มารู้จัก..อำพัน..ambre..ambra...ambar​กันเถอะ?

Dr. Ple
ติดตาม ผู้ติดตาม 
ติดต่อ

วันนี้คุยเรื่องอัญมณีที่ชื่อว่า อำพัน ได้รับความนิยมมาช้านานโดยเฉพาะตาม

แหล่งอารยธรรมเก่าแก่ต่างๆ ทั้งในยุโรบและเอเชียต่างก็นิยมอำพัน

และรู้จักอำพันมาก่อนทั้งนั้นเรียกว่าตั้งแต่ยุค เมโซลิธิคหรือ ที่เรียกกันว่า

นีโอลิธิค มาจนถึงสมัยโรมันรุ่งเรือง ... สมัยก่อนโน้นอำพัน ... มักจะมาจาก

แถบยุโรปตะวันออกและแถบทะเลบัลติก หรือแถบคาบสมุทรหรือแหลมบัลข่าน ค่ะ ... อำพัน ถือว่าเป็นอัญมณี....แต่ไม่ใช่หินแต่... ราคาแพง

จึงมีการปลอมอย่างมากมายค่ะ

อำพัน ... เป็นยางไม้ธรรมชาติ และเมื่อโลกเกิดการเปลี่ยนแปลงอันเนื่อง

มาจากสภาวะอากาศ ... ยางไม้นี้เกิดการแข็งตัวแทรกอยู่ตามลำต้น .... บางที

ขณะที่กำลังแข็งตัวอยู่นั้นก็มักจะมีแมลงหรือสัตว์เล็กๆ ที่อยู่ในบริเวณนั้น

ติดไปด้วย ยางไม้ที่แข็งตัวเป็นอำพันนี้มักจะเป็นยางไม้ของต้นไม้ประเภท

สนหรือต้นสนที่ชื่อว่า คอร์นิเฟอร์ .... กระบวนการนี้เกิดเมื่อประมาณ ๓๐๐

ล้านปีมาแล้ว .... อำพัน มีสีเหลืองขุ่นๆ เป็นส่วนใหญ่เมื่อนำไปขัดและเจียระไน แล้วจะมีลักษณะแข็งใสสวยงามมาก

อำพัน..ที่มาจากบริเวณชายฝั่งทะเลบัลติกจะถูกเรียกว่า ซัคซิไนท์

(succinite)…. อำพันที่ผลิตได้ประมาณ ๙๐เปอร์เซ็นที่อยู่ในท้องตลาด

จะมาจากทางแถบนี้ค่ะ ... ซึ่งอำพันจะถูกทับถมอยู่ไต้ดินแต่มันจะถูกธาร

น้ำแข็งและสายน้ำกัดเซาะเคลื่อนที่ตามธารน้ำแข็งมาสู่ริมทะเลบัลติก

และสามารถพบได้ทั่วไปบริเวณชายฝั่งทะเลทางตะวันออกของอังกฤษ ฮอลแลนด์ โปแลนด์ สแกนดิเนเวีย ทางเหนือของเยอรมัน

ทางตะวันตกของรัสเชียและประเทศที่ตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งของ

ทะเลบัล

นักโบราญคดีสนใจอำพัน...ที่มาจากแถบทะเลบัลติกเป็นพิเศษเพราะว่ามีการค้าขายอำพันในดินแดนแถบนี้มาเป็นเวลานานตั้งแต่ยุคก่อน

ประวัติศาสตร์ .... ปัจจุบันได้มีการพิสูจน์ว่าอำพันที่พบในแถบนี้จะมีกรด

ชนิดหนึ่งชื่อว่า ซัคซินิค เอซิด ปนอยู่ประมาณ ๒ – ๘ เปอร์เซ็นต์

แหล่งอารยธรรมแถบนี้นิยมใช้อำพันมาเป็นเครื่องประดับ

.... ในพิธีกรรมทางศาสนา เป็นของตกแต่ง .... จึงมีการค้าขายกันอย่าง

กว้างขวางมานานนับพันๆ ปีเพราะได้พบเศษอำพันเป็นหลักฐานที่

พบในถ้ำแห่งหนึ่งที่แคว้น คาตาเบรียน ประเทศสเปน(Catabrian, Spain)

