อภิมหาโครงการด้านอุดมศึกษาและวิจัย (๑๓)
        เพิ่งเห็นว่าตอนที่ ๑๒ ลงคำอภิปรายได้ไม่ครบ     จึงเอาส่วนที่ขาดไป มาลงต่อครับ
ดร.พรเพ็ญ ศาสตริยาภรณ์
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
ในฐานะนักวิจัยทางด้านสังคมศาสตร์  ดิฉันมีคำถามซึ่งเป็นเรื่องที่อาจสืบเนื่องกัน  คือว่าทำไมโจทย์ทางการวิจัยถึงเน้นหนักไปในเรื่องของ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เราเองต้องยอมรับว่าฐานความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมันจะนำประเทศเราไปสู่การแข่งขัน แต่ดิฉันอยากจะ refer ไปถึง สิ่งที่คุณลุงณรงค์ กับครูบาสุทธินันท์ เล่าให้ฟัง จริงๆ แล้วเรื่องทั้งหมดไม่ได้มีเฉพาะมิติทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเท่านั้น  แต่ว่ามีมิติทางสังคมและวัฒนธรรมแฝงอยู่ด้วย  คำถามที่ว่า แล้วความรู้และเทคโนโลยีที่ถูกค้นพบโดยนักวิทยาศาสตร์จะนำไปสู่การยอมรับของชุมชนจนกลายเป็นวิถีชีวิตของชุมชนของชาวบ้าน หรือชาวนาได้อย่างไร  ดิฉันคิดว่าอันนี้คือบทบาทหรือเป็นโจทย์ที่สำคัญของนักวิจัยทางด้านสังคมศาสตร์ ซึ่งจะต้องทำงานไปพร้อมๆ กับนักวิจัยในสาขาวิทยาศาสตร์  ไม่ว่าจะเป็นการวิจัยในเรื่องของวัฒนธรรม   แล้วก็กระบวนการเรียนรู้ของชุมชน ซึ่งมันแตกต่างออกไป ขาดองค์ความรู้ในเรื่องนี้ ในฐานะที่เรามองกระบวนการในการเรียนรู้จะเป็นกลไกที่สำคัญในการที่จะ transfer ความรู้ของนักวิทยาศาสตร์ในการค้นพบ  ดิฉันค่อนข้างจะกังวลใจมากก็คือว่าเป้าหมายของการวิจัยทางด้านสังคมศาสตร์ดิฉันจำได้ว่ามีเรื่องของภาษา แล้วก็เป้าหมายจริงๆ ของงานวิจัย ก็คือเพื่อการจัดระเบียบของสังคม ไม่เข้าใจว่าความหมายของจัดระเบียบสังคมมันมีนัยแค่ไหน  เพราะว่าโดยนักสังคมศาสตร์ส่วนใหญ่เราเชื่อในเรื่องของความหลากหลายมากกว่า  เพราะฉะนั้นประเด็นก็คือว่าทำอย่างไรเราถึงจะขยายความหรือขยายภาพ ในมิติทางสังคมซึ่งอาจจะปรากฏอยู่ในโครงการเพชราภิเษกให้ชัดเจนกว่านี้ได้หรือไม่  ประเด็นสุดท้ายในเรื่องของการตีพิมพ์  เมื่อสักครู่นี้เราเพิ่งคุยกันไปว่าเราน่าจะหันกลับมาดูว่าชุมชนต้องการโจทย์อะไร  แล้วนักวิจัย ของประเทศควรเข้าไปมีส่วนร่วมในการที่จะช่วยชุมชนตอบโจทย์เหล่านั้นได้อย่างไร ซึ่งแน่นอนโจทย์ที่เราไปทำให้กับชุมชน ไม่ใช่โจทย์ที่วารสารนานาชาติต้องการ ไม่มีพื้นที่ให้กับโจทย์เหล่านี้ เพราะฉะนั้นนักวิจัยทางด้านสังคมศาสตร์ส่วนใหญ่ค่อนข้างลำบากใจกับเกณฑ์ข้อนี้อยู่พอสมควร  แล้วดิฉันอยากจะขอว่าเราเองอาจจะต้องหันกลับมามองว่าอะไรที่เป็นโจทย์การวิจัย  ที่เป็นความต้องการของชุมชนไทย หรือสังคมไทย หรือชนบางกลุ่มในสังคมไทยกันแน่
