วันที่ 17 กรกฎาคม 2556 ได้เข้าร่วมประชุมสัมมนาเรื่อง "แหล่งมรดกวัฒนธรรมและชุมชนโบราณริมแม่น้ำเจ้าพระยา" ที่ห้องประชุมดำรงราชานุภาพ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร จัดโดยสำนักโบราณคดี กรมศิลปากร
เป็นครั้งแรกที่ไปประชุมที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กลัวจะไม่มีที่จอดรถจึงออกจากบ้านตั้งแต่ 6.30 น รถติดพอสมควรไปถึงพิพิธภัณฑเวลา 8.30 น ใช้เวลาเดินทาง 2 ชั่วโมงเต็ม เท่ากับเดินทางไปพัทยา ขับรถเข้าไปจอดในพิพิธภัณฑ เป็นคนแรกที่เข้าไปลงทะเบียน พบท่านผู้อำนวยการสำนักโบราณคดี คุณธราพงศ์ ศรีสุชาติ ยืนต้อนรับอยู่ที่หน้างาน
9.30 น เปิดประชุมสัมมนา โดย อธิบดีกรมศิลปากร นายสหวัฒน์ แน่นหนา
10.00 - 11.00 น บรรยายหัวข้อ "ภาพอนาคตชุมชนโบราณริมแม่น้ำเจ้าพระยา โดย นายสุวพร เจิมรังษี รองผู้อำนวยการสำนักวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยว กรุงเทพมหานคร
11.00-12.00 น อภิปรายหัวข้อ แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาแหล่งมรดกวัฒนธรรมและชุมชนโบราณริมแม่น้ำเจ้าพระยา
ผู้อำนวยการสำนักโบราณคดี กรมศิลปากร นายธราพงศ์ ศรีสุชาติ กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมสัมมนาและชี้แจงวัตถุประสงค์ของการจัดงานในวันนี้
นางประภาพรรณ จันทร์นวล จากสำนักผังเมือง
นายระพีพัฒน์ เกษโกศล นักพัฒนาการท่องเที่ยวชำนาญการ กองการท่องเที่ยว
นางสาว ภัทรวรรณ พงศ์ศิลป์ นักโบราณคดีชำนาญการ สำนักโบราณคดี เป็นผู้ดำเนินรายการ
ท่านรองอธิบดีกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม เป็นผู้มอบของที่ระลึกให้กับวิทยากร และท่านผู้ดำเนินรายการ
13.00-14.00 น บรรยายหัวข้อ " กรุงเทพฯ กรุงธน ฯ บนพื้นที่ทับซ้อนสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา โดย นายสุจิตต์ วงษ์เทศ ลูกเล่นในการบรรยายของท่านสุดยอด ท่านขึ้นต้นว่า ท่านจะไม่พูดตามหัวข้อ ให้ไปอ่านเอาเองตามเอกสารที่พิมพ์แจก ท่านได้พูดหลายประเด็น แต่ละประเด็นเป็นความรู้ใหม่ที่ผมไม่เคยทราบมาก่อน ขอยกตัวอย่างบางตอนจากเอกสารประกอบการประชุมสัมมนา ขียนโดย สุจิตต์ วงษ์เทศ มาให้ทราบเป็นข้อมูลบางตอน
กรุงธนฯ มีมาก่อนกรุงเทพฯ แต่กรุงเทพฯตั้งอยู่บนพื้นที่ทับซ้อนเดียวกับกรุงธนฯ
ร.6 โปรดเกล้าให้แยกตั้งเป็นจังหวัดพระนคร กับจังหวัดธนบุรี แต่ "คณะปฎิวัติ" เผด็จการทหาร ยกเลิกทั้ง 2 จังหวัดแล้วรวมเป็น กรุงเทพมหานคร สืบจนทุกวันนี้
กรุงเทพฯ มาจากไหน
"กรุงเทพ" เป็นคำยกย่องสรรเสริญบ้านเมืองในอุดมคติตามระบบความเชื่อ ผี-พราหมณ์-พุธ หมายถึงเมืองราชธานีที่ประทับของพระเจ้าแผ่นดิน เคยมีใช้มาก่อนแล้ว ในนามทางการของกรุงศรีอยุธยา และกรุงธนบุรี
กรุงศรีอยุธยา มีนามทางการว่า "กรุงเทพทวารวดีศรีอยุธยา" แล้วเรียกอย่างย่อว่า กรุงเทพ (ในบุณโณวาทคำฉันท์) กรุงเทพมหานคร(ในกฏหมายลักษณะทาส) กรุงเทพพระมหานคร (ในกัลปนาวัด พัทลุง) ฯลฯ
กรุงธนบุรี มีนามทางการว่า "กรุงเทพมหานคร บวรทวารวดี ศรีอยุธยา" (อยู่ในพระราชสาส์นกรุงธนบุรีถึงกรุงศรีสัตนาคนหุต พ.ศ.2314)
กรุงรัตนโกสินทร์ ตั้งแต่ ร.1 สถาปนา มีนามทางการอย่างเดียวกับกรุงธนบุรี ว่า "กรุงเทพมหานคร บวรทวารวดี ศรีอยุธยา"
ครั้นเสร็จการบรมราชาภิเษก ร.1 ทรงขนานนามพระนครใหม่ว่า "กรุงเทพมหานคร บวรรัตนโกสินทร์ฯ" ต่อมา ร.4 ทรงแปลงสร้อยนามจาก บวรรัตนโกสินทร์ เป็น "อมรรัตนโกสินทร์์" แล้วใช้สืบมาจนปัจจุบัน
14.00-16.00 น เสวนาหัวข้อ "ประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานและพัฒนาการชุมชนโบราณแม่น้ำเจ้าพระยา" เริ่มจาก อาจารย์ ดร.ประภัสสร์ ชูวิเชียร มหาวิทยาลัยศิลปากร พูดเรื่อง เมืองบางกอกที่บางกอกน้อย-บางกอกใหญ่
