ฝึกเรียนรู้ ฝึกทักษะ ฝึกชีวิต ฝึกผู้นำ

เอกสารอ้างอิง: วิจารณ์ พานิช. เรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสยามกัมมาจล; 2558.

ขอขอบพระคุณหนังสือเล่มนี้ที่สร้างแรงบันดาลใจให้ผมได้ตกผลึกทางความคิดเพื่อพัฒนากิจกรรมบำบัดศึกษาได้ลุ่มลึกและรอบด้านมากขึ้น

ผมขออนุญาตสะท้อนคิดของตนเองพร้อมๆกับถอดบทเรียนหลังจากอ่านหนังสือของท่านอาจารย์วิจารณ์ พานิช และด้วยความขอบพระคุณท่านอาจารย์อย่างสูง...มาบันทึกไว้เพื่อสร้างกระบวนทัศน์ใหม่ให้กับคณาจารย์คณะกายภาพบำบัด ม.มหิดล และกัลยาณมิตรทุกท่าน ดังนี้:-

  • ครูหรืออาจารย์กำลังตื่นตัวปรับบทบาทเรียนรู้ร่วมกับนักเรียน/นักศึกษา...ส่งเสริมบรรยากาศอิงความต้องการของผู้เรียนเป็นศูนย์กลางแล้วนำพาเสริมสร้าง/สร้างเสริมสุขภาวะแห่งการเรียนรู้ทั้งในและนอกห้องเรียน ทำให้น่าจะเริ่มปรับทัศนคติ สร้างแรงจูงใจ และสร้างความรู้ความเข้าใจด้วยการมุ่งมั่นฝึกฝนกระบวนการจัดการเรียนรู้แนวใหม่ เริ่มจาก การบรรยายเชิงปฏิสัมพันธ์ (Interactive Lecture - คลิกดูตัวอย่างที่นี่) สู่การใช้กลยุทธ์ที่หลากหลายในการจัดกระบวนการเรียนรู้เชิงรุกหรือแบบมีชีวิตชีวา (Active Learning Strategies - คลิกดูตัวอย่างที่นี่ และสรุปกลยุทธ์จากท่านอาจารย์ไพฑูรย์ที่นี่) แล้วตั้งเป้าหมายต่อการจัดการเรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลง (Transformative Learning หรือ TL) ที่มีประโยชน์เพิ่มพูนทักษะชีวิตมากมาย ได้แก่ ผู้เรียนตั้งเป้าหมายแยกความแตกต่างในองค์ความรู้ที่มีอยู่ แล้วให้ความหมายใหม่บูรณาการร่วมกับการลงมือปฏิบัติจริงจนเกิดประสบการณ์ชีวิตอย่างช้าๆ (Slow knowledge) ยังผลให้ริเริ่มปรับกระบวนทัศน์สู่โลกทัศน์ใหม่แก่ตนเอง เกิดผลลัพธ์ทางการเรียนรู้ตลอดชีวิตด้วยการเกิดทักษะใหม่ในมิติองค์รวมแห่งสุขภาวะ เช่น ทักษะปัญญาญาณ ทักษะปฏิสัมพันธ์ ทักษะคิดวิเคราะห์สร้างสรรค์บูรณาการทักษะรับรู้สึกคิดทำด้วยอารมณ์บวก ทักษะจิตใจเมตตา ฯลฯ
  • หลักการสำคัญของ TL การสะท้อนคิดอย่างจริงจัง หรือ Critical Reflection ให้สะเทือนและสร้างสรรค์ทั้งความรู้ ทักษะ และอารมณ์ ด้วยการตั้งและตอบคำถามก่อน ขณะ หรือหลังการรับรู้ถึง รู้สึก รู้คิด และรู้ทำ ในเนื้อหาอะไร กระบวนการอย่างไร และมีที่มาที่ไปด้วยเหตุผลอะไร
  • เครื่องมือของ TL ที่ผู้เรียนร่วมกันทั้งครู/อาจารย์กับนักเรียน/นักศึกษาอย่างถ่อมตัวจริงใจ (เปิดใจรับรู้ความรู้สึกนึกคิดถึงความรู้ความเข้าใจวิถีชีวิต) ประกอบด้วย การอ่านสะท้อนคิดจากวารสาร (Reflective Journal), การใช้กระบวนการจิตตปัญญาผ่านการทำสมาธิ วาดรูป เล่าเรื่อง ใคร่ครวญเหตุผลกระทบใจ ฝึกสติตระหนักรู้ความหมายและความจริงใจ, การใช้ละครสื่อสารจนถึงละครเพื่อการพัฒนามนุษย์ (Theater for Development, TfD) คลิกบันทึกชุมนุมครูเพื่อศิษย์ฯที่นี่ หรือ คลิกละครเพื่อการเปลี่ยนแปลงที่นี่ [Acknowledgement Youtube.com และขอบพระคุณทักษะที่ผมได้เรียนรู้จากพี่ก๋วยกับทีมมะขามป้อม] นับเป็นการแสดงบทบาทสมมติ-การเล่าเรื่อง-การแสดงท่าทาง-การแก้ไขสถานการณ์ชีวิต-การบิดเบียนวรรณกรรม/กวี/ศิลปะ/ดนตรีผสมผสานกับการสะท้อนคิดอย่างจริงจัง, การมีปฏิสัมพันธ์-การยอมรับเข้าใจมุมมองหลากหลาย (Interactive-Inclusive based Learning) เกิดการร่วมมือ ร่วมคิด ร่วมใจ ร่วมทำ เพื่อเรียนรู้เชิงลึก ตลอดจนการเรียนรู้ผ่านเทคโนโลยีสารสนเทศ เช่น e-learning-Blog-Free write-Chatroom-Forum
  • ยกระดับมาสู่กิจกรรมการสะท้อนคิดร่วมกับการจัดการความรู้ต่างๆ เช่น การเรียนรู้บนฐานปัญหาที่ซับซ้อนทางสังคม เกิดการยกกรณีศึกษาและบทบาทการเปลี่ยนแปลงสังคม จนถึงการฝึกฝนทักษะภาวะผู้นำ - คลิกดูตัวอย่างหลักสูตรคศน.หรือเครื่อข่ายการพัฒนาศักยภาพผู้นำสุขภาวะที่นี่ ที่มีรูปแบบการเรียนรู้ผ่านระบบพี่เลี้ยง (Mentoring) การเรียนรู้ผ่านจินตนาการเชิงวัฒนธรรม (Cultural Imagination) การเรียนรู้ผ่านการสอนแบบสานเสวนา (Dialogue teaching) การเรียนรู้แบบโค้ชในรูปแบบ Coordinated Management of Meaning, CMM และการเรียนรู้แบบเพื่อนด้วยการใช้เรื่องเล่าเร้าพลังร่วมกับการฟังอย่างลึกซึ้ง
  • TL ยังได้ผสมผสานการเรียนรู้ตลอดชีวิตหรือการศึกษาเพื่อความยั้งยืนที่แยกมิติเป็นการสอนแบบมีชีวิตกับการสอนแบบผู้ใหญ่ที่ต้องการความหมายแห่งชีวิตมากกว่าการทำมาหากินเพื่อชีวิต ซึ่งเกิดการประเมินทบทวนกระบวนการเรียนรู้ด้วยตนเองอย่างสม่ำเสมอแล้วเกิดการรวมหมู่เหล่าผู้นำแห่งการเรียนรู้ด้วยการตั้งคำถามเชิงพัฒนาสร้างสรรค์สังคม (Collaborative Inquiry, CI) และการตั้งคำถามท้าทายเพื่อเปลี่ยนการตีความสถานการณ์-ระบบคุณค่า-การตัดสินใจ-กิจกรรมอนาคต (Action Learning Conversation, ALC แยกเป็น Learning Coach กับ Question-Storming of ORID) ที่ถามหาสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น (Objective) ถามสะท้อนความรู้สึก/ปฏิกิริยากับตน (Reflective) ถามตีความหมายประเด็นเรียนรู้ (Interpretative) และถามสิ่งที่จะปฏิบัติต่อไป (Decision Data)
  • สุดท้าย TL ยังคงต้องพัฒนาศึกษาให้คลอบคลุมทุกบริบทของการเรียนรู้พื้นฐานแบบผู้ใหญ่ (Contextualized Model of Adult Basic Learning) กับการพัฒนาครู หรือ GED, General Education Development ต่อไปในอนาคตอันใกล้นี้

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน กิจกรรมบำบัดชีวิต



ความเห็น (6)

เขียนเมื่อ 

มีดอกไม้มามอบเป็นขวัญกำลังใจ..ต่อกัน..เจ้าค่ะ..

ขอบพระคุณสำหรับดอกไม้กำลังใจจากคุณยายธีครับผม...ขอส่งกำลังใจมอบแด่คุณยายธีเช่นกันขอรับ

ขอบพระคุณมากครับ Ajankoy อ.เพ็ญศรี อ.ต้น และอ.วินัย

ขอบพระคุณมากครับพ่โอ๋และพี่ดร.จันทวรรณ

ขอบพระคุณมากครับคุณ Momo

ขอบพระคุณมากครับคุณเพชรน้ำหนึ่ง