การบวชคือการการันตีความเป็นคนที่สมบูรณ์บางอย่างในตัวผู้ชาย

วันมาฆบูชา ปีนี้ผมไม่มีโอกาสได้ไปทำบุญตักบาตรตอนเช้าที่วัด  เพราะต้องเดินทางไปร่วมงานบวชของเจ้าหน้าที่ในหน่วยงาน 

  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">การไม่มีโอกาสได้ไปทำบุญที่วัดในวันสำคัญเช่นนี้สำหรับผู้เคร่งศาสนาก็คงถือเป็นเรื่องน่าเสียดายเป็นอย่างยิ่ง  แต่สำหรับผมไม่ถือว่าเสียดายให้เป็นทุกข์  เพราะเชื่อว่าการทำบุญเราสามารถทำกันได้ทุกวัน  ขึ้นอยู่กับศรัทธาและความพร้อมของกาย วาจาและใจเป็นที่ตั้ง อีกทั้งเย็นวันนี้ผมมีราชการที่จะต้องนำนิสิตไปร่วมเวียนเทียนที่พระธาตุนาดูน (พุทธมณฑลอีสาน) อยู่แล้ว  จึงช่วยให้ผมรู้สึกคลายความห่วงวิตกเกี่ยวกับการทำบุญและชำระจิตใจในวันสำคัญของพระพุทธศาสนาไปในตัวได้อย่างไม่ยากเย็น</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">อันที่จริงชีวิตในวัยเด็กผมเข้าออกวัดอยู่ทุกค่ำเช้า  โดยเฉพาะในวัยประถมนั้นทุก ๆ เช้าต้องไปตักบาตรที่วัดเสมอ,  ทานมื้อเช้าที่วัด,  ห่อข้าวก้นบาตรไปทานมื้อกลางวันที่โรงเรียน  จนใคร ๆ ก็เรียกผมว่า “เด็กวัด”  ผมจึงสามารถท่องบทสวดต่าง ๆ ของพระสงฆ์ได้อย่างขึ้นใจ  และช่วงปิดภาคฤดูร้อนของตอนเรียนมัธยม 1  ก็มีโอกาสได้บวชเณรที่วัดประจำหมู่บ้าน  ซ้ำยังเป็นสามเณรรูปเดียวที่ได้ขึ้นนั่งธรรมาสน์เทศน์ใบลานในบุญเดือนสี่ (บุญผเวส)  สร้างความภาคภูมิใจให้กับพ่อแม่ ญาติพี่น้องและเจ้าอาวาสเป็นที่สุด</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ด้วยเหตุเช่นนี้  การได้ไปร่วมงานบวชของเจ้าหน้าที่จึงเป็นห้วงเวลาอันดีที่ผมได้พลิกความทรงจำของตนเองในครั้งที่เคยมีวงจรชีวิตในกระแสธารของพระพุทธศาสนา  ทั้งการเป็นเด็กวัด – สามเณร – พระภิกษุ…</p><p>  </p><p>คุณสุริยะ สอนสุระ กำลังตัดผมให้กับ “นาคหนุ่ม”  ธวัชชัย  พิษณุแสง   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">โบราณพร่ำสอนถึงวิถีไทยเสมอมาว่า  การบวชพระถือเป็น “วิถีลูกผู้ชาย”  ที่ควรต้องยึดถือปฏิบัติ  ทั้งเพื่อให้มารดาได้ “เกาะชายผ้าเหลืองขึ้นสวรรค์”  หรือ “บวชก่อนเบียด”  หรือบวชเพื่อไม่ให้เป็น “คนดิบ”  สิ่งเหล่านี้กลายเป็นขนบทางสังคมที่ปลูกสร้างเป็นรากลึกมายาวนานในชีวิตของชายไทยจำนวนไม่ใช่น้อย</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>ผมเคยได้ยินคนแก่เฒ่าเล่าให้ฟังว่า  ชาวอีสานนิยมบวชพระในเดือนคู่  และถ้าไม่จำเป็นจริง ๆ  ก็จะไม่บวชในเดือนคี่  ซึ่งผู้ประสงค์บวชจะต้อง “เข้านาค” ล่วงหน้าเป็นแรมเดือน  เข้าไปศึกษาพระธรรม,  เข้าไป “ต่อหนังสือ”  จากพระ,  เข้าไปหัด “ขานนาค” กับพระคู่สวดให้คล่อง  เพราะในสมัยก่อนหากไม่สามารถท่องคำขอบวชได้ก็จะไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าสู่พิธีอุปสมบทเลยก็ว่าได้   </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ดังนั้น,  ในอดีตช่วงกลางคืนนาคจึงมักจะเข้าไปนอนค้างปฏิบัติกิจดังกล่าวในวัด  ตื่นเช้ามาก็ช่วยงานวัด  สาย ๆ จึงกลับเข้ามาบ้าน  แต่เท่าที่ทราบไม่รู้จริงเท็จแค่ไหน คือ บางท่านก็บอกว่าเมื่อเข้านาคแล้วส่วนใหญ่ก็จะใช้ชีวิตก่อนบวชพระอยู่ในวัดเลยก็มี</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">คนหนุ่มชาวอีสานแทบทุกคนจึงมักให้ความสำคัญกับการบวชเป็นอย่างมาก  การบวชคือการการันตีความเป็นคนที่สมบูรณ์บางอย่างในตัวผู้ชาย  แม้กระทั่งการไปสู่ขอผู้หญิงก็มักจะถูกญาติฝ่ายหญิงทักถามเสมอว่า “บวชพระมาหรือยัง ?”