ฃ และ ฅ พยัญชนะไทยที่น่าสงสาร
ผมหยิบหนังสือลายสือไท ๗๐๐ ปี ของศาสตราจารย์กำธร สถิรกุล มาอ่าน แล้วก็นึกถึงการที่มีนักอนุรักษ์บางคน พยายามจะนำ ฅ กลับมาใช้อีก เช่นใช้เขียนคำว่า ฅน
เมื่อไปเปิดประวัติการพิมพ์ก็พบว่า ฃ และ ฅ ถูกตัดทิ้งจากเครื่องพิมพ์ดีดยุคเริ่มแรก ตามประวัติเล่าว่าผู้ประดิษฐ์เครื่องพิมพ์ดีดภาษาไทยเครื่องแรกคือ เอ็ดวิน ฮันเตอร์ แมคฟาร์แลนด์ ชาวอเมริกัน ที่เกิดในกรุงเทพฯ ประดิษฐ์ขึ้นเมื่อปี พ.ศ.๒๔๓๔ ตรงกับสมัยรัชกาลที่ ๕ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เอ็ดวิน ฮันเตอร์ แมคฟาร์แลนด์ ดัดแปลงมาจากเครื่องพิมพ์ดีดของโรงงานสมิทพรีเมียร์ แต่อักษรไทยมีมากกว่าอักษรฝรั่ง ไม่สามารถบรรจุอักษรทั้งหมดลงในแท่นพิมพ์ดีดได้ครบ จึงตัดพยัญชนะออก ๒ ตัว คือ ฃ และ ฅ</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> อย่างไรก็ตามในสมัยรัชกาลที่ ๖ ตัว ฃ และ ฅ ก็ได้มีโอกาสใช้อย่างแพร่หลายอีก จนมาถึงในสมัยต้นรัชกาลที่ ๗ ปี พ.ศ.๒๔๗๐ ได้มีการยกเลิกการใช้ ฃ และ ฅ ดร.นันทนา ด่านวิวัฒน์ ท่านบอกว่าการยกเลิกนั้นไม่ได้กล่าวถึงที่มาของการยกเลิก ฃ และ ฅ เพียงสันนิษฐานว่า เนื่องจาก ปทานุกรม ที่กระทรวงธรรมการ(ถ้าสมัยนี้ก็คือกระทรวงศึกษาธิการ) จัดพิมพ์ออกมาเป็นครั้งแรก ในปี พ.ศ.๒๔๗๐ ได้อธิบายไว้เมื่อถึงหัวข้อ ตัวฃ และ ฅ ว่า ๒ ตัวนี้เลิกใช้แล้ว แถม ไม่ได้เก็บคำศัพท์ใดๆที่ใช้ ฃ และ ฅ ไว้ในปทานุกรม นั้นเลย</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> แต่ยังโชคดีที่ตำราเรียนของกระทรวงศึกษาธิการ ยังคงมี ฃ และ ฅ มาตลอด แต่การใช้ค่อยๆหมดไป คำศัพท์ในพจนานุกรมของราชบัณฑิตยสถาน ก็ได้ตัดคำศัพท์ที่เคยใช้ ฃ และ ฅ ในสมัยรัชกาลที่ ๖ ออกแล้วใช้ ข และ ค แทนที่</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> เรื่องเครื่องพิมพ์ดีดนั้น ในตอนเริ่มแรกได้ตัด ฃ และ ฅ ดังที่เล่ามาข้างต้น แต่ต่อมาก็ได้ปรับปรุงเอา ฃ และ ฅ ไปใส่เครื่องพิมพ์ดีดจนครบ แต่ต่อมา ก็ได้ตัด ฃ และ ฅ ออกจากพิมพ์ดีดไปหมด</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> ทีนี้เราคงอยากทราบกันว่า ตัวฃ และ ฅ เคยใช้เขียนคำใดบ้าง ท่านผู้เขียนหนังสือ ยกตัวอย่างคำที่เคยผ่านตาไว้ดังนี้</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ตัวอย่าง ฃ พบในคำว่า เฃตร์ ฃ้า ฃวด ฃำ ฃาว เกรงฃาม ฃอบฃัณฑสีมา ปีฃาร</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ตัวอย่าง ฅ พบในคำว่า ฅน ฅาดคะเน ฅำ</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"> มีคนสงสัยว่า พ่อขุนรามคำแหงประดิษฐ์อักษรมาทำไมมากมายเสียงซ้ำๆกัน เรื่องนี้ผมเคยเรียนภาษาศาสตร์เชิงประวัติ เชื่อว่า ข กับ ฃ และ ค กับ ฅ ออกเสียงไม่เหมือนกัน เช่นการกักลมในลำคออาจต่างกัน แต่คงเป็นความมักง่ายของคนไทยยุคหลังๆมา จึงออกเสียงเหมือนกันไปหมด</p> เหมือนกับที่มันกำลังจะเกิดกับ ร และ ล ในเด็กๆวัยรุ่นยุคนี้ รวมทั้งผมเองในเวลาเผลอๆด้วยครับ <p> </p>
ขอบคุณครับที่อุตส่าห์เขียนเรื่องดีๆแบบนี้ให้อ่าน
ผมเองก็เป็นพวกคลั่งไคล้หนังสือก.ไก่ ลูกจึงมีให้อ่านหลายแบบ
แต่ที่ชอบที่สุดก็คงหนีไม่พ้น ก เอ๋ย ก ไก่ ข ไข่ อยู่ในเล้า เล่มสีส้มเล็กๆนั่นแหละครับ
ขอบคุณครับที่ให้ความรู้ ผมเป็นครูสอนภาษาไทย เลยรู้สึกแปลกกับการที่ต้องบอกนักเรียนให้จำ แต่ไม่ใช้ อย่างนี้ภาษาไทยจะเป็นภาษาของเราได้ยังไง บอกมี ๔๔ ตัว ใช้ ๔๒ ตัว คือ สอนภาษาไทยให้ชาวต่างประเทศครับ อายเขา ว่าเราไม่อนุรักษ์ความเป็นเราไว้ แล้วใครจะช่วยครับ
ขอบคุณอีกครั้งครับ