มีเครื่องมือหลายหลากที่สามารถนำมาใช้ในการประเมิน แบบทดสอบที่ใช้ในการเขียนหลายๆแบบอาจจะมีความเหมาะสม
บันทึกเรื่อง  การประเมินผลทางภาษานี้  ไม่ค่อยได้รับความสนใจจากผู้อ่านมากเท่าไรนัก  อาจจะไม่มีใครเข้ามาอ่านเลยก็ได้  แต่ถ้าครูผู้สอนหรือใครก็ตามที่เห็นประโยชน์  ก็น่าที่จะเข้ามาศึกษา 
ครูอ้อยยังไม่เข้าใจเรื่องการวัดและประเมินผลเท่าไรนัก  เพราะการวัดและประเมินผลนั้น  มีรูปแบบแห่งการปฏิบัติที่แตกต่างกันตามลักษณะของวิชา
ครูอ้อย  ก็เลยเข้าไปศึกษาอย่างจริงจัง  และนำความรู้ที่ได้นั้นมาประยุกต์จัดทำขึ้นมใหม่  ให้เหมาะสมกับลักษณะวิชาที่ครูอ้อยรับผิดชอบอยู่
ครูอ้อยได้เขียนบันทึกที่แล้ว  ยังวนเวียนอยู่กับองค์ประกอบของการประเมิน  ซึ่งได้แยกออกเป็นหลายหัวข้อ  คือ  พฤติกรรมในชั้นเรียน  ทักษะ  ความรู้ความเข้าใจในมโนทัศน์  การคิด  ผลผลิต  และการปฏิบัติจริง  ซึ่งเรียนเชิญอ่านได้ที่  การวัดและประเมินผลทางภาษา(15)
วันนี้  และอีกสองวันข้างหน้า  ครูอ้อยจะไปทำภารกิจครอบครัว  ดังนั้นจึงขอเขียนบันทึกไว้เป็นปัจจุบันก่อน
เรื่อง  ความรู้และความเข้าใจในมโนทัศน์.....แน่นอนว่า....สิ่งนี้จะเป็นส่วนปกติที่เชื่อมโยงกับการทดสอบ  อย่างไรก็ตาม  เป็นส่วนที่มีความหลากหลายมาก  และครูผู้สอนจะใช้วิธีการที่แตกต่างกัน  สำหรับการประเมินชนิดของความรู้ที่แตกต่างกันด้วย  ที่สำคัญอย่างยิ่งก็คือ   ต้องกำหนดจุดประสงค์ของการประเมินก่อน  แล้วจึงกำหนดวิธีการประเมินผล  เช่น  ถ้าจุดประสงค์การประเมินเป็นเรื่องการจดจำ  เช่น  ข้อเท็จจริงทางคณิตศาสตร์  ก็ต้องมีการทดสอบความจำของนักเรียนที่มีต่อข้อมูลที่ได้ไป  ไม่ว่าจะโดยพูดหรือการเขียน 
อย่างไรก็ตาม.....ถ้าจุดประสงค์เป็นความเข้าใจต่อมโนทัศน์  เช่น เรื่องส่วนประกอบของต้นไม้  ความเข้าใจดังกล่าวจะประเมินดีที่สุด  โดยการให้นักเรียนอธิบายมโนทัศน์นั้น  ด้วยการใช้คำพูดของตนเอง  ทั้งโดยการพูดและการเขียน  โดยการให้นักเรียนสร้างตัวอย่างขึ้นมาด้วยตนเอง 

ครูผู้สอนจะต้องตั้งคำถามตนเองอีกครั้งหนึ่งว่า  " นักเรียนจะแสดงถึงความเข้าใจออกมาได้อย่างไร "