เจ้าตัวที่กระโดดจากเรือนยอดหนึ่งไปอีกยอดหนึ่ง แขน ขายาว ขนสีเทา บางตัวมีลูกอ่อนขนสีทองเกาะด้านหน้า ขณะเคลื่อนที่ เห็นหน้าตาบอกได้ว่า ที่บริเวณด้านข้างตา ต่างจากส่วนอื่นบนใบหน้า คล้ายแว่นตาหรือคล้าย ตัวอักษร “C.” มองจ้องให้ดี .....ใช่เลย ..”ค่างแว่นถิ่นใต้”

“ค่างแว่นถิ่นใต้”.. สายสัมพันธ์ชีวิตกลางป่าใหญ่

ณ. ยอดเขาพะเนินทุ่ง  อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน




กิ่งก้านไหว ใบแกว่งสะบัด เห็นเพียงคาคบไม้ สะกดใจให้หยุดมองชั่วขณะ  ใช้ความเงียบสยบความเคลื่อนไหว ก็ยังมองไม่เห็นตัว พยายามเพิ่มการสังเกต...ยังไม่ใช่ แต่ก็ไม่รู้สึกผิดหวัง  เพราะก่อนที่จะเลิกราติดตามเจ้าตัวที่เคลื่อนที่ไว  มองไปด้านหน้า ยากที่จะละสายตา ด้วยสีหวานของช่อดอกกล้วยไม้ป่า   หลากช่อ แต้มเติมสีสะพรั่งบานในป่า ณ. เวลานี้   เหลียวมองไปทางไหนก็ชื่นตา  ..อย่ากระนั้นเลย นั่งชมบรรยากาศสบายๆ มีกล้วยไม้ป่า รายรอบ  ณ. เส้นทางศึกษาธรรมชาติ  โซนกล้วยไม้ป่า ยอดเขาพะเนินทุ่ง อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน จ. เพชรบุรี ในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์  ที่เราปลีกตัวไปเติมพลังจากธรรมชาติ สูดอากาศบริสุทธิ์ปกคลุมด้วยทะเลหมอกยามเช้า (อ่านเพิ่มเติมได้ที่   http://burongtani.oas.psu.ac.th/blog/566 ) 




<p style="text-align: left;">กล้องส่องทางไกล (spotted telescope) และ DSLR D90เตรียมพร้อมไว้ ..เล็งๆว่าจะกดระรัวชัตเตอร์เมื่อไหร่  ขณะที่นั่งพักจากการเดินดูนก ยามเช้า ที่ดูจะบินเข้ามาทักทาย หลากหลายทั้งชนิดและจำนวน  นั่นคือเพื่อนๆที่เราไปเยือนป่าครานั้น ในเส้นทางฯหลายสายบนยอดเขาพะเนินทุ่งในระยะเวลา 2 คืน 3 วันที่เราไปกางเต็นท์ ค้างแรม ท่ามกลางธรรมชาติที่นั่น (อ่านเพิ่มเติมได้ที่  http://burongtani.oas.psu.ac.th/blog/574)
</p><p style="text-align: center;">
</p><p style="text-align: left;">
</p><p style="text-align: left;">เช้านั้นโดยไม่คาดคิด… ..อะไรเอ่ย??..หน้าตาบ๊องแบ๊ว …นั่งหันด้านหน้ามาพอดีกับมุมกล้องที่กำลังส่องดูกล้วยไม้ป่าบนคาคบ

</span></p>

...ครอบครัวที่เข้ามาเพิ่มสีสันยามสายในช่วงนี้  เห็นทีจะเป็นเจ้าตัวที่กระโดดจากเรือนยอดหนึ่งไปอีกหนึ่งและต่อๆไป  แขน ขายาว ขนสีเทา บางตัวมีลูกอ่อนขนสีทองเกาะด้านหน้า ขณะเคลื่อนตัว เดิน ห้อยโหนไปตามยอดไม้ กิ่งก้านแกว่งไกวให้เห็น คะเนว่ามีหลายตัวทีเดียว..หน้าชัดๆในกล้องส่องทางไกล...เห็นหน้าตาบอกได้ว่า ที่บริเวณด้านข้างตา มีลักษณะผิวหนังที่มีสีด่าง ต่างจากส่วนอื่นบนใบหน้า คล้ายแว่นตาแต่เป็นเพียงครึ่งหนึ่ง ลักษณะคล้าย ตัวอักษร “C.” มองจ้องให้ดี .....ใช่เลย ..”ค่างแว่นถิ่นใต้”



