แม่บอกว่า “หากสามารถฟังเทศน์ได้ครบ 13 กัณฑ์ ตายไปจะได้ขึ้นสวรรค์ชั้นฟ้า”

ช่วงนี้ที่มหาวิทยาลัยดอกคูน  กำลังเบ่งบานชูช่อเหลืองอร่ามตระการตาอย่างน่าประทับใจ   โดยเฉพาะเส้นทางระหว่างที่พักที่ผมพักอาศัยไปสู่ที่ทำงานนั้นถือได้ว่าเส้นทางดังกล่าวถูกประดับประดาด้วยช่อดอกคูนที่สวยสะพรั่ง ….  มองเห็นสีเหลืองประดับถนนเป็นทางยาวอย่างมีชีวิต 

   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ปีนี้เป็นปีที่ดอกคูนชูช่อบานอย่างมากมายและสมบูรณ์ที่สุดเท่าที่ผมสังเกตมา</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ดอกคูนเป็นดอกไม้ประจำมหาวิทยาลัยมหาสารคาม…และเป็นดอกไม้ที่ถือได้ว่ามีความสัมพันธ์กับวิถีชีวิตคนอีสานอยู่ไม่น้อย  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ขอนแก่นเองก็เถอะยังได้รับการกล่าวขานในทำนอง “เมืองดอกคูน หมอแคน”  มีวาทกรรมเชิงวัฒนธรรมที่คุ้นหูและคุ้นชินลูกอีสานอยู่บ้างว่า  “เสียงแคน ดอกคูน”</p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แต่สำหรับผมแล้ว..ทุกคราวครั้งที่ดอกคูนชูช่อเบ่งบานเป็นมาลัยแต่งคล้องกิ่งก้านและลำต้นของตนเอง  …  ผมก็ยิ่งคิดถึงบ้านขึ่นเท่าตัว</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>   </p><p>(ภาพนี้ยืมมาถาวรจากบันทึกของน้องนุ้ยนะครับ)   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ดอกคูนเป็นสัญญาณและสัญลักษณ์ความทรงจำที่เป็นปัจจุบันของผมที่มีต่อ“บ้านเกิด”  อย่างสนิทแน่น   โดยเฉพาะการหวนคำนึงถึงประเพณี “บุญเดือนสี่”  (ผะเหวด)  และการบอกเตือนให้รู้ว่าอีกไม่นาน “สงกรานต์”  ก็จะมาเยือนเราในเร็ววัน  รวมถึงการบอกกล่าวต่อชาวบ้านว่า  “อีกไม่นานแล้วนะ ลูก ๆ หลาน ๆ  ที่ห่างบ้านไปทำงานในเมืองใหญ่จะกลับมาเยือนบ้านเกิดเมืองนอนอีกครั้ง”</p>    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมยังคงมีความสุขเสมอที่ได้หวนรำลึกภาพชีวิตในวัยเยาว์ที่ร่วมขบวนแห่ “อุปคุป” ในบุญเดือนสี่จากหนองน้ำท้ายหมู่บ้านเข้าสู่หมู่บ้านและตรงเข้าไปยังศาลาการเปรียญของวัด</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">พ่อมักให้ผมเป็นส่วนหนึ่งของการเดินร่วมในขบวนแห่อุปคุปที่สนุกสนานและมีชีวิตเสมอ  .. เย็นวันนั้นพ่ออนุญาตให้ต้อนวัวเข้าคอกเร็วกว่าทุกวัน  เพื่อให้สามารถมีเวลาอาบน้ำอาบท่าและเข้าร่วมขบวนแห่อุปคุปเข้าเมืองได้ทันตามฮีตคองของชาวบ้าน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>   </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ในขบวนแห่อุปคุป,   พ่อจะพาผมใช้มือแตะ  ผ้าผะเหวด  อันแสนยาว…และผมก็ชอบที่จะซึมซับเรื่องราวของพระเวสสันดรอย่างตื่นตาตื่นใจ  โดยเฉพาะในกัณฑ์ชูชกต้องถือว่าเป็นเรื่องราวที่ผมสนอกสนใจเป็นที่สุด   ภาพของชูชกปีนต้นไม้หนีสุนัขของพราน  ภาพกัณหาชาลีซ่อนตัวในสระบัว…ภาพนางมัทรีถูกสัตว์ป่าขวางทางไม่ให้กลับกระท่อม  ภาพพระเวสสันดรและนางมัทรีทรงช้างกลับสู่ตัวเมือง….ฯลฯ   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็น ความทรงจำที่เป็นปัจจุบัน  และแจ่มชัดอยู่ในมโนทัศน์ของผมอย่างไม่รู้จบ   ไม่รู้เลือน !