มักจะเรียกอำพันที่มากจากแหล่งแถบนี้ว่า ซัคซินไนท์ ค่ะ

แหล่งวัฒนธรรมต่างๆ ที่พบว่าค้าขายอำพันมาช้านานได้แก่ ยูนีไทซ์ (Unetice) เป็นแหล่งอารยธรรมเก่าแก่อยู่ทางตอนเหนือของเมืองปราค

ในสาธารณรัฐเช็ค ... โอโตมานี่(Otomani) แหล่งอารยธรรมเก่าแถบเทือกเขา คาร์เปเธียน ประเทศโรมาเนีย , เวสสเซ็ก (Wessex คือ ชาวแองโกล แซ็กซอน ในประเทศอังกฤษ ใสมัยศตวรรษที่ ๙ และแน่นอนที่สุดชาวโรมัน ตามแหล่งวัฒนธรรมเก่าแก่เหล่านี้ใช้ อำพัน ทำ กระดุม ลูกปัด สร้อย

จี้ห้อยคอ แหวนและของประดับต่างๆ ค่ะ .... แต่แหล่งใหญ่พบจะอยู่แถบชายฝั่งทะเลบัลติก มีเหมืองใหญ่มากชื่อว่า คิลินินกราด (Kiliningrade mine) ใช้ชื่อเหมืองตามชื่อเมือง ว่ากันว่า ๙๐เปอร์เซ็นต์ของอำพันที่ผลิตในแถบนี้มาจากเหมืองแห่งนี้

แต่เรื่องของอำพันที่น่าสนใจมากที่สุดเรื่องหนึ่งคือ เรื่องของ ห้องอำพันสีทองหรือ แอมเบอร์รูม(Amber Room) ที่สร้างในศตวรรษทึ่ ๑๗

ถวายให้ พระเจ้า ปีเตอร์มหาราช .... เป็นของขวัญในวันฉลองสันติภาพกับ

กษัตย์แห่งปรัสเซีย ชื่อว่า พระเจ้าฟรีดิช ที่มีเชื้อสายเยอรมัน ต่อมา

พระราชินีคัธรีน มหาราช ... ได้ย้ายห้องนี้ไปไว้ที่ปราสาทฤดูร้อนของเธอ

ต่อมาปลายสงครามโลกครั้งที่สอง ฮิตเลอร์ ส่งทหารเข้าโจมตีรัสเซีย

ทหารนาซี ... ได้ปล้นสะดมพวกศิลปะต่างๆ ทั้งภาพเขียนและของมีค่าอื่นๆ

รวมทั้งเข้าปล้นเอาชิ้นส่วนของอำพันในห้องนี้ไปด้วยหมดเลย

เพราะ ฮิตเลอร์คิดว่าเป็นสมบัติของชาติเยอรมัน ซึ่งจริงๆ แล้วคง

มีส่วนเหมือนกันเพราะว่า ตอนนั้น ปรัสเซีย(Prussia) ยังไม่ได้รวมเป็นชาติเยอรมันแต่เป็นแคว้น ปรัสเซียเล็กๆ มีเจ้าผู้ครองนครเท่านั้นคงจะมีสงครามกับรัสเซียและรัฐเล็กๆ ในแถบนี้หลายครั้งและพ่ายแพ้บ้างชนะบ้าง รบหลายครั้งคงไม่ไหวเศรษฐกิจของประเทศพังย่ำแย่เลยคงทำสัญญาสงบศึกและ

ได้ สร้างห้องอำพันให้รัสเซีย ... เป็นการแสดงถึงความมีน้ำใจ อันกว้างขวาง สงสัยว่าในสมัยฮิตเลอร์ เห็นว่าเป็นอย่างนี้คงเจ็บใจพอมีสงครามโลกครั้งที่สองเลยจัดการเสียเลยก็เป็นไปได้นะคะ

อีกประการหนึ่ง การก่อสร้าง ห้องอำพัน นี้สร้างเมื่อปี คศ ๑๗๐๑

ครั้งแรกอยู่ที่ปราสาทชาร์ล็อตเตนบอร์ก .... ซึ่งเป็นที่อาศัยของพระเจ้าฟรีดิชท์ที่๑ กษัตย์พระองค์แรก แห่งแคว้นปรัสเซีย ... งานสร้างห้องอำพันนี้เป็นการร่วมมือโดยช่างจากหลายแห่งหลายประเทศ… คนออกแบบห้องและ

