ยุทธศาสตร์นักจัดการความรู้ : ๒. บทบาทของนักวิชาชีพด้านการจัดการความรู้


บันทึกชุด “ยุทธศาสตร์นักจัดการความรู้” นี้ ถอดความจากหนังสือชื่อ Designing a Successful KM Strategy : A Guide for the Knowledge Management Professionals เขียนโดย Stephanie Barnes and Nick Milton ที่ปรึกษา KM มากประสบการณ์

บันทึกตอนที่ ๒ ได้จากการตีความบทที่ 2 The Knowledge Manager Role

สรุปได้ว่า Knowledge Manager ทำหน้าที่สำคัญ ๔ อย่าง และต้องมีคนอื่นๆ มาทำหน้าที่อื่นๆ ที่เกี่ยวข้องอีกมากมาย เพื่อทำให้ KM บรรลุผลที่ต้องการ

หนังสือใช้คำว่า Knowledge Manager ซึ่งผมตีความว่าหมายถึง นักวิชาชีพด้านการจัดการความรู้ ซึ่งหนังสือบอกว่ามีความหมายแตกต่างกันได้อย่างฟ้ากับดิน คืออาจเป็นเพียงบุคคลที่ทำหน้าที่จำเพาะส่วนเดียว ของระบบ “การจัดการความรู้” ขององค์กรที่ไม่ใหญ่นัก ไปจนถึงบุคคลที่รับผิดชอบระบบ “การจัดการความรู้” ขององค์กรข้ามชาติขนาดใหญ่ แต่ไม่ว่าจะอยู่ในฐานะใด บุคคลเหล่านี้คือ “ผู้นำด้านการจัดการความรู้” และมีหน้าที่มอง “การจัดการความรู้” ในเชิงยุทธศาสตร์


บทบาทของผู้นำด้านการจัดการความรู้

ไม่ว่าจะเป็นผู้นำ KM ในระดับล่างหรือระดับสูง ไม่ว่าในองค์กรขนาดเล็กหรือใหญ่ บทบาทในเชิงหลักการเหมือนกันหมด ซึ่งได้แก่ประเด็นต่อไปนี้

  • การพัฒนายุทธศาสตร์ KM ซึ่งอาจเป็นยุทธศาสตร์ในระดับโครงการ, ระดับแผนก, ระดับฝ่าย, ระดับสายธุรกิจ, หรือระดับองค์กรในภาพรวม หลักการเหมือนกันหมด ต่างกันที่ขนาดเท่านั้น
  • การจัดการกรอบปฏิบัติงาน KM กรอบปฏิบัติการประกอบด้วย บทบาท, กระบวนการ, เทคโนโลยี, และการกำกับดูแล เมื่อมีกรอบแล้ว ก็ต้องหมั่นตรวจสอบการปฏิบัติตาม กรอบนั้น และการปรับปรุงกรอบให้เหมาะสมยิ่งขึ้น
  • ส่งเสริมพฤติกรรมและวัฒนธรรม KM โดยทำตัวเป็นแชมเปี้ยน ส่งเสริมให้พนักงานใช้ บอสตันสแควร์ในการทำงานปกติประจำวัน
  • วัดและรายงาน KM เพื่อให้ผู้บริหารรับทราบว่า มีการดำเนินการตามยุทธศาสตร์ KM หรือไม่ กรอบปฏิบัติงาน KM เหมาะสมหรือไม่ และ KM ส่งผลลัพธ์ตามความคาดหมาย หรือไม่


กำหนดบทบาทของ Knowledge Manager

เขายกตัวอย่างบทบาทของ Knowledge Manager ของบริษัท Samsung SDS ๙ ประการ ดังต่อไปนี้