ดร.สุธี วัฒนศิริเวช
มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
การที่เราจะทำโจทย์วิจัย แล้วตั้งเป้าไว้ว่าเป็นเรื่องของการตีพิมพ์ หรือเรื่องของ impact factor  บางครั้งไม่ได้ตอบปัญหาของสังคมจริงๆ ถ้าหากว่าเรามีเครือข่ายซึ่งเป็นปราชญ์จากชาวบ้านจริงๆ มาเป็นผู้ให้ความเห็น ผู้ชี้สะท้อนปัญหาจริงๆ คิดว่านักวิจัยเอง รุ่นใหม่ก็จะเห็นโจทย์ชัดขึ้น เพราะตอนนี้นักวิจัยรุ่นใหม่จะมองนักวิจัยรุ่นพี่ หรือว่ารุ่นพ่อ เป็นแม่พิมพ์ของเรา ถ้าหากนักวิจัยรุ่นใหญ่เน้นเฉพาะ เรื่องของการที่จะทำอย่างไรให้เราไปถึงจุดสุดยอดที่มองแต่ impact factor หรือ publication โดยที่ลืมเรื่องของหัวใจ ถ้าเรามองย้อนไปถึงเอ็นทรานซ์  เด็กๆ เขาอยากจะเอ็นทรานซ์เข้ามหาวิทยาลัย แล้วก็คณะที่ดีที่สุด  เพราะว่าเขาก็มองว่านั้นคือการประสบความสำเร็จ นักวิจัยรุ่นใหม่จะมองว่าการประสบความสำเร็จคือการไปสู่ ศาสตราจารย์ แต่ผมกลัวว่าปัญหาของสังคมของเราจะไม่ได้รับการแก้ไขครับ  ก็อยากจะฝากไว้กับการสร้างเครือข่ายตรงนี้ครับ
ผศ.ดร.เจษฎา เด่นดวงบริพันธ์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ผมขอกล่าวชื่นชมท่านผู้ที่ทำงานตรงนี้ ว่าท่านเข้ามาช่วยต่อลมหายใจวงการวิจัยไทยได้ทันเวลา  พอดีครับ สองปีที่แล้วที่เราคุยกันว่า สกว.จะล้มไม่ล้ม  ตอนนี้เรามีเงินเข้ามาช่วยในโครงการที่ดี ๆ อย่าง คปก. ฉะนั้นขอชื่นชมมาก ประเด็นของผมคือขอให้เงินตรงนี้ลงมาถึงรุ่นเด็กๆ ด้วยครับ สมมติว่าผมอยากเป็น อาจารย์ คปก. คงไม่มีทางเป็นไปได้ง่ายๆ   เพราะว่าผมต้องมีรุ่นกลางที่สามารถสร้าง ปริญญาเอกได้ แต่ว่าเนื่องจากเงินตรงนี้เป็นโอกาสที่เราจะสามารถสร้างคนขึ้นมา สร้างพวกเราเอง อาจารย์บอกว่าจะทำให้เนินสูงขึ้น พวกเราในที่สุดเป็นเนินที่จะต้องถมหลุมให้ราชภัฎ  อยากให้เงินตรงนี้กระจายมาไม่ได้อยู่แค่มืออาจารย์ผู้ใหญ่บางคน หรือผู้บริหารบางคน เท่านั้น ขอบคุณครับ
ดร.เกษม เชตะวัน
สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขตกาฬสินธุ์ 
ผมมีอยู่ 2 ประเด็น ประเด็นที่  1 คือการถมหลุมดำทั้งหลาย โดยการเพิ่มปริญญาเอกในสถาบันการศึกษาให้มากขึ้นนั้น ผมขอบคุณแทนราชมงคลและราชภัฎ ขอบคุณจริงๆ แต่ผมอยากเสนอว่าผมเห็นด้วยกับอาจารย์ประเสริฐกับอาจารย์สมชาติ  คนไม่อยากเรียนส่งไปเรียน ไปเรียนแล้วก็ไม่จบ  ประเด็นที่ 2 ควรจะเอาเด็กรุ่นใหม่มา refill  คนรุ่นเก่าที่จะจบไป จะเป็นการพัฒนาที่ยั่งยืน ผมมองว่าในเรื่องของงานวิจัยหรือพัฒนา  อย่าไปมองที่ impact factor อย่างเดียว  แต่มองว่า อันนั้นก็เป็น line หนึ่งที่ฝ่ายวิชาการของ สกว.ถนัด  แต่อีก lineหนึ่งผมอยากจะมองว่าจะทำอย่างไร  ที่จะปรับปรุงชีวิตของเกษตรกรจากรายได้ต่ำให้เพิ่มสูงขึ้น  โดยมีดัชนีชี้วัดอย่างชัดเจน อันนี้จะเป็นสิ่งที่เป็นทางเลือกให้กับทุกๆ คน ขอบคุณครับ