การประดับประดาออกแบบโดยช่างปั้นที่ถนัดและมีความชำนาญใน

การออกแบบศิลปะแบบบาโรค ซึ่งเป็นชาวเยอรมันชื่อ แอนเดรอัส ชูลท์เตอร์ ( Andreas Schlüter) การลงมือก่อสร้างทำโดยช่างฝีมือใน การแกะ

สลักอำพัน ... ที่มีฝีมือเลื่องลือคือ นายก๊อกฟรีด วูลฟแฟรม

( Gottfried Wolfram) ชาวเดนมาร์ก ต่อมาพระเจ้าปีเตอร์มหาราชเสด็จเยี่ยมปรัสเซียและได้มาเยี่ยมแคว้นปรัสเซียในปีคศ ๑๗๑๖ เห็นเข้าก็ชอบใจ กษัตย์แห่งปรัสเซีย ตอนนั้นคือ พระเจ้าเฟรเดอริค วิลเลี่ยมที่๑ จะทำอย่างไรได้ ... จำใจถวายให้แก่ซาร์แห่งรัสเซียไปทั้งๆ ที่สร้างห้องอำพันเพื่อตัวเองแท้ๆ

ความที่ปรัสเซียเป็นแคว้นเล็กๆ จำต้องเอาตัวรอดเพราะตอนนั้น

ประเทศรัสเซียยิ่งใหญ่มาก ... คนเยอรมันยังแบ่งเป็นก๊กเป็นเหล่า เป็น

แคว้นเล็กแคว้นน้อย ยังไม่ได้รวมตัวเป็นประเทศยิ่งใหญ่อย่างปัจจุบัน

จนกระทั้งถึงสมัยบิสมาร์ค นั่นแหละ ... ถึงได้รวมตัวเป็นหนึ่งเดียวแต่

รัสเซียก็ปลอบใจโดยให้สัญญาว่า ปรัสเซีย- รัสเซีย...จะร่วมกันเป็น

พันธมิตรเวลารบกับสวีเดน

ห้องแอมเบอร์ ถูกถอดเป็นชิ้นๆ ใส่กล่องถึง๑๘ กล่องใหญ่ลงเรือไป

รัสเซียและประกอบใหม่ที่พระราชวังฤดูหนาวที่เมือง เซนต์ปีเตอร์สเบิร์ก

และได้ถือว่าเป็นงานสะสมศิลปะชิ้นแบบยุโรปชิ้นเยี่ยมยอดชิ้นหนึ่ง

ต่อมารัสเซีย มีซาริน่าชื่อว่า พระนางอลิซเบ็ธ ได้ย้ายห้องแอมเบอร์

ไปไว้ที่ ปราสาท คัธริน( Catherine Palace) ที่เมืองพุชกิน(Pushkin)

คราวนี้ห้องในปราสาทแห่งนี้ใหญ่เกิน จึงต้องสั่งอำพันจากกรุงเบอร์ลิน

มาเพิ่มค่ะ .... ได้มีการออกแบบใหม่โดยช่างชาวอิตาลีชื่อว่า นายบาร์โธโลมิโอฟรานเซสก้า ราสเตรลลี่ ( Bartolomeo Francesco Rastrelli)

พอย่างเข้าศตวรรษที่๑๘ ได้มีการซ่อมแซมห้องอำพันครั้งใหญ่ ใน

ห้องนี้ใช้อำพันทั้งหมดถึง ๖ ตัน ห้องกว้าง๑๘๐ฟุต ... นอกจากนั้นยัง

มีอัญมณีมีค่าอย่างอื่นรวมอยู่ด้วยฝาผนังใช้แผ่นทองปู... ก่อนที่จะอำพัน

ประดับได้.... มีการใช้เงินถึง๑๔๒ ล้านดอลล่าร์ (ในสมัยนั้น)นับว่า

เป็นเงินก้อนโตไม่ใช่เล่นๆ เลยทีเดียว .... การซ่อมแซมห้องนี้เป็น

ห้องสำราญส่วนพระองค์ของ กษัตริย์ที่ยิ่งใหญ่ของรัสเซียทั้ง

สองพระองค์คือ พระนางอลิซเบ็ธและพระนางคัธรินมหาราช

ต่อมาวันที่๒๒ มิถุนายน คศ ๑๙๔๑ .... อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ได้มีแผน

โจมตีรัสเซีย ชื่อแผนโจมตีครั้งนี้ชื่อว่า บาร์บาร์รอสซ่า (Barbarossar Operation) โดยใช้ทหารเยอรมันถึง ๓,๐๐๐,๐๐๐ นาย .... บุกรัสเซีย

