เช้าวันที่ ๒๓ กันยายน ๒๕๕๘ มีการประชุมคณะกรรมการบริหาร หอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ มีวาระเรื่องโครงการวัดบันดาลใจ ที่น่าชื่นชม และกรณีพระคึกฤทธิ์ วัดนาป่าพง และมูลนิธิพุทธโฆษณ์ ว่าหอจดหมายเหตุฯ จะแสดงจุดยืนและบทบาทอย่างไร
โครงการวัดบันดาลใจ เป็นโครงการที่ดี น่าชื่นชมมาก ในฐานะประธานผมทำหน้าที่ “ทนายแทนปีศาจ” (Devil’s advocate) ตั้งคำถามว่า ในการเลือกวัดเข้าโครงการ ได้ระมัดระวังไม่เลือกวัดที่หมกมุ่น “แนวทางแห่งกิเลส” หรือ “แนวทางสนองกิเลส” หรือเปล่า
วัดสนองกิเลส จะสร้างรูปเคารพของสารพัดเทพ ไว้ให้คนมาอ้อนวอนขอโชคลาภ เป็นอุบายดึงคนเข้าวัด และมา “ทำบุญ” หารายได้เข้าวัด (และฆราวาสที่เข้าไปจัดการ) สนองทั้งกิเลสคนเข้าวัด และคนวัด ผมตั้งข้อสังเกตว่า หอจดหมายเหตุฯ พึงระมัดระวังการเข้าไปร่วมกิจกรรมกับวัดแบบนั้น
ผมอธิบายว่า หอจดหมายเหตุฯ มุ่งเผยแผ่พุทธธรรมแนวท่านพุทธทาส ที่มุ่งลดละกิเลส มุ่งชีวิตที่ดีที่กิเลสน้อย และเผื่อแผ่แก่เพื่อนร่วมวัฏฏสงสาร ไม่ใช่มุ่ง กินกามเกียรติ และตัวกูของกู ในการทำกิจกรรมใดๆ พึงมีสติในเรื่องนี้อยู่เสมอ โดยไม่แสดงท่าที “ข้าดีกว่า” “ข้าบริสุทธิ์กว่า”
กรณีพระคึกฤทธิ์ และมูลนิธิพุทธโฆษณ์ ซับซ้อนกว่า เพราะมีการดำเนินการเพื่อ “ความดัง” และ “ผลประโยชน์” แบบระมัดระวัง มีการนำนิพนธ์ของท่านพุทธทาสมาดัดแปลง จัดหมวดหมู่ และชื่อใหม่ ให้ดูเสมือนเป็นของมูลนิธิพุทธโฆษณ์ ที่ได้รับการอนุญาตจากประธานมูลนิธิธรรมทานแล้ว
พระและมูลนิธิแบบนี้ผมไม่คบ และไม่แนะนำให้ใครคบ
เป็นอคติส่วนตัวของผม เพราะได้กลิ่นกิเลสหนา
วิจารณ์ พานิช
๒๔ ก.ย. ๕๘
ผมกลับสนใจพระคึกฤทธิ์มากกว่า "พระดัง" บางรูปในประเทศไทยที่อ้างท่านพุทธทาสในเชิงอภินิหารบ่อยๆ ผมมองว่าพระดังคนนั้นมีกิเลสและความต้องการดังสูงมาก แต่คนทั้งบ้านทั้งเมืองกลับเคารพกันแบบไม่ลืมหูลืมตา ผมว่าพระที่คิดต่างสวนกระแสความเชื่อพุทธศาสนาในประเทศไทยนั้นน่าสนใจ เพราะอย่างไรพุทธศาสนาในประเทศไทยก็ต่างกับนานาประเทศอยู่พอประมาณอยู่แล้วครับ
ท่านพุทธทาสนั้นผมสนใจสิ่งที่ท่านสอนเพราะท่านสวนกระแสความเชื่อสมัยท่านอย่างมาก ผมเดาว่าน่าเรียกได้ว่าเป็นพระนอกคอกในยุคนั้นทีเดียว ถ้าท่านมาเกิดยุคนี้คงถูกบังคับให้ลาสิกขาไปแล้วครับ
ส่วนพระคึกฤทธิ์น่าสนใจตรงที่ถ้ามองทางโลกแล้วเป็นคนที่มีปัญญาดี (เป็นนายทหารจบ จปร. สายวิศวะฯ แล้วไปเรียนต่อ Defense Information School ที่ Fort Benjamin Harrison) คนจบ Defense Information School นี่น่าสนใจว่าน่าจะเป็นคนถูกสอนให้มีทักษะแยก facts from fictions ได้ดี ประเด็นเหล่านี้ละครับที่ทำให้น่าสนใจศึกษาสิ่งที่พระคึกฤทธิ์เขียนครับ
แต่ผมก็ไม่ได้อ่านหนังสือของพระคึกฤทธิ์นะครับ แค่สนใจว่าน่าหาโอกาสอ่านดูเท่านั้นเองครับ ส่วนเรื่องมูลนิธิพุทธโฆษณ์นั้นผมก็ไม่ได้ตามข่าวครับ
พุทธศาสนปัฏฐาน ไม่ใช่วิชาตรรก มีที่มาจากพุทธพจน์นี้เมื่อพระอานนท์กล่าวว่า"ปฏิจจสมุปบาท"เป็นของง่าย พระองค์ทรงตอบว่า "" อย่ากล่าวอย่างนั้น อย่ากล่าวอย่างนั้นอานนท์ ปฏิจจสมุปบาท
นี้ เป็นธรรมลึกซึ้งและปรากฏเป็นของลึกซึ้ง เพราะไม่รู้ ไม่เข้าใจไม่แทงตลอดหลักธรรมข้อนี้แหละ หมู่สัตว์จึงวุ่นวายเหมือนเส้นด้ายที่ขอดกันยุ่งจึงขมวดเหมือนกลุ่มด้ายที่เป็นปม จึงเป็นเหมือนหญ้ามุงกระต่าย และหญ้าปล้อง จึงผ่านพ้นอบาย ทุคติ วินิบาต สังสารวัฏไปไม่ได้” ” ภิกษุทั้งหลาย เราได้มีความดำริเกิดขึ้นว่า ธรรมที่เราได้บรรลุแล้วนี้ เป็นของลึกซื้ง เห็นได้ยาก รู้ตามได้ยาก สงบระงับ ประณีต ไม่เป็นวิสัยแห่งตรรก ละเอียด บัณฑิตจึงจะรู้ได้"
พระอานนท์ผู้เข้าถึง"ทัสนภูมิ" แล้ว พระองค์ทรงทักตักเตือนมิให้ประมาทในธรรม จะเอาอะไรกับ"ปรมวาทีบุคคล" ที่ยังกล่าวแสดง"อาณิสูตร" ตรงข้ามพุทธประสงค์ และแสดง "อัตตานัง" ดังเช่น"สาติภิกขุ