ดร.พิศิษฐ์ สิงห์ใจ
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ประเด็นแรกคือเรื่องของการเชื่อมโยงระหว่างมหาวิทยาลัยกับอุตสาหกรรม  ผมอยากจะเสนออาชีพใหม่อันหนึ่งที่เงินนี้น่าจะช่วยได้ คืออาชีพเซลล์แมนขายความรู้ของนักวิชาการ  จากมหาวิทยาลัยสู่ปัญหาที่เกิดในสังคม คือ เขาจะเป็นผู้ใช้เวลาที่จะทำให้ปัญหานั้นแก้ได้หมายความว่าเขาจะเคาะประตูบ้านเลย  ตรงไหนมีปัญหาอะไรบ้าง  แล้วเขาต้องสามารถที่จะเอาความรู้จากนักวิชาการในมหาวิทยาลัยไปแก้ปัญหาให้กับชาวบ้านถึงหน้าบ้านเลย  แล้วต้องอาจจะใช้เวลาเป็น ปี สอง สามปี หรือกี่ปี ก็แล้วแต่ แต่ว่าต้องแก้ให้เสร็จ แล้วใครคือผู้จ้าง ผู้จ้างก็อาจจะเป็นหน่วยงานของรัฐที่ไม่ใช่หน่วยงานของราชการ อันนี้ผมว่าน่าจะแก้ปัญหาของความรู้ที่ไม่ได้ใช้ประโยชน์มาช่วยได้  หมายความว่าเขาไม่จำเป็นต้องรู้เรื่องนั้นหรอก  แต่เขาควรจะรู้ว่าใครที่รู้ปัญหาเรื่องนี้  แล้วสามารถที่จะแก้ได้  ผมเชื่อว่ามีผู้เชี่ยวชาญทุกสาขาวิชาในเมืองไทย ถึงแม้ว่าจะไม่มีในเมืองไทย ก็น่าจะมีผู้เชี่ยวชาญจากต่างประเทศที่เขาจะเป็นผู้เดินไปเดินมาหมายความว่าเชื่อมโยง  จนสามารถแก้ปัญหานั้นได้  ประเด็นที่ 2 เรื่องของ postdoc. จากต่างประเทศมาช่วยงานในบ้านเรา  อันนี้ผมก็เห็นด้วยอย่างยิ่ง
ศ.ดร.สุพจน์ หารหนองบัว
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เงินที่จะลงไปจะมีตั้งแต่ทุนขนาดใหญ่ที่เป็นนวัตกรรม ซึ่งตั้งไว้ตั้งแต่ 40 ล้านบาทต่อทุน คือขนาดที่สูงสุด รองลงมาก็จะคล้ายๆ กับลักษณะของเมธีวิจัยอาวุโส เป็นเงิน  20 ล้านบาทต่อคนต่อ 4 ปี แล้วก็ลงมาที่ระดับอาจารย์อาจจะเป็นทุนทุกระดับที่ สกว.มี รุ่นใหญ่ รุ่นกลาง รุ่นเล็ก  ลงไปถึง ทุน postdoc.  ซึ่งจะมีทั้งในประเทศ และต่างประเทศ ทุนการสร้างเครือข่ายก็คือการแลกเปลี่ยนทั้งในประเทศและต่างประเทศ  ลงมาในระดับที่เป็นสร้างปริญญาเอก  เราแบ่งเป็น สามกลุ่ม ปริญญาเอกที่ส่งไปเรียนต่างประเทศ  ซึ่ง อาจารย์ภาวิช เน้นย้ำว่าเฉพาะที่สาขาที่จำเป็นจริงๆ ซึ่งตัวเลขนี้จะใส่ไว้ในปีแรก แล้วจะค่อยๆ ลดลงใน  4 ปี ส่วนทุนที่เป็นลักษณะสร้างองค์ความรู้ในประเทศ ซึ่งเป็นลักษณะคล้ายๆ กับ คปก.  และให้มีทำปริญญาเอกต่างประเทศ  ตรงนี้สัดส่วนค่อนข้างสูง  แล้วก็ตัวเลขจะสูงขึ้นทุกปี  ปริญญาเอกส่วนหนึ่ง คือ ทุนปริญญาเอกในประเทศ   ดังนั้น ทุนมีค่อนข้างจะครบ มองภาพตรงนี้แล้ว แต่ละเครือข่ายจะเป็นลักษณะของ สกว. ย่อยๆ แต่ว่าจะ grant เฉพาะในภารกิจของตัวเอง  ของแต่ละเครือข่าย  หลังจากนั้นแต่ละเครือข่ายจะพยายามให้มีความเชื่อมโยง ระหว่างเครือข่ายที่อยู่ในกลุ่มอีกครั้งหนึ่ง  ถ้าเป็นเครือข่ายคงเป็นเครือข่ายยุคใหม่ ไม่ใช่ในลักษณะที่ว่าไปสร้างกลุ่ม เข้ามาเฉพาะกลุ่ม  ในลักษณะนั้น