</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">นอกจากนี้  ในห้วงขณะที่ขบวนอุปคุปผ่านหน้าบ้านของใคร  ก็จะพบถังน้ำดื่มอันชุ่มใจตั้งวางไว้ให้บริการต่อผู้คนในขวนแห่   บ้างมีถังน้ำที่โรยด้วย กลีบดอกคูนเหลืองสด ไว้ให้ชาวบ้านได้สรงน้ำเล่นสงกรานต์ไปในตัว  (บ้านเกิดผมมักจัดบุญผะเหวดในเทศกาลสงกรานต์)  และขบวนอุปคุปก็จะถูกขับคึกด้วยเสียงขบวนกลองยาวของชาวบ้าน   พี่น้องบางกลุ่มรำฟ้อนอย่างสนุกสนาน  บ้างเดินโซนเซด้วยฤทธิ์เหล้า….แต่ผมก็ไม่เคยเห็นใครวิวาทกันในขบวนแห่เลยแม้แต่ครั้งเดียว</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมจำได้ดี- แม่เคยเล่าให้ฟังว่า  “เราสามารถทำนายปากท้องของครอบครัวได้จากการจับกัณฑ์เทศน์”  หากปีใดที่จับได้กัณฑ์เทศน์ชูชก  ปีนั้นครอบครัวก็มีอันจะลำบากยากแค้น  .. และถึงแม้ผมจะชอบเรื่องราวของชูชกมากแค่ไหน ก็ไม่พึงปรารถนาให้พ่อหรือแม่จับได้กัณฑ์เทศน์นี้เลย  (นั่นคือความนึกคิดของผมในวัยเด็ก)</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">นอกจากนี้  แม่ยังบอกว่า  “การให้ทานที่ยิ่งใหญ่  ต้องให้ทานแบบพระเวสสันดร” </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมชอบเดินดูหออุปคุปในบริเวณวัด  บูชาคาถาพัน (1,000 คาถา)  ด้วยข้าวพันก้อน (แห่ข้าวพันก้อน)  ชอบดูธงทิวประดับอีก 1,000  ผืน  ชอบที่จะตื่นขึ้นมาก่อนรุ่งเช้าเพื่อฟังเทศน์มาไลหมื่นมาไลแสน    จวบจนสาย ๆ หรือทั้งวันก็ชอบที่จะชื่นชมการแก่ “ต้นเงิน”  ของชาวคุ้มต่าง ๆ ไปถวายวัด  รวมถึงการนั่งฟังเทศน์มหาชาติอีก 13  กัณฑ์</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แม่บอกว่า  “หากสามารถฟังเทศน์ได้ครบ 13 กัณฑ์  ตายไปจะได้ขึ้นสวรรค์ชั้นฟ้า”   กระนั้น  ผมก็ยังทำไม่ได้เลยแม้แต่ครั้งเดียว</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ไม่แต่เพียงเท่านี้หรอก…ดอกคูนที่บานเบ่งยังสะกิดเตือนให้ผมได้รับรู้ว่าสงกรานต์ หรือ  เทศกาลน้ำ  กำลังมาถึงในเร็ววันนี้  มาถึงพร้อม ๆ กับคนหนุ่มสาว  - พ่อแม่พี่น้องที่จากบ้านไปทำงานในที่อันไกลโพ้นก็จะกลับบ้านในเทศกาลนี้  นั่นย่อมหมายถึงว่า  หมู่บ้านของเราจะกลับมาคึกคักและมีชีวิตมีชวาอย่างเหมือนที่เคยเป็น</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>  บางครั้งและบางปีมีขบวนผ้าป่ามาจากรุงเทพฯ    บางปีมีการสู่ขอหญิงสาวจากหนุ่มต่างถิ่น  หรือบางคนก็พาคนรักที่คบหาดูใจมากราบพ่อแม่   …  และช่วงนี้ผมเห็นเด็ก ๆ ได้มีโอกาสใส่เสื้อผ้าตัวใหม่ที่เต็มไปด้วยสีสันอันสดใส   (ครั้งหนึ่งผมก็เคยได้รับโอกาสเช่นนั้นเหมือนกัน)  </p><p>  </p><p>ดอกคูนที่เบ่งบานร้อยเรียงเป็นช่อประดับต้นและท้องถนนในมหาวิทยาลัยอย่างอร่ามตา  ยิ่งตอกย้ำให้ผมได้หวนคิดคำนึงถึงบ้านเกิด   และเรื่องราวแต่ก่อนเก่าของตนเองอย่างมีความสุข  …     </p><p></p><p>ทุก ๆ เช้าผมขับรถอย่างช้า ๆ  ทอดสายตาและปล่อยให้หัวใจอันบอบบางและขี้แยได้มีอิสระที่จะกระโดดออกไปจากรถเพื่อท่องแวะกับพวงพุ่มของดอกคูนอันเหลืองสดอย่างไม่รู้เบื่อ … ไม่รู้หน่าย    </p><p>……</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ปีนี้หมู่บ้านจัด  บุญผะเหวด  เร็วกว่าทุกปีและเพิ่งแล้วเสร็จไปเมื่อไม่ถึงสัปดาห์…  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">บัดนี้  ดอกคูนบานเต็มที่และเต็มต้นแล้ว  และพร้อมที่จะโรยร่วงลงทุกเมื่อ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และดอกคูนที่บานชูช่อเหลืองงามอยู่นี้  ก็มีพลังพอที่จะชวนให้ผมได้คิดถึงสงกรานต์ที่บ้านเกิดของตนเองอีกครั้ง !</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>