บ้านยองโบราณ ต้นแบบสถาปัตยกรรมยุคใหม่

KRUDALA
ปริศนาที่ค้างคาใจเกี่ยวกับเสาไม้ต้นไหญ่ก็ได้คำตอบที่นี่เอง เคยได้ยินมานานแสนนานเรื่องตำน้ำพริกบนบ้านแล้วเสียงดัง

      ในวันหยุดเข้าพรรษาที่ผ่านมา ครูดาหลามีโอกาสไปทำบุญขึ้นบ้านใหม่ของญาติที่บ้านมะกอก อ.ป่าซาง จ.ลำพูน ซึ่งเป็นญาติของพ่อ(ของลูก)  และถือโอกาสไปเยี่ยมชมบ้านโบราณซึ่งอยู่ไม่ไกลกันนัก ความจริงตั้งใจมานานแล้วพ่อก็พูดเสมอว่าบ้านหลังนี้ใครๆก็มาชม มาถ่ายรูปกัน  ครูดาหลาก็เคยเดินผ่านไปมาหลายครั้งมองเห็นตัวบ้านไม้สักเป็นเรือนแฝดหลังใหญ่ มีหน้าจั่วประดิษฐ์เป็นลวดลายสวยงาม อยู่ท่ามกลางดงต้นดีปลีที่ขึ้นพันเสาไม้เป็นแท่งๆสีเขียวอยู่ทั่วไป

                             

      วันนี้พ่อพาเดินไปถึงหน้าบ้านหลังจากร้องทักทายกันแล้วมีเสียงตอบมาจากใต้ถุนบ้านเชื้อเชิญให้เปิดประตูเข้าไป  ครูดาหลาเริ่มเก็บภาพทันทีเมื่อเข้าประตูบ้านตรงหน้าประตูบ้านที่เห็นเป็นเรือนแฝดมีระเบียงบ้านแกะสลักด้วยไม้สวยงามนั้น ความจริงเป็นยุ้งข้าวสองชั้น

                                

                        ตรงเหนือประตูยุ้งข้าวชั้นบนมีตัวหนังสือแกะด้วยไม้บอกปีที่สร้างว่า พ.ศ. ๒๔๘๒ สร้างหลังจากสร้างบ้านสองปี  ทำให้มองไปตรงหลังคาจั่วหน้าบ้าน เห็นตัวหนังสือแกะด้วยไม้ที่บางตัวหล่นหายไปแต่ยังพอมองเห็นได้ พ.ศ. ๒๔๘๐         

                               

          ทางขวามือมีป้าย " บ้านยองโบราณ บ้านมะกอก"  พร้อมกับเสียงเรียกจากป้าลา เจ้าของบ้าน   ครูดาหลาเดินตามคนนำทางไปก่อน  มองเห็นใต้ถุนบ้านที่ได้ปรับปรุงใหม่ตามคำบอกเล่าของญาติว่าเจ้าของปรับปรุงเพราะของเดิมทรุดโทรมลงไปมากแต่ยังคงสภาพเดิมไว้ให้มาก

                              

   สิ่งแรกที่ปรากฏต่อสายตาเมื่อเดินเข้าไปใต้ถุนบ้าน  คือเสาไม้ต้นใหญ่เป็นมันขลับต้นนี้ เด่นกว่าเสาต้นอื่นๆที่เป็นเสาปูน  หลังจากทักทายป้าลา เจ้าของบ้านแล้ว ขอตัวตามพี่พรรณคนนำทางไปชมบนบ้าน สายตาก็แอบมองเสาต้นนี้อย่างพิศวงสงสัยนักหนา แต่ยังไม่กล้าถาม  เดินขึ้นไปทางบันไดหลังบ้านที่ซ่อมแซมใหม่ แต่ยังคงเห็นเค้าโครงของเดิมไว้

                      

 

บันไดหลังบ้านก่อนปรับปรุงจะเปิดโล่งทะลุไปถึงชานหลังบ้าน ขวามือ

เป็น"เฮือนไฟ"   หรือห้องทำอาหาร

พี่พรรณพาไปดูในบ้านทางประตูที่เปิดได้ง่ายที่สุดมาเปิดบานเลื่อนข้างบันไดหน้าบ้าน มองออกไปเห็น

ลวดลายไม้  แกะสลักสวยงาม ส่วนรับแขกหน้าบันไดมีเก้าอี้ไว้รับรองแขก

  มีประตูโล่งเปิดสู่ส่วนที่เป็นชานหลังบ้าน และห้องครัว

                                                                                           

 