  • พัฒนา KM Strategy โดยเริ่มจากยุทธศาสตร์การบริหารองค์กร และความต้องการความรู้ ของพนักงาน นำมากำหนดทิศทางและยุทธศาสตร์ของกิจกรรม KM สนองความต้องการนั้น
  • จัดการ Openplace Planning and Operation โดยทำหน้าที่ วางแผน ดำเนินการ ประเมิน ปรับปรุง และกำกับ บริการความรู้ที่เรียกว่า Openplace
  • จัดการ Knowledge Contents เป็นการจัดการสาระความรู้ ทั้งการวางแผน การดำเนินการ การปรับปรุง ตามวงจรชีวิตของความรู้ เพื่อให้มีการสร้างและใช้ความรู้
  • จัดการ Knowledge Assets จัดการกิจกรรม KM ให้มีคุณภาพ มาตรฐาน รวบรวมไว้เป็น Knowledge Assets ขององค์กร ให้พนักงานนำไปใช้และพัฒนาต่อเนื่องได้
  • จัดการ Knowledge Network เพื่อการจัดการ Knowledge Assets จึงสร้างความสัมพันธ์ เชิงเครือข่ายกับ KM Experts, CoP, และ cyber consulting (ผมขอตั้งข้อสังเกตส่วนตัวว่า ผมมองต่าง ผมมองว่า เครือข่ายความรู้ควรเน้นความสำคัญของปฏิสัมพันธ์ระหว่าง ผู้ปฏิบัติงานมากกว่า ตัวความรู้ ดังระบุในบันทึกชุด ขอบฟ้าใหม่ในเรื่องความรู้)
  • จัดการ KM Organization Culture โดยต้องดำเนินการ Change Management ที่จำเป็น รวมทั้งการสื่อสารองค์กร
  • จัดการ KM Activity Results โดยกำหนด KPI แล้ววัด ประเมิน รายงาน
  • ทักษะสำคัญ : เข้าใจบริบทสำคัญของบริษัท ได้แก่ วิธีทำธุรกิจของแต่ละหน่วยธุรกิจ, มีประสบการณ์และเข้าใจกิจกรรมทุกประเภทขององค์กร, กำหนดความรู้ที่จำเป็นสำหรับ ธุรกิจแต่ละประเภท, มีความสามารถพัฒนาและดำเนินการยุทธศาสตร์เพื่อได้ความรู้นั้นมา และใช้ความรู้นั้น
  • เส้นทางอาชีพของ Knowledge Manager อาจเติบโตไปเป็น KM Consultant หรือเป็น CKO (Chief Knowledge Officer)


ผู้ทำหน้าที่อื่นๆ ใน การจัดการความรู้”

เพื่อบรรลุผลสำเร็จของ KM นอกจาก Knowledge Manager แล้ว ยังต้องการบุคคลอื่นๆ มาแสดงบทบาทที่หลากหลาย ดังต่อไปนี้


ทีม KM

เป็นทีมดำเนินการ จากหลากหลายภารกิจ และข้ามสายงาน เพื่อดำเนินการให้ KM บรรลุผลที่กำหนด จะมีรายละเอียดในหนังสือบทที่ ๑๙


ผู้อุปถัมภ์ KM

ผู้อุปถัมภ์ (sponsor) ทำหน้าที่

  • เป็นลูกค้า หรือ “ผู้ซื้อ” KM Strategy
  • ให้ความเห็นชอบ (หรือไม่เห็นชอบ) KM Strategy
  • จัดทรัพยากรสนับสนุน
  • ทำหน้าที่เป็นแชมเปี้ยน แสดงบทบาทสนับสนุน KM
  • ช่วยขจัดอุปสรรค


ทีมชี้ทิศทาง

ผู้อุปถัมภ์จะแต่งตั้ง “คณะชี้ทิศทาง KM” ทำหน้าที่ให้คำแนะนำ และคอยให้ความช่วยเหลือ ต่อการสร้างการเปลี่ยนแปลง


บทบาทต่างๆ ในกรอบงาน KM

ยังมีบทบาทอีกมากมาย ที่ KM Manager จะต้องหาทางให้มีคนทำหน้าที่ตามเวลาและขั้นตอน ที่เหมาะสม ได้แก่

  • CoP Leader
  • CoP Facilitator
  • CoP Sponsor
  • ผู้แสดงบทบาทสนับสนุนกิจกรรมจับความรู้ เช่น “คุณอำนวย” (facilitator), learning historians, project knowledge manager
  • Knowledge Owners
  • Subject matter experts
  • Lessons management team


ในความเป็นจริงแล้ว ทุกคนในองค์กรต้องแสดงบทบาทใน KM โดยแสวงหาความรู้จากผู้อื่น และแบ่งปันความรู้ของตนแก่เพื่อนพนักงานที่ต้องการความรู้นั้น


สรุปและขั้นตอนต่อไป

บทบาทของ Knowledge Manager ครอบคลุมหน้าที่หลักทั้ง ๔ ด้าน รวมทั้งหน้าที่อื่นๆ ภายในกรอบ KM เมื่อเข้าใจบทบาทดีแล้ว Knowledge Manager ต้องทำงานร่วมกับผู้บริหารระดับสูง เพื่อทำยุทธศาสตร์ KM ต่อไป



วิจารณ์ พานิช

๑๖ ส.ค. ๕๘


บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน KMI Thailand



ความเห็น (0)