ด้วยปัจจัยที่แตกต่างตามยุคสมัย การใช้ความรู้ในท้องถิ่นเป็นตัวขับเคลื่อนชุมชน จึงจืดจางลง ด้วยคนในชุมชนและคนอื่นๆที่เกี่ยวข้อง ได้ให้ความสำคัญต่อชุดความรู้ภายนอก ที่เรียกว่า ความรู้สมัยใหม่ มากจนเกินไป ส่งผลให้การเคลื่อนตัวของชุมชนสะเปะสะปะ กระท่อนกระแท่น และกำลังจะสิ้นเนื้อประดาตัวในที่สุด

                                        
ชุดความรู้ในท้องถิ่นเป็นสิ่งที่เกิดจากการเรียนรู้  สร้างสม บ่มเพาะ ผ่านการใช้ การลองผิดลองถูก ซึ่งจะมีความแตกต่างกันไปตามวิถีแห่งความเป็นจริงของแต่ละชุมชน  และด้วยความแตกต่างเหล่านี้ทำให้เราสามารถมองเห็นการเคลื่อนตัวของชุมชนที่มีการใช้ชุดความรู้ในท้องถิ่นเป็นปัจจัยสำคัญของการขับเคลื่อนอย่างเห็นได้ชัด                                       

ชุดความรู้ในท้องถิ่นเกี่ยวกับอาหาร   เครื่องนุ่งห่ม   ที่อยู่อาศัย  ยารักษาโรค  ถือว่าเป็นตัวแทนที่จะอธิบายถึงอิทธิพลของชุดความรู้ในท้องถิ่นที่ส่งผลถึงการเคลื่อนตัวของชุมชนได้เป็นอย่างดี  หากเราศึกษาประวัติศาสตร์ชุมชนใดๆก็ตาม  จะพบตำนานที่บอกกล่าวและแสดงชุดความรู้เกี่ยวกับการเลือกที่ตั้งถิ่นฐานที่มีเหตุผลการเลือกมาจากความอุดมสมบูรณ์แทบทั้งสิ้น  นั่นหมายถึงความอุดมสมบูรณ์ด้านอาหาร  เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย   ยารักษาโรค  และสิ่งเหล่านี้ได้กลายเป็นที่มาของขนบธรรมเนียม  ประเพณี   ศิลปวัฒนธรรม  กฎกติกาของสังคม และอื่นๆอีกมากมาย                              

จากอดีตกาลที่ผ่านมา การเคลื่อนตัวของชุมชนด้วยชุดความรู้ในท้องถิ่น ถือว่าเป็นสิ่งที่งดงาม  ความงดงามเหล่านั้นได้รับการตกทอดมาถึงคนรุ่นหลัง  ผ่านการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น  ผ่านการสืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น  แต่กระบวนการถ่ายทอด  การสืบทอด มีความต่างกันด้วยปัจจัยแวดล้อมของแต่ละยุคสมัย                                    

ด้วยปัจจัยที่แตกต่างตามยุคสมัย  การใช้ความรู้ในท้องถิ่นเป็นตัวขับเคลื่อนชุมชน จึงจืดจางลง ด้วยคนในชุมชนและคนอื่นๆที่เกี่ยวข้อง ได้ให้ความสำคัญต่อชุดความรู้ภายนอก ที่เรียกว่า ความรู้สมัยใหม่  มากจนเกินไป  ส่งผลให้การเคลื่อนตัวของชุมชนสะเปะสะปะ  กระท่อนกระแท่น  และกำลังจะสิ้นเนื้อประดาตัวในที่สุด    หรือท่านใดคิดว่าไม่จริง                                    

ความจริง  ณ   วันนี้   วันที่พวกเราโหยหาไก่นา  ปลาธรรมชาติ   ผักปลอดสารพิษ  เกษตรอินทรีย์    เวทย์มนตร์คาถา  ภูมิปัญญา 
วิถีไทย  ฯลฯ  ในเชิงลึกสาเหตุมาจากอะไร และชุมชนคนไทยจะเคลื่อนตัวไปในทิศทางใด  เชิญชวนท่านผู้รู้ทั้งหลาย ได้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้วยครับผม