(อ้างอิงภาพ:http://image.dek-d.com/25/2455814/108499692)

 

 

 

ความสุขหาได้จากที่ไหน?

 

 

ผมมีความเชื่ออยู่อย่างนึง คือเชื่อว่าคนเรานั้นพยายามแสวงหาความสุขให้กับตนเองอยู่ตลอดเวลา แต่ว่าความสุขนั้นคืออะไร? และอยู่ไหนที่ล่ะ?

 

ความสุขนั้นก็มีลักษณะแตกต่างกันออกไปตามแต่ละบุคคล ซึ่งอาจารย์ป๊อปได้อธิบายไว้ในหัวข้อบทความเรื่อง"ความสุขที่แท้จริงของผมคืออะไร"(อ้างอิงจาก:http://www.gotoknow.org/posts/556144 )ไว้ว่า "ความสุข (Happiness) คือ สภาวะที่ดี (Well-being) ซึ่งมีความหลากหลายทางอารมณ์ตามกระบวนการของร่างกาย จิตใจ และสังคม ดังนั้น อยู่ที่ตัวเราเองว่าจะนิยามสภาวะที่ดีด้วยนามธรรม(Subjective Well-being)หรือรูปธรรม(Objective Well-being)"



ความสุขต่อมาเป็นเรื่องของเพื่อนๆผม นักศึกษากิจกรรมบำบัด (ถ้าใครสนใจสามารถเข้าไปอ่านเพิ่มเติมที่ต้นเรื่องได้ครับ)

 

 

คนแรกมีฉายาว่าเจ้าแม่ DIY (ของประดิษฐ์อะไรชั้นทำได้หมด) บอกว่า "การให้โดยไม่หวังสิ่งตอบแทนนั้นจะทำให้เรามีความสุขจนหาอะไรเปรียบไม่ได้" (อ้างอิงจาก:http://www.gotoknow.org/posts/553737 )

 

คนที่สองมีฉายาว่า หญิงพชเมืองรถม้า บอกว่า "ความสุขนั้นเป็นสิ่งที่มอบให้กันได้ และการให้ที่แท้จริง คือการให้ความสุขแก่ผู้อื่น" (อ้างอิงจาก:http://www.gotoknow.org/posts/556418 )

 

คนที่สามเป็นของคนที่นั่งเรียนข้างๆผม ได้บอกถึงความสุขในมิติของสังคมก็คือ "เพื่อน" (อ้างอิงจาก:http://www.gotoknow.org/posts/553073 )

 

คนทีสี่เป็นคนที่สวยที่สุดในสาขาวิชากิจกรรมบำบัด ได้บอกว่า "ความสุขของฉันคือการไปเที่ยวทะเล เพราะทะเลทำให้รู้สึกผ่อนคลาย ไม่ต้องคิดอะไร โล่งสบาย เหมือนได้อยู่ในอีกโลกหนึ่ง" (อ้างอิงจาก:http://www.gotoknow.org/posts/552983 )

 

คนสุดท้ายเป็นเพื่อนสนิทของผมเอง เค้าได้บอกว่า ความสุขของเค้าคือ "กิจกรรมบนเตียง" อย่าพึ่งคิดลึกนะครับ เค้าให้เหตุผลไว้ได้ดีและมีมุมน่ารักอย่างคาดไม่ถึง สนใจอ่านต่อได้ที่ http://www.gotoknow.org/posts/556614

 

บางคนชอบเดินทางไปในที่ไกลๆต่างๆ แต่บางคนก็ชอบอยู่ที่บ้านอยู่กับครอบครัวและคนรัก

บางคนชอบเป็นผู้รับ แต่บางคนชอบเป็นผู้ให้

บางคนชอบเล่นกีฬา แต่บางคนชอบเล่นดนตรี

 

เห็นหรือไม่ครับ ความสุขของเราจึงเป็นเรื่องที่แตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล และเราไม่สามารถเอาความสุขของเราไปตัดสินความสุขของคนอื่นได้ และคนอื่นก็ไม่สามารถเอาความสุขของเค้ามาตัดสินความสุขของเราได้เหมือนกัน



 

ประเด็นต่อมา เริ่มที่ผมเคยได้ยิน ประโยคที่ว่า "ความสุขนั้นขึ้นอยุ่กับการบรรลุความต้องการของตน ยิ่งบรรลุมากยิ่งสุขมาก"

 

ในหัวข้อความต้องการนั้นผมขออ้างอิงทฎษฎี

ลำดับขั้นความต้องการของมาสโลว์(Maslow's Hierarchy of Needs )

 

 