มองเห็นหลังคาที่ลาดต่ำ มีภาพสมาชิกในครอบครัวประดับไว้เหนือหน้าต่าง " ฝาไหล" หรือบานเลื่อน  ด้านหน้าบน"เติ๋น" มีโต๊ะวางสมุดเยี่ยมสำหรับผู้มาเยือน

                          

                               ประตูบานพับที่ขัดกลอนด้านใน เปิดโล่งออกได้เมื่อต้องการ

 

ประตูที่ขัดกลอนแน่นหนา  กำปั่นสามขนาดที่มีตัวล็อคเข้าด้วยกันป้าลาบอกว่า เมื่อเปิดจะมีเสียงเพลงดังขึ้น ลูกๆก็รู้ว่าตอนนี้พ่อเปิดกำปั่นเอาเงินเก็บ หรือเอาเงินออกมาใช้  


                             ภาพป้าลาและครอบครัว       ขวาืมือเป็นห้องที่เชื่อมกับยุ้งข้าว      

   

  ที่ประตูกั้นห้องพระมีภาพที่นำความภาคภูมิใจมาให้แก่ครอบครัว  เนื่องจากอนุรักษ์บ้านโบราณไว้เป็นแหล่งเรียนรู้

      ห้องนอนของป้่าลา    และห้องกลางมีตู้กระจกโชว์ที่นอนพับของบ้านที่มีฐานะดี เพื่อเวลามีญาติมาพักค้้างคืน  มองทะลุไปเห็นประตูทางเดินต่อไปยุ้งข้าว

                       

ระเบียงยุ้งข้าวที่เปิดออกได้เมื่อเวลาขนข้าวเข้ามาเก็บ หรือขาย  พี่พรรณทำท่าตี "กะหลก" หรือเกราะเมื่อเกิดเหตุการณ์ต่างๆเพื่อระดมกำลัง  มีถังสำหรับตวงข้าว   และเครื่องชั่งแบบลูกตุ้มสำหรับซื้อขายสินค้า          

ชานหลังบ้านถัดไปทางขวาเป็นระบียงส่วนที่ต่อกับห้องครัวมีผนังด้านอกติดภาพต่างๆของสมาชิกในบ้าน

    

                           

         พี่พรรณพามาดูห้องครัวเป็นห้องสุดท้าย ที่พื้นห้องตรงข้างฝาใกล้กับโต๊ะที่วางเตาไฟ (สมัยก่อนคงเป็นเตาไฟแบบใช้ก้อนเส้า) จะเห็นแท่นไม้กลมๆโผล่ขึ้นมาเหนือพื้นห้องก็คือเสาไม้ที่เห็นเมื่อเข้าประตูไปใต้ถุนบ้านนั่นเอง  เป็นเสาสำหรับวางครกเพื่อตำน้ำพริก   ร้องอ๋อทันทีที่พี่พรรณทำท่านั่งตำน้ำพริกโดยเอาครกวางเหนือเสาไม้ที่โผล่ขึ้นมา พร้อมบอกว่า ตอนคณะของคุณแหม่มสุริวิภามาก็มานั่งตำน้ำพริกที่ตรงนี้  ปริศนาที่ค้างคาใจเกี่ยวกับเสาไม้ต้นไหญ่ก็ได้คำตอบที่นี่เอง  เคยได้ยินมานานแสนนานเรื่องตำน้ำพริกบนบ้านแล้วเสียงดังแม่หรือแม่อุ้ยให้เอาผ้ารอง บอกว่าบางบ้านตำน้ำพริกบนเสาเพราะไม่ให้เสียงดัง...ที่แท้ก็อยู่บ้านนี้เอง...บ้านยองโบราณ  บ้านมะกอก  ...เหลือเชื่อ มีจริงๆ  (จนลืมถ่ายภาพท่านั่งตำน้ำพริกบนเสา)


      "แค่ว" เป็นที่เก็บอุปกรณ์ต่างๆในครัว  ส่วนที่ทำอาหารแยกห้องกับส่วนที่รับประทานอาหารมีตู้กับข้าวไว้ใส่อาหาร



                  

ส่วนหนึ่งของผู้มาเยี่ยมชมบ้านยองโบราณ จากสมุดเยี่ยมบ้านยองโบราณ บ้านอนุรักษ์ดีเด่น จังหวัดลำพูน


  ลงมาจากบ้านมาดูบ่อน้ำที่ตักน้ำด้วย" แฮ้ว" หรือ รอก สำหรับใช้ในบ้านและรดน้ำต้นไม้ให้ชุ่มเย็นรอบๆบ่อเช่น ดีปลี ฯลฯ

