งานที่ควรจะทำกับท้องถิ่นเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตนั้น ก็มีหน่วยงานที่เข้ามาเสริมแทรก อีกหลายหน่วยงาน เช่น วิทยาลัยการอาชีพ และวิทยาลัยชุมชน ซึ่งมีภาระงานที่น่าจะเข้ามาทำงานร่วมกับชุมชนในลักษณะเดียวกัน หรือคล้ายกับ กศน.

ผมได้ทราบข่าวอย่างไม่ค่อยเป็นทางการนัก จากเจ้าหน้าที่ของ กศน. และท่านผู้รู้อีกหลาย ๆ ท่านว่า วิบากกรรมของ กศน.ที่ทำมาในระยะหลายสิบปีที่ผ่านมา กำลังจะเกิดผลในทางปฏิบัติแล้วว่า อาจจะมีการเปลี่ยนแปลงแบบขนานใหญ่ 

กล่าวคือ ทางผู้บริหารระดับสูงมีความเห็นว่า กศน.ควรจะถูกนำไปรวมไปกับ สพฐ. ซึ่งโดยส่วนตัวแล้ว ผมมองว่าเป็นเรื่องไม่น่าจะถูกต้องเท่าไหร่ แต่ทาง กศน. ก็ไม่สามารถที่จะคัดค้านได้โดยง่าย  

ทั้งนี้ เนื่องจากวิบากกรรมของ กศน.ที่สร้างไว้ในเรื่องของการทำงานที่ใกล้เคียงกับงานของการศึกษาพื้นฐานอื่นๆ โดยเฉพาะการสร้างระบบเรียนลัด เพื่อเป็นสะพานเชื่อมต่อ ระหว่างคนที่ไม่มีโอกาสทางการศึกษา เข้าหาระบบการศึกษาปกติ ซึ่งเป็นระบบที่ถือว่า กศน.ทำได้ดีมากทีเดียว  

แต่เรื่องนี้ ไม่ควรจะเป็นเพียงภารกิจหลักเดียว ของ กศน. เพราะการศึกษานอกโรงเรียนนั้น มีเนื้อหาสาระอยู่ที่การศึกษาเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตในชุมชน ที่ กศน. ควรทำมาตั้งนานแล้ว แต่ก็ทำไม่เข้าตากรรมการ เนื่องด้วยสาเหตุใดก็ตาม 

นี่คือ วิบากกรรมที่สำคัญที่สุดของ กศน. 

และในทางกลับกัน งานที่ควรจะทำกับท้องถิ่นเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตนั้น ก็มีหน่วยงานที่เข้ามาเสริมแทรก อีกหลายหน่วยงาน เช่น วิทยาลัยการอาชีพ  และวิทยาลัยชุมชน ซึ่งมีภาระงานที่น่าจะเข้ามาทำงานร่วมกับชุมชนในลักษณะเดียวกัน หรือคล้ายกับ กศน.  

แต่ก็เป็นวิบากกรรมของระบบราชการอีกนั่นแหล่ะ 

ตั้งชื่อไว้อย่างหนึ่ง พร้อมวัตถุประสงค์ ที่สวยหรู แต่การปฏิบัติก็เป็นอีกอย่างหนึ่ง 

อันนี้เท่าที่ทราบนะครับ 

ทั้งสองวิทยาลัยนี้ แทบไม่ได้ทำงานกับชุมชนอย่างแท้จริง ส่วนใหญ่จะเป็นการฝึกอบรม

หรือสอนในรูปแบบของ "โรงเรียน" คล้ายกับ ระบบวิทยาลัยอาชีวะ แต่กระจายตัวอยู่มากขึ้นเท่านั้นเอง  

ไม่ค่อยมีกิจกรรมกับชุมชนอย่างที่ตั้งเป้าไว้แต่เดิม  <p>และ กศน. ก็เป็นหน่วยงานที่มี ทุนทางสังคมสูงที่สุด อีกด้วย จากที่ กศน. มีศิษย์เก่า ทุกระดับ ทุกสาขา กระจายอยู่ทั่วไป ที่หน่วยงานอื่นๆ ไม่มี</p><p>ตรงนี้ กศน. กลับไม่ถือโอกาสแทรกตัวเข้าไปรับภาระ ตามภารกิจที่ควรจะเป็น </p><p>และแทบไม่มีกิจกรรมที่จะเข้าไปทำงานนี้ เพียงแต่ไปตั้งศูนย์ที่มีแต่ชื่อไว้ในสถานที่ต่างๆ ที่ทำให้เสียชือ แทนที่จะได้รับการชมเชย</p><p> ปัจจุบัน ทุกฝ่ายแข่งกันสร้าง “โรงเรียน” เพื่อสอน แบบในชั้นเรียน มากกว่าที่จะพัฒนาความรู้เพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต ที่เป็นความต้องการ (want) และจำเป็น (need)มากในการพัฒนาชุมชนอย่างแท้จริง มากกว่า </p><p>นี่คือ ร่องรอยฝันของ กศน. ที่น่าเสียดายมากที่สุด ของที่สุด  </p><p>และก็ไม่ใช่รอยฝันของ กศน. เพียงอย่างเดียว ยังมีวิทยาลัยอาชีพ และวิทยาลัยชุมชน ผู้ร่วมรับผิดชอบชะตากรรมนี้ด้วย  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แต่ผมก็ไม่ทราบว่า ทั้งสองสถาบันนี้ในอนาคตจะเผชิญชะตากรรมถูกปรับเปลี่ยนอย่างเดียวกันกับ กศน.หรือไม่ หรือว่ามีผู้อุ้มชู จนรอดตัวไปแล้ว ไม่ต้องทำอะไรก็อยู่ได้ ก็ไม่ทราบนะครับ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ตลอดมา ผมกำลังนั่งมองอยู่ห่างๆว่า </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>ทำไม..สิ่งที่ประชาชนต้องการ (need) ต้องมี และต้องใช้  แต่ฝ่ายราชการ กลับไม่ตอบสนอง  <blockquote><blockquote><blockquote>