เมืองพระประแดงที่คลองเตย โดย อาจารย์รุ่งเรือง ภิรมย์อนุกูล มหาวิทยาลัยรามคำแหง
คุณสุกัญญา สัญญะเดช ชุมชนบางกอกน้อย "วิถีชีวิตและความเปลี่ยนแปลงของชุมชนโบราณ
ผศ.ดร.นิรมล กุลศรีสมบัติ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย "เครื่องมือที่เหมาะสมในการอนุลักษณ์ภูมิทัศน์ย่านประวัติศาสตร์"
สวัสดีค่ะม.ล.ชาญโชติ...แม่น้ำเจ้าพระยาเป็นสายน้ำแห่งประวัติศาสตร์ของไทยกว่า 2,000 ปี ที่ยังคงสภาพ และให้ประโยชน์ต่อผู้คนทั้งประเทศ จนถึงปัจจุบัน...น่าภูมิใจมากๆนะคะ...ขอบคุณบันทึกที่ดีมีประโยชน์ค่ะ
ละเอียดมากเหมือนเข้าร่วมประชุมด้วยเลยครับ
สวัสดีครับ ดร.พจนา และคุณขจิต
ผมเข้าร่วมประชุมด้วยครับ และสนใจประวัติศาสตร์มากจึงนั่งแถวหน้าและมีโอกาสได้ถ่ายรูปการนำเสนอของท่านวิทยากรแต่ละท่าน เสียดายที่ห้องเล็กแต่มีผู้เข้าร่วมประชุมเป็นจำนวนมากทางผู้จัดจึงไม่ได้จัดโต๊ะไว้ให้เขียน ทำให้ผมไม่สะดวกในการจดสิ่งสำคัญในการนำเสนอของวิทยากรได้ทัน จึงต้องนำเสนอจากรูปถ่าย และอีกอย่างหนึ่งเมื่อคืนกลับมาถึงบ้านค่ำเพราะรถติดมากและมีภาระกิจอื่นต้องทำ เข้ามาเขียนบันทึกเวลา 23.00 น จนถึง ตีหนึ่งกว่าๆก็ยังไม่เสร็จ และง่วนนอนขืนทำต่อก็จะผิดพลาดได้ จึงต้องขอผลัดไว้เพิ่มเติมให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น เป็นเรื่องที่น่าสนใจและคนไทยคนเรียนรู้รากเหง้าของเราครับ
เรื่องราวน่าสนใจมาก ขอบคุณค่ะ อยากอ่าน proceedings หรือวารสารที่ลงพิมพ์เรื่องเหล่านี้จะหาอ่านได้ที่ไหน เมื่อไรคะ
ในวันประชุมผมได้รับเอกสารแจกฟรี 3 ชุดประกอบด้วย
1.เอกสารประกอบการประชุมสัมมนา แหล่งมรดกวัฒนธรรมและชุมชนโบราณริมแม่น้ำเจ้าพระยา จัดพิมพ์โดย สำนักโบราณคดี กรมศิลปากร ในเอกสารชุดนี้ ประกอบด้วยเรื่อง
- กรุงเทพ กรุงธน บนพื้นที่ทับซ้อนสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา เขียนโดย สุจิตต์ วงษ์เทศ
-ชุมชนริมน้ำ เก่าสุดของกรุงเทพ เขียนโดย สุจิตต์ วงษ์เทศ
-นรกหมกเหม็น ในชุมชนริมน้ำเน่า กทม เขียนโดย สุจิตต์ วงษ์เทศ
-บางกอกน้อย-บางกอกใหญ่ ความเป็นมา ภูมิศาสตร์ กับหลักฐานทางโบราณคดี เขียนโดย ประภัสสร์ ชูวิเชียร
-เมืองพระประแดง ครั้งอยุธยาอยู่ที่คลองเตย เขียนโดย รุ่งโรจน์ ภิรมย์อนุกูล
-เครื่องมือที่เหมาะสมในการอนุรักษ์ภูมิทัศน์ย่านประวัติศาสตร์ เขียนโดย นิรมล กูลศรีสมบัติ
-โครงการประชุมสัมมนา แหล่งมรดกวัฒนธรรมและชุมชนโบราณริมแม่น้ำเจ้าพระยา เขียนโดย ภัทรวรรณ พงศ์ศิลป์
2.เอกสารประกอบการประชุมวิชาการ ระดมความคิดเห็นและเผยแพร่องค์ความรู้ เรื่อง โบราณคดีเมืองอู่ทองและการศึกษาฝั่งทะเลโบราณจากข้อมูลธรณีวิทยา วันพุธที่ 10 เมษายน 2556 (อู่ทอง สุพรรณฯ คือสุวรรณภูมิ ต้นทางประวัติศาสตร์ไทย โดย สุจิตต์ วงษ์เทศ) จัดพิมพ์เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้โดย สำนักโบราณคดี กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม
3.มรดกโลกทางวัฒนธรรมในประเทศไทย จัดพิมพ์เนื่องในโอกาส ๑๐๐ ปี แหล่งการสถาปนากรมศิลปากร และครบรอบ ๒๐ ปี การประกาศขึ้นทะเบียนแหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมในประเทศไทย โดยสำนักโบราณคดี กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม
ทั้งสามเล่มเป็นเอกสารที่ควรหาเก็บไว้อ่านเพื่อเพื่อเป็นองค์ความรู้ด้านประวัติศาตร์วัฒนธรรมไทย สนใจติดต่อ คุณภัทรวรรณ พงศ์ศิลป์ โทร 081-6977870 e-mail : [email protected]