และแล้วในที่สุด...กล้วยไม้ป่าช่อนั้นก็อันตรธานหายไป  อยู่ในมือของเจ้า... ที่จงใจเด็ด ไม่ดมไม่ชม และแล้วก็เอาเข้าปาก เคี้ยวได้น่ามอง..  ...กล้วยไม้ป่า..เจ้าจงภูมิใจ ถึงแม้ว่ากว่าจะออกดอกได้ ช้าปานใด ไม่ใช่เพียงแต่ รูปสวย กลิ่นหอมเท่านั้น  แต่ชั่วอึดใจก็หมดสิ้นแล้วซึ่งชีวีที่อยู่รอดมา ได้ทำหน้าที่สมบูรณ์แบบ  ตามบทบาทและกลไกในระบบนิเวศแห่งนี้  ในฐานะเป็นพืชอิงอาศัย (epiphyte)  เป็นผู้ผลิต  ปรุงอาหาร แถมด้วยการคายออกซิเจน ให้กับโลก   บทบาทขณะนี้  สละชีวิตเป็นอาหารโดยตรง ที่ไม่ต้องปรุง..สำหรับค่างแว่น. ซึ่งทำหน้าที่เป็นผู้บริโภค  สรรพสิ่งแล้วเป็นไปตามครรลองแห่งกฏธรรมชาติ   สักวันหนึ่งก็จะต้องเป็นเรา  เตรียมความพร้อมไว้ ฝึกเจริญสติและใช้ชีวิตอย่างประณีตเถอะนะ  เผลอเตือนตน และเหลียวมองไปรอบๆ  ณ. บริเวณป่าที่ยอดเขาพะเนินทุ่ง อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน  มีนกและผองเพื่อนหลายชนิด ให้เราได้ยลและยิน  ไม่ว่าจะเดินหรือนั่งพักผ่อน ก็จะผ่อนคลาย ใช้ประสาทสัมผัสได้ครบทุกส่วน ในการทำความรู้จักกับชีวิตในป่า  (สนใจอ่านเพิ่มเติมได้ที่  http://burongtani.oas.psu.ac.th/blog/578)




ทำความรู้จักเพื่อนตัวน้อยนี้  ... ค่างแว่นถิ่นใต้ (Dusky Langur) เป็นสิ่งมีชีวิตจัดอยู่ในกลุ่มเดียวกับคน (primate) เป็น สัตว์นม/สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (mammal) ฝ่ามือ มือ เท้าสีดำ หางตรงยาว  (สังเกตจากรูป)   อยู่กันเป็นสังคม  ดูแลกันในกลุ่ม  ตัวเมียดูแลลูก    ลูกค่างเกือบทุกชนิดจะมีขนตัวสีเหลืองทองเช่นเดียวกับค่างแว่นถิ่นใต้   และจะเกาะที่อกแม่   ถึงแม้ว่าขณะแม่เคลื่อนไหว   ทั้งคู่จะดูแลไม่แยกจากกันจนกว่าลูกจะโต  ... ใครนะที่ช่างจะใจร้าย ..พรากแม่-ลูก เพียงเพื่อล่าแม่ค่างนำเนื้อมาปรุงเป็นอาหารป่า ปล่อยให้ลูกค่างกำพร้าแม่ หรือมิวาย จับลูกค่างไปขายอีก ...เฮ้อ!! เศร้า... ควรช่วยกันดูแล ให้วิถีสัตว์ป่าอยู่คู่กับป่า...หยุดเสียทีกับพฤติกรรมที่พรากลูกพรากแม่.. เสียงร้องโหยหวนของแม่ที่เสียลูก ตามหาลูก หรือลูกที่ขาดแม่... เป็นอย่างไร..มิอาจจะบรรยาย..


โดยพฤติกรรม..ค่างแว่นถิ่นใต้  กินใบไม้ ยอดไม้อ่อนๆ และดอกไม้เป็นอาหารหลัก แต่กินแมลงเสริมบ้างเป็นครั้งคราว  อาศัยอยู่เป็นกลุ่ม มีอาณาบริเวณที่ชัดเจน (territory)  นั่นหมายถึง เป็นทั้งแหล่งอาศัย และอาหาร  ชีวิตกลางป่าใหญ่ ที่เป็น"บ้าน" มีอาหารพร้อม และเปลี่ยนไปในแต่ละฤดูกาล ... จึงน่าพิศมัยยิ่งนัก..