หน่วยงานคล้าย ๆ กัน ตั้งขึ้นมาแล้ว ตั้งขึ้นมาอีก

ก็ยังไม่เกิดผล

</blockquote></blockquote></blockquote>  <blockquote>

ยุบแล้วยุบอีก ปรับแล้วปรับอีก จะเกิดผลหรือเปล่า

ผมก็ไม่แน่ใจ

</blockquote>  <blockquote><p>จึงเป็นที่มาของคำถามนี้ </p></blockquote><p>ผมอยากจะถามคนที่กำลังทำ(และเคยทำ)งานที่ กศน. ว่า </p><p>เหตุผลที่แท้จริงคืออะไร??????????????????????</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ทำไม???????????????????</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>ที่ผ่านมา ไม่ทำงานแบบน้ำขึ้นให้รีบตัก  จังหวะที่มีโอกาส รีบทำงานซะ ไม่ใช่ปล่อยไปเรื่อยๆ จนถึงวันหนึ่งจะมีผู้บริหารมาเปลี่ยนแปลงก็โวยวายขึ้นมาทีหนึ่ง ผมว่า “กว่าถั่วจะสุก งาก็ไหม้” อย่างที่เห็นนี่แหละครับ  </p><p>วิบากกรรมต่างๆ มีที่มา และไม่อาจแก้ไขได้ในวันเดียว </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ทุกอย่างมีที่ไปที่มา มองทุกอย่างอย่างเป็นธรรม แล้วแก้ไขตามภารกิจอย่างเป็นจริง  อนาคตที่อยู่ที่ไหนก็ไม่รู้ อาจจะดีขึ้นก็ได้ครับ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">หรือว่าจะมองอย่างตัวใคร ตัวมัน ก็ไม่เป็นไรครับ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เหตุการณ์คล้าย ๆ กันนี้ก็ยังมี </p><ul>

  • งานของกรมส่งเสริมการเกษตร 
  • งานของกรมการพัฒนาชุมชน
  • งานของกรมพัฒนาที่ดิน 
  • งานของกรมส่งเสริมสหกรณ์ฯ 
  • และอื่นๆ

    • </ul><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">อีกมากมาย</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>ที่มีเป้าหมายจะเข้ามาพัฒนาชนบท ผ่านระบบการเรียนรู้ของชุมชน ซึ่งเป็นงานที่ชุมชนใฝ่ฝันที่จะเห็นว่างานเหล่านี้เป็นประโยชน์อย่างแท้จริง  </p><p>แต่…ก็แทบจะไม่เห็นที่ใด..ที่เกิดผลงานอย่างเป็นรูปธรรม กว้างไกล พอที่จะอ้างอิงได้ว่า งานนี้เกิดผลลัพธ์ที่เป็นจริงได้โดยทั่วไป </p><p>ส่วนใหญ่ก็ยังทำกันอยู่ก็เป็นจุด ๆ เล็กๆ ไม่ค่อยครอบคลุม จริงจังมากนัก ซึ่งไม่รู้ว่าเมื่อไหร่ จะทั่วถึงและจริงจังซะที  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ทุกหน่วยงานก็อ้างว่า..</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>งบประมาณไม่พอ  บุคลากรไม่พอ ทั้ง ๆ ที่ประสิทธิภาพการทำงานก็ยังไม่ค่อยสูงเท่าไหร่   </p><p>ในทางกลับกัน เราน่าจะมาพัฒนาประสิทธิภาพของงานให้ดีขึ้นเสียก่อน</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และ พิสูจน์ให้เขาเห็นว่า</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">"หน่วยงานผมมีคนอยู่ ๕ คนนี่แหละ ได้สร้างผลงานพัฒนาด้าน......ในระดับตรัวเรือนและชุมชน ครอบคลุมถึงห้าอำเภอ ในสามจังหวัดแล้ว คุณลองให้งบสนับสนุนมาอีกสัก ๕๐ คน ซิ ผมจะทำให้ได้ผลทั่วประเทศเลย"</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">มีหน่วยงานไหนกล้าเสนอตัวแบบนี้บ้างครับ</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p> การเสนอแบบนี้ จะทำให้การใช้ทรัพยากรต่างๆของประเทศชาติมีการใช้ประโยชน์สูงสุด </p><p>เพราะถ้า เพิ่มงบประมาณภายใต้ประสิทธิภาพต่ำนั้น ก็เหมือนการตำน้ำพริก ละลายแม่น้ำ </p><p>และยิ่งมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งมีอัตราสูญเสียเพิ่มมากขึ้นเท่านั้น </p><p>ผมจึงหวังว่า เราน่าจะมาพิจารณาปรับตัวกันให้ถูกต้อง เพื่อวันนี้ และอนาคตวันหน้าของแต่ละหน่วยงานครับ…</p>