ผมได้รับการติดต่อจาก คุณทวีวรรณ สัมพันธสิทธิ์ ติดต่อเพื่อจะให้ไปช่วยงานเป็นทีมวิทยากร อบรมพนักงานสุขภาพชุมชนชายแดน(พสชช) ในประเด็น การวิเคราะห์ชุมชนแบบมีส่วนร่วม และการทำแผนชุมชน ซึ่งเน้นหัวใจของการมีส่วนร่วมสำหรับผู้ที่จะเข้าไปทำงานกับชุมชน ทำงานสุขภาพเชิงรุก ให้กับกลุ่มเป้าหมายจำนวน ๑๗ คน 

ผมค่อนข้างหนักใจ เพราะกระบวนการเรียนรู้ประเด็นใหญ่ๆแบบนี้ ต้องใช้เวลาค่อนข้างนาน มีทั้งภาคทฤษฏี และภาคปฏิบัติการ และผู้จัดการอบรมให้เวลาเพียง ๒ วันเท่านั้น จึงต้องคิดกันหนัก และคิดว่าหลักสูตรเร่งรัดแบบนี้หน้าตาจะเป็นอย่างไร การเรียนรู้แบบเร่งด่วนสิ่งที่พวกเราน่าจะทำได้ในข้อจำกัดแบบนี้ คือ การให้ทักษะ แนวคิดที่จำเป็นในการปฏิบัติงานในชุมชน ส่วนภาคปฏิบัติจริงก็คงจะเป็นการปฏิบัติงานในชุมชนเลย แบบ Learning By Doing

 

พสชช. เป็นโครงการพัฒนาศักยภาพให้กับคนในพื้นที่พิเศษ (พื้นที่ชายแดน) ที่มีปัญหาในการเข้าถึงบริการสาธารณสุข เพื่อให้คนเหล่านั้นทำหน้าที่ส่งเสริมและป้องกันโรคตามแนวชายแดนไทย พม่า เป็นโครงการภายใต้ โครงการ SHIELD (มีองค์กรที่เข้าร่วมสนับสนุน ได้แก่ IRC – International Rescue Committee ,WE/C : World Education / Consortium และ PATH

โดยมีพันธกิจงาน (Mission) ที่น่าสนใจในการพัฒนา สุขภาพ (Health) การศึกษา (Education) การเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับองค์กร (Capacity Building)   และการประสานงาน แบบบูรณาการ (Advocacy and coordination) ผมมองว่าเป็นโอกาสที่ดี ที่องค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรระหว่างประเทศ ในพื้นที่เข้ามาร่วมในการพัฒนาสุขภาพโดยเฉพาะพื้นที่พิเศษ เพราะแม่ฮ่องสอนมีภูมิประเทศที่ทุรกันดาร ติดแนวเขตชายแดน มีการเข้าออกของกลุ่มผู้อพยพลี้ภัยมากมาย เหล่านี้เป็นสาเหตุใหญ่ๆของปัญหาสาธารณสุขใหม่ๆ (โรคติดต่อที่เคยหยุดระบาด กลับมาระบาดอีก เป็นต้น)

แนวคิดการพัฒนาคนในพื้นที่ให้เป็น พนักงานสุขภาพชุมชน เพื่อปฏิบัติงานในการดูแลสุขภาพชุมชน นับว่าเป็น นวัตกรรม (Innovation) ของงานสาธารณสุขที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง

  กระบวนการคัดเลือก พสชช. คัดเลือกจากคนในพื้นที่ ซึ่งก็ได้เปรียบในการสื่อสาร มุมมอง และการปรับตัวกับชุมชนได้ดีอยู่แล้ว พสชช. นี้เองจะเป็นผู้ประสานงานหน่วยงานสาธารณสุข และพัฒนางานสาธารณสุขเชิงรุกในชุมชนชายแดน เคียงคู่กับหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่พสชช.ที่ทำงานเชิงรุกกับชุมชนจึงจำเป็นอย่างยิ่ง ที่จะต้องเรียนรู้ทักษะที่สำคัญ ต้องเรียนรู้ และพัฒนาศักยภาพตนเองเพื่อเตรียมให้พร้อมในการทำงานกับชุมชน ที่เน้นวิธีคิดแบบมีส่วนร่วม  

งานอบรม และแลกเปลี่ยนกับ พสชช.ที่โรงพยาบาลศรีสังวาลย์แม่ฮ่องสอน ในครั้งนี้ค่อนข้างหนักหน่วงพอสมควร แต่คิดว่าเราได้ออกแบบกระบวนการเรียนรู้ที่สนุกสนาน

งานนี้ทีมวิทยากรเหนื่อยแน่นอนครับ แต่เหนื่อยก็สนุก สนาน มีความสุขในการได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ พัฒนาศักยภาพคนเพื่อการออกไปทำงานกับชุมชน สร้างสรรค์สิ่งดีๆในชุมชน พัฒนาจังหวัด พัฒนาประเทศของเรา