การดำรงชีพในป่า...ค่างแว่นถิ่นใต้มักจะหากินกระโดดข้ามไปมาในเรือนยอด หากินใบไม้เป็นช่วงๆแล้วพัก... เพื่อให้ระบบย่อยอาหารทำหน้าที่ย่อยเซลลูโลสจากใบไม้  คิดๆแล้วน่าพิศวงใน กลไกการย่อยอาหาร   เพราะต่างกับสัตว์กินพืชที่มีกระเพาะ 4 กระเพาะ เช่นวัว ควาย  พวกสัตว์เคี้ยวเอื้องอื่นๆ  แต่ค่างแว่นแม้กินพืชก็ยังมีกระเพาะเดียว  เพียงแต่เอนไซม์ในการย่อยเซลล์พืช จะส่งผ่านจากแม่ไปยังลูก  ฉะนั้นลูกค่างแว่นที่ถูกนำมาเลี้ยงโดยมนุษย์ก็มักจะเปราะบาง ด้วยขาดกลไกดังกล่าว ซึ่งเป็นสิ่งที่จำเป็น เกิดขึ้นในวิถีตามธรรมชาติ เท่านั้น ...มนุษย์เราอาจรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ต้องการจะเลี้ยงด้วยความน่ารัก ไม่ควรเป็นอย่างยิ่ง... ยกเว้นกรณีจำเป็นต้องช่วยเหลือในบางสถานการณ์ที่เป็นภัยคุกคามต่อค่างแว่น


การกระจายตัวของค่างแว่นถิ่นใต้และถิ่นเหนือใช้เส้นละติจูด ..เป็นเกณฑ์ ทางเขตภูมิศาสตร์ของโลก พบค่างแว่นถิ่นใต้ ได้ในประเทศไทย พม่า มาเลเซีย ..ในประเทศไทยพบการกระจายในภาคใต้เป็นหย่อมๆ แถบภูเขาหินปูน หรือชายทะเล

ประจักษ์พยานเท่าที่ได้ไปพบเจอ..”ค่างแว่นถิ่นใต้”..ด้วยตนเองมาแล้ว  ก็เช่นเดียวกับที่มีรายงานไว้   เริ่มตั้งแต่ เพชรบุรี อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน  แนวเขาเป็นทางเดินของสัตว์ที่จะเดินทางติดต่อ ในแนวเทือกเขาตะนาวศรี    จากนั้นก็ เจอน้องค่างแว่นได้อีกที่  “เขาหินปูนริมทะเล..แถบ  จ. ประจวบคีรีขันธ์    ต่อมาก็ที่ จ. ชุมพร (บ้านเกิดของฉัน)..ที่ถ้ำเขาพลู   และไม่พบค่างแว่นถิ่นใต้อีกเลย จนกระทั่งไปพบแหล่งอาศัยอีกที่ จ. สตูล..อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะเภตรา  ส่วนในคาบสมุทรมาเลย์นั้นพบที่ เกาะปีนัง..


ภาพวาดลายเส้น ค่างแว่นถิ่นใต้ โดยคณะนักวิจัยชาวเบลเยี่ยม....ณ ยอดเขาพะเนินทุ่ง ที่เราไปใช้ชีวิตที่นั่นในช่วงเดียวกัน (อ่านเพิ่มเติมได้ที่นี่ http://burongtani.oas.psu.ac.th/blog/579)


สาระน่ารู้

ค่างในบ้านเรามี 2 สกุล สี่ชนิด ได้แก่ ค่างแว่น..(ถิ่นเหนือ Trachypithecus phayrei), ถิ่นใต้ (T. obscura), ค่างหงอก (T. cristata)  และค่างดำมลายู (Presbytis melalophos)   โดยเฉพาะค่างแว่นถิ่นใต้  ชื่อนั้นมีความหมาย เนื่องจากที่รอบตามีลักษณะคล้ายการสวมแว่นตา (spectacles langur)  แต่ไม่ครบวง เป็นรูปอักษร " C"


มีใครทราบบ้างไหม??. .นอกจากค่างแว่นถิ่นใต้  ก็จะมีเพื่อนคู่ักันคือ  "ค่างแว่นถิ่นเหนือ" ซึ่งมีลักษณะคล้ายกันมาก  เพียงแต่  มีข้อแตกต่างกันพอที่จะสังเกตได้ง่าย .. อะไรเอ่ย??


ฝากคำก่อนลา... อ่านแล้ว..ใครไม่หลงรักน้องค่างแว่นบ้าง?? ...โปรดเมตตา อย่าำทำร้ายสัตว์ป่าเลยนะ  ไม่ว่าจะเพื่ออาหารที่มีเมนู "อาหารป่า" หรือความเชื่อในเรื่องเป็นยารักษาโรค  โปรดรักษา่ป่าที่เป็นบ้านให้..ค่างและผองเพื่อน รวมถึงกล้วยไม้ป่าได้อาศัยพึ่งพา   อีกทั้งเราได้ไปเยือนเยี่ยมป่าด้วย :-))


อ่านเพิ่มเติมได้ที่ http://burongtani.oas.psu.ac.th/blog/1329