ศ.ดร.เกตุ กรุดพันธุ์
มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
สิ่งที่เกิดขึ้นคงไม่ใช่เกิดขึ้นจากคณะทำงานเท่านั้น  หลายท่านที่มีประสบการณ์ได้ให้ข้อคิดเห็น ได้ให้คำแนะนำมาตลอด เกี่ยวกับการทำงานที่หลายท่านเป็นห่วงว่า สกอ.จะทำงานอย่างที่เคยผ่านมาหรือเปล่า คำตอบคือแนวคิดไม่ใช่ แนวร่วมจากองค์กรอื่น  แน่นอนจาก สกว. สวทช. หรือจากหน่วยงานอื่นๆ คงต้องมีการเสริมซึ่งกันและกัน สำหรับแนวการจัดการคงไม่ใช่แบบเก่า  และประสบการณ์จาก สกว. ที่หลายท่านได้กล่าวถึง คงได้นำมาใช้  ประเด็นสุดท้ายที่มีความสำคัญคือ โครงการนี้หลายท่านห่วงว่าจะสำเร็จหรือเปล่า  แน่นอนคำตอบอยู่ที่ทุกคนในที่นี้ ทุกท่านจะต้องมีส่วนว่าโครงการนี้จะสำเร็จหรือไม่ ขอบคุณครับ
ศ.ดร.ปิยะวัติ บุญ-หลง
ผู้อำนวยการ สกว.
มีคนพูดถึง สกว.หลายครั้ง ในนามของ ผู้บริหาร สกว. ผมก็ได้เรียน อ.วันชัยและทีมงานไว้แล้วว่า มีอะไรที่ต้องการให้ สกว.เข้าไปช่วย หรือแลกเปลี่ยน หรือถ่ายทอดประสบการณ์ทั้งที่ผิดที่ถูก ก็ยินดีอย่างยิ่ง คืองานที่ท่านพูดว่า แต่ละเครือข่ายเท่ากับ สกว. ย่อยๆ 1 อัน   แล้วก็ครอบคลุมตั้งแต่รากฐานขึ้นไปจนถึงงานวิจัยระดับอาวุโส รวมถึงงานวิจัยชุมชนซึ่ง สกว. ก็ทำอยู่ งานวิจัยด้านสังคมศาสตร์ มนุษยศาสตร์ก็มี เพียงแต่ว่า scale มันใหญ่มากขึ้นไป 20 เท่า  ประเด็นก็คงเป็นเรื่องของ scale up ว่าทำอย่างไรถึงจะมีคุณภาพ ในขณะเดียวกันก็มีปริมาณพอที่ฝ่ายการเมืองจะเห็นว่าเป็นเรื่องที่น่าสนับสนุนด้วย ผมพอเข้าใจว่ามันมีช่วง window of opportunity อยู่ ซึ่งเปิดและต้องใหญ่เพียงพอ จึงต้อง balance ให้ดี  ผมเชื่อมือคณะทำงานว่า ท่านเข้าใจเป็นอย่างดี  การ balance ระหว่างสองข้างว่าข้างไหนจะต้องทำอย่างไรถึงจะเหมาะสมกับเงื่อนไขเฉพาะกิจ ตอนนี้ผมคิดว่าทำให้โครงการได้รับอนุมัติก่อน  แล้วก็มีกรอบกว้างๆ แล้วมา work out รายละเอียดว่าทำอย่างไรให้ได้คุณภาพในเวลาที่มีอยู่ ผมคิดว่าพวกเราในห้องนี้คงจะพร้อมที่จะเข้าร่วมมือ แล้วก็ช่วยกันคิดต่อไปเป็นขั้นๆ ตอนนี้อย่าเพิ่งติเรือทั้งโกรน เพราะว่ามันมีแค่โกรนเท่านั้นเอง เรือน่าจะสวยมาก  ขอบคุณครับ
ศ.ดร.ปรีดา วิบูลย์สวัสดิ์
ประธานอนุกรรมการติดตามประเมินผลกองทุนอนุรักษ์พลังงาน กระทรวงพลังงาน