การรุกรานครั้งนี้ทหารเยอรมันได้ปล้นสะดมทรัพย์สิน ... งานศิลปะ

ที่มีค่าของรัสเซีย ไปอย่างมากมายรวมทั้งห้องอำพันที่มีค่าห้องนี้ด้วย

โดยใช้เวลารื้อห้องนี้ถึง ๓๖ ชั่วโมง คิดดูนะคะว่าห้องอำพันแห่งนี้ใช้

เวลาถึงขนาดนี้และคนรื้อเป็นทหารด้วย ต้องเป็นห้องใหญ่ไม่ใช่เล่น

นี่อาจเป็นเหตุผลหนึ่งที่ชาวเยอรมันยึดคืน เพราะเห็นว่าเป็นของเยอรมัน

มาก่อนก็ได้นะคะ

ขอบคุณข้อมูลจาก http://www.oknation.net/ และwww.taradplaza.com และth.aliexpress.com และasiamulet.tarad.com และmy.dek-d.com และ www.13097.com และth.aliexpress.com



สรุปได้ว่า .... อำพัน ภาษาอังกฤษกลาง และฝรั่งเศสยุคเก่าเขียนเป็น ambre ส่วนภาษาลาตินเก่าเขียนเป็น ambra หรือ ambar ... เป็นซากดึกดำบรรพ์ของยางไม้ เป็น สิ่งมีค่า ด้วยสีสันและความสวยงามของมัน ... อำพันที่มีคุณภาพดีเยี่ยมจะถูกนำมาผลิตเป็นเครื่องประดับและอัญมณี ... แม้ว่าอำพันจะไม่จัดเป็นแร่แต่ก็ถูกจัดให้เป็นพลอย นำมาเป็นเครื่องประดับที่มีค่ามาก...สีของอำพันมีได้หลากหลายสีสัน ปรกติแล้วจะมีสีน้ำตาล เหลือง หรือส้ม เนื้อของอำพันเองอาจมีสีได้ตั้งแต่ขาวไปจนถึงเป็นสีเหลืองมะนาวอ่อนๆ หรืออาจเป็นสีน้ำตาลจนถึงเกือบสีดำ สีที่พบน้อยได้แก่สีแดงที่บางทีก็เรียกว่าอำพันเชอรี่ ... อำพันสีเขียวและสีฟ้าหายากที่มีการขุดค้นหากันมาก ... อำพันถือเป็นวัตถุทำเครื่องประดับที่มีค่ามากอันหนึ่งที่ย้อนยุคกลับไปยาวนานมาก ...อำพัน...ถูกใช้ทำลูกปัดและเครื่องประดับ และ ห้องอำพัน...เคยเป็นห้องที่สร้างขึ้นด้วยอำพันหนักถึง 6 ตัน ห้องกว้าง 180 ฟุต นอกจากนั้นยังมี

อัญมณีมีค่าอย่างอื่น รวมอยู่ด้วย...ฝาผนังใช้แผ่นทองปูก่อนที่จะอำพัน ประดับได้.... มีการใช้เงินถึง๑๔๒ ล้านดอลล่าร์ (ในสมัยนั้น)นับว่าเป็นเงินก้อนโต มากๆๆๆ เลยนะคะ คงขอจบแค่นี้ก่อนนะคะ .... ท่านหาข้อมูลได้ตามข้อมูลข้างต้นนะคะ



ขอบคุณค่ะ

10 เมษายน 2558

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน สมศรี นวรัตน์ ศิษย์ ศ.ดร.จีระ หงส์ลดารมภ์



ความเห็น (5)

เขียนเมื่อ 

สวยมากค่ะ ชอบๆๆ...

เขียนเมื่อ 

สวยมากเลยครับ

จำได้ว่าสมัยก่อนมีค่า

ปัจจุบันไม่ค่อยพบนะครับ

เขียนเมื่อ 

I thought of Jurasic Park the movie. And how the past could be trapped in amber waiting to emerge....

ขอบคุณภาพและข้อมูลที่น่าสนใจมากๆค่

เขียนเมื่อ 

ขอบคุณสำหรับความรู้ที่น่าสนใจค่ะ ไม่เคยรู้อย่างแท้จริง ได้แต่ชมเป็นอาหารตาค่ะ เคยชมอัมพันในร้านที่เซนต์ปีเตอร์สเบอร์ก งาม ๆทั้งนั้นค่ะ