดำ  จ.มหาสารคาม  โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อดูให้เห็นกับตาว่า “ศาลาริมน้ำ”  ที่ครั้งหนึ่งนิสิตโครงการเรียนรู้คุณธรรมนำชีวิตพอเพียงได้สร้างไว้คืบหน้าแค่ไหน  หรือแม้แต่มีการ “ต่อยอด” จากชุมชนอย่างไรบ้าง

    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ย้อนกลับไปเมื่อเดือนเมษายนที่ผ่านมา  มหาวิทยาลัยมหาสารคาม  ได้นำนิสิตลงสู่ชุมชนเพื่อปฏิบัติงานโครงการ “เรียนรู้คุณธรรมนำชีวิตพอเพียง”  อันเป็นโครงการของกระทรวงศึกษาธิการที่มุ่งให้นิสิตได้เรียนรู้ชุมชนตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ฯ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ชุมชนบ้านแกดำที่กล่าวถึงนี้,  เป็นชุมชนที่อยู่ในเขตเทศบาล (อยู่ในตัวอำเภอ)  หากแต่ส่วนใหญ่ยังคงเป็นชุมชนชนบทที่กำลังก้าวไปสู่การเป็นชุมชนเมือง  กระนั้นผู้คนเกือบทั้งหมดก็ยังคงหล่อเลี้ยงชีวิตด้วยวิถีแห่งการเกษตรกรรม  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <div style="text-align: center"></div>

ครั้งนั้น,   ก่อนที่นิสิตกลุ่มดังกล่าวจะเดินทางออกจากพื้นที่  พวกเขาได้หารือกันและประสงค์ที่จะบำเพ็ญประโยชน์ต่อชาวบ้าน  เป็นเสมือนการแสดงความขอบคุณที่ชาวบ้านได้ให้ความอนุเคราะห์ต่อวิถีแห่งการเรียนรู้ที่เกิดขึ้น ... 