ผมกำลังห่วงว่า  ในปัญหาวิจัยและพัฒนา ท่านกำลังต้องการคำตอบ one way or the others  ที่ท่าน comment วันนี้ผมว่าทุกคนถูกแต่เป็นส่วนหนึ่งของปัญหาทั้งหมด  และต้องมาสังเคราะห์ ความจริงผมพูดมากกว่า 1 ครั้ง  ว่า กำลังห่วงว่าจะไม่มองวิจัยพื้นฐานมองแต่วิจัยประยุกต์  หรือมองถึง end use มันไม่ใช่เลย จะไปถึง end use ได้ พื้นฐานต้องแน่น 
ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช
ผู้อำนวยการ สถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม และที่ปรึกษาพิเศษ สกว.
โครงการนี้ในสายตาผมถือเป็นโอกาสที่จะช่วยกันทำให้บ้านเมืองของเราเคลื่อนไปข้างหน้า  งานแบบนี้ไม่ใช่งานง่าย มีปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และ pressure หลากหลายทาง pressure  หลายๆ ส่วนก็มาจากพวกเรากันเอง  ในโลกยุคสมัยใหม่  ยุคความรู้เป็นฐาน อุดมศึกษาต้องใหญ่  เล็กไม่ได้ ของเราเผอิญมันใหญ่เร็วเกินไป กระโดดเร็วเกินไป  จึงได้จำนวนหรือปริมาณ แต่คุณภาพมันหย่อน จึงต้องหาวิธีกระโดด ที่ อ.วันชัย เรียกว่า fast tract  นี่คือความท้าทาย เรากระโดดในเชิงปริมาณมาแล้วด้วยความจำยอม ต่อไปเราจะหาทางกระโดดในเชิงคุณภาพกัน ถ้ามองว่าการปรับระบบเช่นนี้มองในเชิงโอกาส ก็คือโอกาสของพวกเราที่เป็นรุ่นใหม่ที่จะเติบโตในการทำงาน  ปราชญ์ชาวบ้านสองคนมาช่วยเปิดมุมมองให้เราเห็นว่าโอกาสของเรามีอยู่ในหลายที่ ตัวโจทย์วิจัยมันไม่ได้หายากเหมือนอย่างที่เราเคยคิดกัน แล้วคณะทำงานก็พยายามจะไปหาเงินหาโอกาสมาให้เราทำงาน  เป็นการมองในเชิงบวก  เรื่องแบบนี้ตัว management เป็นตัว key เลย management จะมีปัจจัยต่างๆ มาก ผมจะเขียนให้ความเห็นใน Blog นะครับ http://gotoknow.org/thaikm แต่ถ้าให้ความเห็นตอนนี้ได้เร็วๆ ข้อที่ 1 คือ ให้รีบเจรจากับ โครงการต่างๆ ที่ เป็น success story ในบ้านเมืองของเรา   แล้วก็หาทางที่จะโยงต่อยอดคุยกันโดยเร็ว ข้อที่ 2 ต้องหาทางส่ง message  ให้เห็นว่านี่ไม่ใช่ของฟรี สำหรับใครที่อยากเข้ามาตักตวงแต่เป็นเรื่องของการทำให้บ้านเมืองของเราเจริญ  เพราะฉะนั้นไม่ว่าคนจะเข้ามาเรียนทำ ปริญญาเอก หรือเข้ามาทำวิจัย ทั้งหลาย นี้ไม่ใช่เงินที่มาถลุงเล่น เป็นเรื่องที่เราจะต้องช่วยกันรับผิดชอบ  ทรัพยากรในบ้านเมืองของเราซึ่งก็ไม่ได้มีมากมาย    เพราะฉะนั้นทุกฝ่ายต้องเข้ามาช่วยกันทำงานด้วยความตระหนักในความรับผิดชอบต่อบ้านเมือง  ไม่ใช่วิธีการแบบที่เราเคยพูดกัน อย่างที่หมออภิวัฒน์แสดงความกังวลว่า ไปรวมตัวกันมา 5 คน 10 คน  ก็บอก 1 เครือข่าย คือแบบไม่มีคุณภาพ  ต้องหาวิธีทำให้มีคุณภาพ แล้วก็วิธีที่ง่ายที่สุดคือหาสิ่งที่มีคุณภาพมาต่อกัน ขอบคุณครับ
ศ.ดร.ยอดหทัย เทพธรานนท์
ประธานคณะกรรมการบริหารมูลนิธิบัณฑิตยสภาวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (บวท.)