 ก่อนกลับก็อ้อมมาเก็บภาพบันไดหน้าบ้าน ซึ่งวันนี้ไม่มีคนมาเยี่ยมหลายคนจึงไม่เปิด มองขึ้นไปด้านบนเห็นหน้าต่างส่วนที่เชื่อมต่อกับยุ้งข้าว


แท่นสำหรับทำกระเบื้องมุงหลังคา ยังเก็บรักษาไว้ในลูกหลานได้ดู  เข้าไปขอบคุณป้าลาท่านบอกว่าความจริงก็เป็นญาติกันให้แวะมาหาอีก   รับปากป้าลาว่ามีถ้ามีเวลาจะมาหาป้าลาอีก

 

  กลับออกมาพร้อมกับความอิ่มใจ ความภาคใจที่ได้เห็นชีวิต ความเป็นอยู่ของคนยองโบราณที่ยังคงอนุรักษ์ให้ลูกหลานได้มาศึกษาจนปััจุบัน   

                 ขอบคุณทุกท่านที่เข้ามาเยี่ยมชมบ้านยองโบราณ บ้านอนุรักษ์ดีเด่นของจังหวัดลำพูนค่ะ

                                 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน ทฤษฏีการเชื่อมต่อ

คำสำคัญ (Tags)#บ้านยองโบราณ#บ้านอนุรักษ์ดีเด่น จ.ลำพูน

หมายเลขบันทึก: 543946, เขียน: 29 Jul 2013 @ 05:01 (), แก้ไข: 10 Aug 2013 @ 01:57 (), สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง, ดอกไม้: 20, ความเห็น: 19, อ่าน: คลิก


ความเห็น (19)

บ้านยองโบราณ ...สวยงามมากนะคะ...ขอบคุณค่ะ

บันทึกนี้ ... ทรงคุณค่าแล้วล่ะครับ พี่ครูดาหลา ;)...

-สวัสดีครับครู..

-ตวยมาผ่อบ้านยองโบราณ..

-ผมชอบบ้านแบบสมัยปบราณครับ..

-บ้านของผมสมัยก่อนจะมีชานรอบบ้าน มีเต๋าไฟ ที่ใช้ทำกับข้าว และมี"หม้อบน" หรือมีหม้อที่ใส่น้ำกินอยู่ตรงชานบ้าน.

-ณ วันนี้ บ้่านถูกปรับเปลี่ยนไปแล้ว..

-มีความหวังว่าสักวันหนึ่งอยากจะแป๋งบ้านแบบโบราณ น่ะครับ..

-สักวันหนึ่ง...

ขอบคุณมากนะคะ คุณครู ที่นำเรื่องน่ารู้ หาดูได้ยากมาฝาก พร้อมด้วยภาพประกอบอย่างละเอียดทุกซอกทุกมุม

นี่ขนาดคุณครูเคยบอกพี่ไอดินฯ ว่าอยู่หน้าจอคอมพิวเตอร์นานๆ ไม่ได้นะคะ ยังลงภาพได้มากขนาดนี้ แสดงว่า มีความตั้งใจสูงมากที่จะแบ่งปัน ชื่มชมค่ะ

ขอบคุณมากครับสำหรับการแบ่งปันข้อมูล เป็นบ้านที่ดูแลได้ดีมากครับ ถ้ามีโอกาศผมจะไปเยี่มบ้าง

Dr. Ple
เขียนเมื่อ 

          

 

 

 

บ้านยองโบราณ ต้นแบบสถาปัตยกรรมยุคใหม่ .... สวยงามจริงๆค่ะ ....  ชอบมาก บ้านไม้แบบนี้หาดูได้อยาก นะคะ  

 

ขอบคุณจริงๆ ที่นำมาแบ่งปันให้เห็น นะคะ  

เป็นบ้านเก่ามากๆ

ชาวยองเท่าที่จำได้ เคยมีอาจารย์ ม ราชมงคลเชียงใหม่ ทำงานวิจัยไว้นะครับ

ขอบคุณความรู้ดีๆมาแบ่งปันครับพี่ครู

ขอบคุณครับคุณครู เป็นบันทึกที่ยอดเยี่ยมมากครับ  ทำให้คิดเปรียบเทียบถึงหมู่บ้านผมเมื่อก่อนนี้หลายอย่างที่ผมเองก็ลืมไปแล้ว

  • คำที่ใช้เรียกอาจแตกต่างกันตามภาษาท้องถิ่น  เช่น  "กะหลก" หรือเกราะ เมื่อก่อนนี้ ที่บ้านของผมเขาเรียกว่า  "กล่องเลาะ" ครับ
  • และที่ตักน้ำ  "แฮ้ว" หรือ รอก  ที่บ้านของผมก็จะเรียกว่า  "คันทง"  หรือ "กันทง" ครับ