</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">วัด…  เป็นโรงเรียนดั้งเดิมของสังคมไทย  การที่ลูกผู้ชายสักคนได้เข้าสู่พิธีกรรมของศาสนาในศาสนสถานอันเป็นวัด  ก็ย่อมหมายถึง  การเข้าไปศึกษาวิถีโลกและวิถีธรรม  บ่มเพาะความเป็นคนเพื่อให้รู้ซึ้งในคุณค่าของความเป็น “มนุษย์โลก”</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ในอดีต,  คนทั่วไปมักนิยมถือปฏิบัติบวชกันเป็นพรรษา (3 เดือน)  ครั้นเมื่อ “ลาสึก”  แล้วเรียกว่า “ทิด”  และชาวบ้านก็มักใช้คำว่าทิดเรียกนำหน้าชื่อเสมอ  ซึ่งครั้งหนึ่งในชีวิตผมก็ถูกเรียกเช่นนั้นมาแล้ว คือ “ทิดนัส”  แต่หากบวชยาวนานตั้งแต่สามปีขึ้นไปและเป็นที่เคารพศรัทธาของชาวบ้านก็จะได้รับการฉลองพระด้วย“พิธีฮดสง”  อันเป็นพิธีรดน้ำประกาศรับรองว่าเป็นพระผู้ใหญ่ของชาวบ้านและชุมชน โดยพิธีฮดสงนี้เป็นเสมือนการเลื่อนยศของพระสงฆ์  ต่อเมื่อพระรูปนั้นลาสิกขาบทออกมาก็จะถูกเรียกว่า “จารย์”  (อาจารย์)  ซึ่งมีความหมายว่าเป็นผู้คงความรู้ในทางธรรม หรือทางพระ  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p></p><p>อย่างไรก็ตามถ้าพระรูปนั้นยังครองผ้าเหลืองยาวนานต่อไปและได้รับความเคารพเลื่อมใสจากชาวบ้านก็จะได้เข้าสู่พิธีฮดสงเป็นครั้งที่สอง พระที่ผ่านพิธีนี้เราเรียกกันว่า “ญาซา”  โดยถือเป็นพระอุปัชฌาย์และเมื่อสึกออกมาชาวบ้านก็จะเรียก “จารย์ซา”  นำหน้าชื่อนั้น ๆ  </p><p> </p><p>ทุกวันนี้…สภาพการณ์ทางสังคมเปลี่ยนผันไป  วิถีการบวชของลูกผู้ชายตามครรลองชาวพุทธก็ถูกปรับแต่งให้เข้ากับความเร่งรีบและความพร้อมทางสถานะของผู้บวช  เราไม่ค่อยพบเห็นการบวชของผู้ชายที่ยาวนานเป็นพรรษา  ส่วนใหญ่มักเป็นแค่ห้วงสั้น ๆ คือ  7 วัน, 10 วัน และ 15  วัน  แม้แต่การเข้านาคก็ถือปฏิบัติเพียงชั่วคืนกันเท่านั้น   </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ทุกวันนี้  เราพบเห็นงานบวชที่กลายเป็นงานสังสรรค์ราวกับงานแต่งงาน  มีอาหารการกินเลี้ยงรับกันคึกโครม  มีเหล้ายาปลาปิ้งกันเกลื่อนโต๊ะ …  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>ผมคิดถึงภาพชีวิตเปี่ยมสุขและน้ำตาคลอเบ้าตาของชายไทยในพิธีสู่ขวัญนาค, ซาบซึ้งกับการตัดผมของบิดา มารดาและผู้หลักผู้ใหญ่  .. คิดถึงภาพเส้นผมแต่ละเส้นที่ถูกตัดด้วยกรรไกรและวางนอนนิ่งอยู่บนใบบัวที่พรั่งพร้อมด้วยดอกไม้ธูปเทียน   เห็นภาพของนาคห่มขาวขี่คอเพื่อนรักรอบอุโบสถ… เห็นภาพมารดาและหญิงสาวคนรักเดินถือหมอนเคียงข้างกันในขบวนแห่นาคอันคึกครื้น …   </p><p> </p><p>ผมยังคงเก็บเศษเส้นผมที่เกิดจากการบวชพระของตนเองไว้จวบจนบัดนี้      </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">การบวชของผมในครั้งนั้น  แม่เป็นคนเก็บเศษเส้นผมเหล่านั้นไว้  พร้อมกับมอบให้ผมหลังการสึกพระ  แม่ย้ำเตือนให้ผมเก็บรักษาไว้ให้ดี  เนื่องเพราะเศษเส้นผมเหล่านี้หาใช่เป็นเพียงสิ่งมงคลสำหรับผมคนเดียวเท่านั้น  หากแต่เป็นสิ่งมงคลสำหรับแม่ด้วยเช่นกัน !</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>