</span><p>     </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">นิสิตกลุ่มนี้ได้หารือร่วมกับชาวบ้านเพื่อหยั่งถามว่าชาวบ้านต้องการสิ่งใดบ้าง?   และครั้งนั้น  ชาวบ้านก็บอกกล่าวว่าต้องการ “ศาลาริมน้ำ”  สักหลังเพื่อเป็นที่พักผ่อนบริเวณหนองน้ำแกดำอันเป็นหนองน้ำสาธารณะที่เป็นเสมือนสายโลหิตของผู้คนในชุมชนมาชั่วนาตาปี</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แต่การพูดคุยกันในครั้งนั้นนิสิตก็ได้แจ้งยอดจำนวนงบประมาณที่มีอยู่อย่างจำกัดให้ชาวบ้านได้รับรู้  แต่จำนวนเงินดังกล่าวก็สามารถสร้างศาลาขนาดเล็ก, มุงหลังคาด้วยแผงหญ้าได้อย่างสมบูรณ์  และดูจะสอดรับกับทิวทัศน์บรรยากาศของหนองน้ำเป็นอย่างดียิ่ง   กระนั้นชาวบ้านก็แสดงเจตนารมณ์ว่าต้องการสร้างศาลาริมน้ำที่ดูดีมีมาตรฐาน, ขาดเหลือกี่บาทกี่สตางค์ก็จะหามาต่อเติมและ “ต่อยอด”  ให้แล้วเสร็จ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เมื่อวิถีของชาวบ้านยืนยันในความต้องการเช่นนั้น,  นิสิตทั้งหลายก็ดูจะไม่ทัดทานและยินดีที่จะดำเนินไปตามวิถีแห่งความต้องการเช่นนั้น …  ขณะที่ผมก็รับรู้เรื่องราวครั้งนั้นแต่เพียงสังเขป  เพียงแต่ย้ำผ่านอาจารย์ที่ปรึกษาว่าขอให้มีความชัดเจนในแง่ของข้อตกลง  และสิ่งที่กำลังจะสร้างขึ้นนั้นต้องเป็น “ความต้องการ”  อันแท้จริงของชาวบ้าน  ไม่ใช่ความต้องการของใครไม่กี่คน  หรือแม้แต่การชัดเจนเกี่ยวกับการ “ต่อยอด”  ของชาวบ้านและชุมชน …</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ภายหลังเวลาอันจำกัด – งานครั้งนั้นก็ไม่สามารถแล้วเสร็จได้ดังที่ใจคิด   นิสิตเดินทางกลับสู่มหาวิทยาลัย  ขณะที่ชาวบ้านก็รับผิดชอบต่อการทำงานในส่วนที่เหลือ  แต่เป็นที่น่าเสียดายว่า  เมื่อเวลาล่วงผ่านมากว่า 3  เดือน  ศาลาหลังดังกล่าวก็ยังคงยืนท้าแดดลมฝนอยู่อย่างไม่เปลี่ยนแปลง  ราวกับต้นไม้ที่ยืนตายอยู่อย่างเจ็บปวดและไม่มีอะไรคืบหน้าไปในทางของการพัฒนา “ต่อยอด”</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>    </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมมาทราบทีหลังว่าชาวบ้านดูจะไม่สามารถ  “ระดมทุน  ระดมแรง”  ต่อเติมกันให้แล้วเสร็จตามที่เคยแถลงไว้   ศาลาริมน้ำจึงกลายเป็นเสมือน “ภาพฟ้อง”  ที่ผมรู้สึกหงุดหงิดและดูจะไม่สบายใจเป็นที่สุด  เพราะถึงแม้ในส่วนที่ค้างคาอยู่นั้นจะเป็นความรับผิดชอบของชาวบ้าน   แต่ผมก็ยังรู้สึกว่า “นิสิต”  หรือแม้แต่มหาวิทยาลัยก็ยังคงต้องรับผิดชอบ   …</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมได้นำเรียนปัญหาดังกล่าวต่อผู้อำนวยการกองกิจการนิสิตถึง “ความจำเป็น”  ที่ต้องลงไปแก้ปัญหาโดยเร่งด่วน   เพียงเพราะไม่ปรารถนาให้ศาลาริมน้ำยืนหลัง “ตายทั้งเป็น”  อย่างที่เป็นอยู่อีกต่อไป   และไม่จำเป็นต้องมาไล่เลียงแล้วว่า   “งานที่เหลือ”  เป็นความรับผิดชอบของใคร  ?</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">หลังการพูดคุยกับชาวบ้าน (อันน้อยนิด)  ชาวบ้านยืนยันเวลา “เร่งด่วน”  ของการต่อยอดงานที่ตกค้างเป็นวันที่ 4 – 5  สิงหาคม  ซึ่งหมายถึงว่าผมมีเวลาเตรียมงานและระดม “นิสิต” เพียง 2  วันเท่านั้น…</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมขานรับชาวบ้านอย่างไม่ลังเล  โดยเชื่อว่านิสิตจำนวนไม่น้อยที่มี “จิตสำนึกสาธารณะ”  พร้อมที่จะมาจัดการกับปัญหาเหล่านี้ให้เป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">  </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมไม่อยากมานั่งนับนิ้วซักถามว่าทำไมชาวบ้านจึงปล่อยให้การงานเช่นนี้ชะงักงันราวกับว่าชุมชนไม่เคยเป็นส่วนหนึ่งของการ “ร่วมคิด”  และ “ร่วมตัดสิน”  หรือแม้แต่การแสดงตนเป็น “เจ้าของ”  ต่อศาลาริมน้ำที่เขาปรารถนาและต้องการ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมไม่อยากเรียกนิสิตกลุ่มเดิมมาอธิบายถึงที่มาที่ไปในเรื่องนี้,  หากแต่ต้องการเดินหน้าเพื่อยุติปัญหาดังกล่าว  มิใช่ปล่อยให้ศาลายืนหลังตายทั้งเป็นและเป็นเสมือนซากแห่งการประจานความล้มเหลวของปรากฏการณ์ “บางอย่าง“  ที่เกิดขึ้น …</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมได้แต่ปลอบใจนิสิตกลุ่มที่เคยลงพื้นที่ในครั้งนั้น,  พยายามบอกกล่าวถึงการเรียนรู้ที่ผ่านมา .. พวกเขาทำดีที่สุดแล้ว  และการกระทำในครั้งนั้นก็ชัดเจนและไม่ใช่ความผิดใด ๆ  ที่เขาจะต้องรู้สึกเศร้าและเสียใจต่อสิ่งที่เป็นอยู่   แต่ขอให้พวกเขาเปิดใจที่จะเรียนรู้ต่อ “ปรากฏการณ์”  ในครั้งนั้นอย่างไม่เคอะเขิน …</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <div style="text-align: center"></div>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมกลับมาถึงมหาวิทยาลัยในช่วงบ่าย    มอบหมายเจ้าหน้าที่ติดต่อนิสิตชมรมต่าง ๆ มาพูดคุยแบบเปิดใจ  ผมและเจ้าหน้าที่เปิดอกคุยกับน้องนิสิตชมรมต่าง ๆ  พร้อมเอ่ยปากชวนให้เขาได้ลงสู่หมู่บ้านอีกครั้งเพื่อไป  “ต่อยอด”  ในสิ่งที่ตกค้างให้แล้วเสร็จ ! </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ไม่มีใครลังเลที่จะเป็นส่วนหนึ่งของการงานในครั้งนี้  นิสิตขานรับอย่างเต็มที่  และขอเพิ่มจำนวนคนค่ายจาก  20 คนไปสู่ 40  คน  พร้อมร้องขอให้มีการนอนพักในชุมชน  … และผมก็ยินดีที่จะให้พวกเขาได้ทำในสิ่งที่เขาต้องการ  รวมถึงให้เสรีภาพต่อการคิดที่จะสร้างรูปแบบกิจกรรมอื่น ๆ เข้าไปด้วย</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ค่ายครั้งนี้,   ไม่มีงบประมาณเรื่องค่าอาหารมากนัก   แต่เราจะกินข้าวเช้าและเที่ยงที่วัด  ส่วนมื้อเย็นเราจะทำอาหารทานร่วมกันอย่างประหยัด </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">นั่นคือ… สิ่งหนึ่งที่เราพูดความจริงและรับรู้ร่วมกัน ..  และหวังแต่เพียงว่า  ชาวบ้านจะแสดงตัวตนของการเป็นส่วนหนึ่งของงานในครั้งนี้ชัดเจนและเป็นรูปธรรมกว่าที่ผ่านมา–</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p></p><p> </p>