 

เสริมด้วย  "ค่าว" สำหรับคุณครูที่เคยรับปากไว้  ก็แต่งได้ตามสติปัญญาและที่พอหาข้อมูลได้เท่านี้แหละครับ   ผิดถูกอย่างไรคุณครูวิพากษ์วิจารณ์ได้เต็มที่นะครับ

http://www.gotoknow.org/posts/543782 

สถาปัตยกรรมสวยงามมากเลยครับ

น่าไปเยี่ยมชมสักครั้ง

สวัสดีครับคุณครู...ชุมชนบ้านโบราณชาวยอง  บ้านมะกอก อ.ป่าซาง จ.ลำพูน...ขึ้นเหนือเมื่อไรต้องแวะชม ครับ

-สวัสดีครับครู..

-ตวยมาแหมรอบ..

-วันนี้มาจวนครูไปสอนละอ่อน"ดำนา"ครับ

KRUDALA
เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ 

             ดร.พจนา แย้มนัยนา, อ.Wasawat Deemarn, คุณเพชรน้ำหนึ่ง, คุณไอดิน-กลิ่นไม้, คุณคนทำแบบ,    Dr. Ple, อ.ขจิต ฝอยทอง, คุณพ.แจ่มจำรัส, คุณ"พี่หนาน", คุณอักขณิช, คุณหนุ่มกร,อ.นุ, ดร.โอ๋-อโณ,คุณSr, คุณTuknarak,คุณVittaya low

          ขอบคุณมากนะคะที่ติดตามมาให้กำลังใจ และมาเยี่ยมชมบ้านยองโบราณ ถ้ามีโอกาสเชิญทุกท่านไปเยี่ยมชมได้นะคะ เจ้าของบ้านใจดีค่ะ  และยินดีต้อนรับเสมอค่ะ

ขอขอบคุณ ที่นำบ้านยองโบราณ มาแบ่งปัน ปัจจุบันหาดูได้ยากนะครับ

ขอบคุณค่ะคุณครูที่นำบ้านยองโบราณมาให้ชม ได้รู้จัก ได้เรียนรู้วัฒนธรรมจากภาพ

ไปลำพูนหลายครั้งค่ะ แต่ไม่ทราบว่ามีบ้านโบราณให้ชม คำว่ายอง เคยได้ยินสมัยเป็นเด็กว่านั่งยองๆ

แต่บ้านยองโบราณได้เห็นเป็นครั้งแรกค่ะ 

ดีจังเลยค่ะอนุรักษ์บ้านเรือนเก่าเล่าเรื่องราวในอดีตได้มากมาย..ขอบคุณค่ะ

KRUDALA
เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ คุณเขียวมรกต

        ขออภัยที่มาตอบช้านะคะ    ด้วยภาระกิจมากมายทำให้ไม่ได้มาดูบันทึกเก่าๆค่ะ

บ้านโบราณปัจจุบันหาดูได้ยากจึงมีคุณค่ามากควรแก่การอนุรักษ์ และไปชมค่ะ

                                      ขอบคุณค่ะ

KRUDALA
เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะkrutoiting

  •   บ้านยองโบราณเป็นที่รู้จักทั่วไปในหมู่บ้านมะกอก อ.ป่าซางค่ะไม่ไกลจากวัดพระบาทตากผ้าค่ะ
  • คนยอง เป็นชนที่อพยพมาจากแคว้นสิบสองปันนาของจีนมาตั้งรกรากอยู่ที่ลำพูนเป็นส่วนมากบางแห่งก็เรียกว่าไทลื้อ
  • ในหมู่บ้านครูดาหลาก็พูดภาษายองเป็นส่วนมาก  ภาษาที่ใช้ในการพูดเสียงตามสายใน

     หมู่บ้านก็ใช้ภาษายองค่ะ แต่คนรุ่นใหม่มักจะพูดภาษายองไม่เป็นแล้วค่ะ

                                    ขอบคุณที่เข้ามาอ่านบันทึกนี้ค่ะ

KRUDALA
เขียนเมื่อ 

สวัสดีค่ะ คุณพี่ใหญ่ นงนาท สนธิสุวรรณ

             การอนุรักษ์บ้านเรือนเก่าทำให้ได้แหล่งเรียนรู้ที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ที่ไม่

สิ้นเปลืองงบประมาณของรัฐค่ะ

เจ้าของบ้านยินดีต้อนรับทุกท่านที่ไปเยี่ยมชมบ้านยองโบราณค่ะ

                       ขอบคุณค่ะ