กลุ่มนี้มีความตั้งใจดีมาก ผมชื่นชม แต่ในขณะเดียวกัน อ.วิจารณ์ บอกแล้วว่า management เป็นเรื่องสำคัญที่สุด  เราก็ต้องยอมรับว่าคนที่อยากให้มาดูแลเครือข่าย คนที่เหมาะสมที่สุดเขาก็ไม่ค่อยมา เราก็จะไปเจอพวกแดร็กคิวล่า เยอะแยะเลยที่อยากจะมา ผมขอเตือนเกี่ยวกับเรื่อง KPI กับการสัญญากับสังคม ตอนที่เราตั้งโครงการอัจฉริยภาพ  เราต้องการขอเงินจากหน่วยงานของรัฐบาล เราจะสร้าง อัจฉริยภาพ  ใน 20 ปี เราจะผลิตนักวิทยาศาสตร์ที่ได้รางวัลโนเบล  แต่เมื่อมาคิดดูว่า 20 ปี เรายังไม่ตาย มันไม่มีโนเบล  เพราะฉะนั้นเราก็รีบเปลี่ยนตัวเลขเป็น 30 ปี    อันนี้ผมขอเตือนไว้อย่างด้วยใจจริงๆ ท่านคำนวณชีวิตตัวท่านด้วยว่าท่านอายุเท่าไร แล้วท่านสัญญาอะไร ขอบคุณครับ
รศ.ดร.วันชัย ดีเอกนามกูล:
ผมขอ response อ.สุมาลี ที่แสดงความเป็นห่วงว่าโครงการไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของบูรณาการของ วช.ที่ดำเนินการมาแล้วก็มีปัญหา หรือว่า โครงการ CRN ที่ดำเนินการมาแล้วมีปัญหาเช่นเดียวกัน ผมอยากจะกราบเรียนว่าทั้งสองส่วนนั้น อาจจะไม่ได้ลงมาสู่ฐานรากของผู้ปฏิบัติในลักษณะที่กลุ่มของพวกเราตระหนักว่าโครงการจะประสบความสำเร็จได้ฐานมวลชนในเรื่องของผู้ปฏิบัติจะต้องพัฒนากันไปด้วยกัน แล้วผมก็คิดว่า การตระหนักถึงความสำเร็จของ สกว. ที่ผ่านมาในเชิงบริหารจัดการเป็น key ของความสำเร็จของโครงการนี้ด้วย  วันนี้เป็นโอกาสอันดี  ที่ทั้งเมธีวิจัยอาวุโส และอาจารย์ทุกระดับมาอยู่ร่วมกัน ในนี้ และได้รับรู้ร่วมกัน  ว่าโครงการนี้กำลังจะเกิดขึ้นและกำลังจะดำเนินการอย่างน้อยเข้าใจในเรื่องของกรอบและกลไก ผมคิดว่ารายละเอียดทั้งหลายที่จะมีการดำเนินการต่อไป  ในลักษณะของระดมสมอง ประชาพิจารณ์  หรืออะไรทั้งหลายเพื่อให้ทุกอย่างมันเข้าที่  ในเชิงที่สอดคล้องกับการปฏิบัติจะนำไปสู่ความสำเร็จได้ครับ
ย้ำอีกที ว่าตอนที่ ๑๒ – ๑๓ เป็นเอกสารถอดเทปการประชุมของ สกว.    ยังเป็นฉบับร่างอยู่
วิจารณ์ พานิช
๘ พย. ๔๘