การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ทำให้เกิดความเป็นกัลยาณมิตร เกิดความรู้ใหม่ที่สามารถนำไปปรบใช้กับงานของตน แต่เมื่อไม่สามารถหาคำตอบในกลุ่มได้เราต้องพึ่งคุณอำนวยในการที่จะผ่าทางตัน

การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ (Share & Learn) ในหมู่คนที่ประกอบอาชีพเดียวกัน มีความใว้เนื้อเชื่อใจกัน (Truth) ได้มาเล่าสิ่งดีๆ ที่เคยทำสำเร็จมาแล้ว  (Success Story) ให้เพื่อนฟัง นับเป็นการจัดการความรู้ที่ดี มีพลัง โดยสิ่งที่ดีๆ เหล่านั้นจะออกมาจากใจโดยผ่านออกมาเป็นเรื่องเล่า (Storytelling) แบบเผชิญหน้า (Face to Face) ซึ่งจะทำให้เกิดบรรยากาศที่ดีในการเรียนรู้ และการแลกเปลี่ยนจะมีพลังมากขึ้นเมื่อคนฟัง ได้รับฟังอย่างลึกซึ้ง (Deep Listening) ก็จะส่งเสริมบรรยากาศแห่งการรัความรู้ได้ดียิ่งขึ้น

เมื่อความรู้ถึงทางตัน จากสถานการณ์จริงสิ่งหนึ่งที่อาจเกิดขึ้นในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้คือ การไปไม่ถึงสิ่งที่มากระทบกับการประกอบอาชีพของกลุ่มตนเอง ซึ่งอาจเป็นสิ่งใหม่ที่เกิดขึ้นและยังไม่มีใครทำสำเร็จ ซึ่งมักจะเกิดขึ้นอยู่เรื่อยๆ ผมขอยกตัวอย่างกับสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อปีที่แล้วกับกลุ่มผลิตเห็ดบ้านสว่าง ตำบลสำราญ อำเภอเมือง จังหวัดยโสธร คือปัญหาเรื่องหัวเชื้อเห็ดที่ไม่ได้คุณภาพ กล่าวคือ การนำหัวเชื้อมาผลิตเห็ดในแต่ละรุ่นคุณภาพของผลผลิตไม่สมำเสมอ ทุกคนที่ร่วมวงแลกเปลี่ยนเรียนรู้จึงเกิดอาการวกวน สับสน ไม่รู้จะแลกเปลี่ยนอย่างไรดี ผมจึงได้นั่งเฝ้าดูสิ่งที่เกิดขึ้นจึงโยนคำถามเข้าไปแหย่ให้เกิดอารมณ์ร่วมในการเรียนรู้ "ถ้ามันไม่ได้มาตรฐานเราก็ผลิตเองซิ" เป็นคำพูดของผมที่แหย่เข้าไปให้ทีมงานได้คิดต่อ ซึ่งตอนนั้นผมเองก็ไม่รู้หรอกครับว่านั่นคือกระบวนการ KM

จากนั้น ทีมงานก็ได้คุยกันต่ออย่างมีอารมณ์ร่วมอย่างมาก เพื่อร่วมกันแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นกับกลุ่มของตน โดยร่วมเรียนรู้เรื่องการผลิตหัวเชื้อเห็ดใช้เอง โดยอาศัยคุณเอื้อที่มีประสบการณ์ในการเรียนรู้ จนกระทั่งสามารถแก้ไขปัญหาเรื่องหัวเชื้อเห็ดที่ไม่ได้คุณภาพเท่าทุกวันนี้ 

ทางออกเมื่อเป็นเช่นนั้น ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้บางครั้งอาจจะมีประเด็นที่เราไม่สามารถแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากสมาชิกในกลุ่มกันเองได้ซึ่งผมเรียกว่าถึงทางตัน แล้วผมจึงได้นำประเด็นดังกล่าวมาเรียนปรึกษาท่านอาจารย์ ดร.ประพนธ์  ผาสุขยืด ที่ สคส. อาจารย์ได้ให้ข้อแนะนำว่าเมื่อเป็นเช่นนั้น ในฐานะที่เป็นคุณอำนวยเราอาจจะแหย่ประเด็นเพื่อให้สมาชิกกลุ่มได้แลกเปลี่ยนกันต่อได้ แต่สิ่งที่ควรระวังก็คือเราอย่าไปชี้นำ หรือโยนแนวทางเข้าไปโดยตรง ซึ่งจะทำให้ไม่ใช่การจัดการความรู้อย่างแท้จริง

หรือหากมีประเด็นดีๆ เพิ่มเติมกรุณารบกวนท่านผู้รู้โปรดชี้แนะด้วยครับ เพราะผมเองยังเป็นมือใหม่หัดขับ

ขอบคุณครับ

อุทัย   อันพิมพ์

27 ธันวาคม 2549