(อ้างอิงภาพ:http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Maslow%27s_Hierarchy_of_Needs.svg/320px-Maslow%27s_Hierarchy_of_Needs.svg.png)

 

 

มาสโลวแบ่งความต้องการออกเป็นลำดับขั้น

 

ขั้นแรกที่อยู่ต่ำสุดคือ ความต้องการทางร่างกาย(physiological) ไม่ว่าจะเป็น อากาศ น้ำ อาหาร ความต้องการทางเพศ เครื่องนุ่งห่ม และปัจจัยอื่นๆที่ทำให้เราสามารถมีชีวิตได้

 

เมื่อความต้องการขั้นแรกได้รับการตอบสนองอย่างพอเพียงก็จะก้าวสู่ความต้องการขั้นที่สอง ความต้องการด้านความปลอดภัย(safety) ไม่ว่าจะเป็นความปลอดภัยในที่อยู่อาศัย สุขภาพความเป็นอยู่ แม้กระทั่งความปลอดภัยทางด้านสังคม ความปลอดภัยด้านการเงินและด้านหน้าที่การงาน

 

เมื่อความต้องการทางกายภาพและความปลอดภัยได้รับการตอบสนองแล้ว ระดับขั้นที่สามของความต้องการมนุษย์คือ ความรักและความต้องการเป็นเจ้าของ(love and belonging) ตรงๆตัวครับ สำหรับความรักความเป็นเจ้าของ ซึ่งหมายถึงได้ทั้งสิ่งของสภาพแวดล้อมทางกายภาพ และสภาพแวดล้อมทางด้านบุคคลสังคม

 

ขั้นต่อมาคือความเคารพนับถือ(self-esteem) ซึ่งมนุษย์ทุกคนต้องการที่จะได้รับการนับถือและเคารพให้เกียรติ ความเคารพนับถือแสดงถึงความต้องการของมนุษย์ที่จะได้รับการยอมรับและเห็นคุณค่าโดยคนอื่น คนต้องการที่จะทำอะไรจริงจังเพื่อจะได้รับการยอมรับนับถือและต้องการจะมีกิจกรรมที่ทำให้รู้สึกว่าเขาได้มีส่วนทำประโยชน์ เพื่อจะรู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่า ไม่ว่าจะเป็นอาชีพ หรือ งานอดิเรก ความไม่สมดุลในความเคารพนับถือ อาจส่งผลให้มีความภาคภูมิใจในตนเองต่ำและรู้สึกต้อยต่ำ

 

 

ขั้นสูงสุดคือความสมบูรณ์ของชีวิต(self-actualization) ความต้องการนี้ เกี่ยวกับ ศักยภาพสูงสุดของบุคคล และ การตระหนักถึงศักยภาพนั้น มาสโลว์อธิบายว่านี้คือความต้องการที่ปรารถนาจะเป็นมากกว่าที่เขาเป็นอยู่ เป็นความปรารถนาที่จะเป็นทุกๆอย่างที่เขาจะสามารถเป็นได้ เพื่อที่จะเข้าใจความต้องการความสมบูรณ์ของชีวิตได้ บุคคลจะต้องได้รับการตอบสนองความต้องการอื่นๆ (ร่างกาย ความปลอดภัย ความรัก ความเคารพนับถือ) อย่างดีแล้วก่อน ซึ่งหัวข้อ Self-actualization นี้ ผมจะเขียนในบันทึกถัดๆไป

 

 

ส่วนเรื่องถ้าบรรลุถึงขั้น Self-actualization แล้วจะมีความสุขรึเปล่านั้นมาสโลว์ไม่ได้บอกไว้

 

 

ผมจึงมีอีกวิธีนึงที่จะทำให้เรามีความสุขอย่างง่ายๆ คือ "การลดระดับ threshold ของความสุขให้ต่ำลง" หลายคนอาจจะงงว่ามันคืออะไรและหมายความว่าอย่างไร เดี๋ยวผมจะอธิบายให้ฟัง

 

คำว่า "threshold" หมายความว่า ระดับที่ต่ำที่สุดของการกระตุ้น ที่ทำให้สิ่งที่ถูกกระตุ้นนั้นเกิดการเปลี่ยนแปลง ซึ่งในที่นี้หมายถึง การที่มีระดับ threshold ของความสุขที่ต่ำ นั้นจะทำให้ความสุขของเราถูกกระตุ้นได้ง่าย เปรียบดั่งเหมือนเรามีความพึ่งพอใจในความสุขของเราได้ง่าย เราก็จะยิ่งมีความสุขง่าย และยิ่งเรามีความคาดหวังในความสุขที่น้อย เราก็จะมีความสุขมากนั่นเอง