ก่อนที่จะว่ากันถึงอาหารจานด่วน   ขออธิบายขอบเขตของคำว่าปักษ์ใต้กันก่อน  เพราะจะได้เข้าใจกันอย่างตรงกันว่าปักษ์ใต้มีขอบเขตอย่างไร

              ปักษ์ใต้มีการจำกัดขอบเขตตั้งแต่จังหวัดชุมพรลงไปทางทิศใต้อันเป็นด้ามขวานของประเทศจนไปจดเขตแดนประเทศมาเลเซีย  อันเป็นพื้นที่ของ  14  จังหวัดภาคใต้นั่นเอง

               ข้าวยำปัจจุบันเป็นอาหารทางด้านวัฒนธรรมไปโดยปริยายเพราะเป็นตำรับอาหารมาหลายร้อยปีที่ไม่มีการสืบทราบได้ว่าประวัติมีมาแต่ในสมัยใด หรืออาจจะมีแต่ผู้เขียน ไม่สามารถค้นพบได้  จึงขอออกตัวไว้ก่อน  ท่านผู้ใดทราบก็ช่วยอนุเคราะห์บอกกล่าวก็จะเป็นพระคุณอย่างสูง

                ข้าวยำเดิม ๆ   เป็นการกินกันในบ้าน ในครัวเรือน  โดยมีน้ำเคย (บูดู)ในบางท้องถิ่นราดลงในข้าวแล้วคลุกให้เข้ากันผสมด้วยหมวด(เครื่องเคียง   ผักในท้องถิ่น) มะพร้าวคั่ว แล้วทานได้เลย  อันเป็นการบ่งบอกถึงความเป็นอยู่แบบง่าย ๆ  ของคนปักษ์ใต้เดิม ๆ  ก่อนที่จะถึงยุคฆ่าสัตว์ตัดชีวิตมาผลิตเป็นอาหาร    ตามคำบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่ 

อายุมากกว่า  90   ปี เล่าให้ฟัง

                  ข้าวยำในปัจจุบัน  ได้มีการปรุงแต่ง พัฒนามาตามลำดับ  และและผู้จะมองห็นความเป็นอาหารสุขภาพได้อย่างชัดเจนมากขึ้นเพราะจะมีเครื่องเคียง(หมวดข้าวยำ)ที่เป็นสมุนไพรที่ทานได้  นำมาเป็นเครื่องผสมข้าวยำได้ทั้งหมด

                   ส่วนประกอบหลักของ ข้าวยำปักษ์ใต้ 

           - ข้าวสวย - น้ำเคยหรือน้ำบูดูปรุงรส - กุ้งแห้งป่น 
            - มะพร้าวคั่วป่น - พริกป่น - น้ำมะนาว หรือ มะขามอ่อน   มะม่วงอ่อนหั่นฝอย
                                  

                                    "หมวดข้าวยำ"

              ตะไคร้หั่นฝอย - ใบมะกรูดอ่อนหั่นฝอย -ใบพาโหมหั่นฝอย - มะม่วงดิบสับ    ถั่วฝักยาวหั่นฝอย - แครอทหั่นฝอย - ใบชะพลู - ส้มโอ  หรือผักใด ๆก็ได้ที่กินได้ก็นำมาหั่นฝอย  ผสมคลุกเคล้าได้ทันที

               จึงนับได้ว่าเป็นอาหารสุขภาพที่ชัดเจนโดยที่ยึดผักเป็นเรื่องหลัก   ส่วนข้าวผสมแต่น้อย  จานเดียวอยู่ท้อง  ไม่มีไขมัน   ย่อยเร็ว   ไม่มีเนื้อ  ช่วยลดหน้าท้องได้อีกต่างหาก   ใครอยากลดความอ้วนลองหยุดทานกาแฟ  หันมาทานข้าวยำปักษ์ใต้ทุกเช้า(เพราะตามนิยมทานเมื้อเช้า)จะพบคำตอบด้วยตัวคุณเอง  สำหรับท่านที่ไปลงทุนกับการลดความอ้วนว่าจะไปเสียค่าใช้จ่ายทรมาณร่างกายทำไมมีแต่ทำลายสุขภาพ  แต่ข้าวยำปักษ์ใต้ราคาก็ถูก   มีขาย ทั้งทานได้ทันทีหรือเป็นห่อกลับไปทานที่บ้านหรือทำทานเองในครัวเรือน    ก็จัดหาเครื่องปรุงเองก็ไม่ยุ่งยาก  ทุกคนจะได้มีสุขภาพดีถ้วนหน้าในครอบครัว

               ข้าวยำปักษ์ใต้เป็นอาหารจานด่วนอย่างไร   มีหลายคนหลายท่านถาม   คำตอบคือ  ผู้จัดทำจะเตรียมส่วนประกอบข้าวยำปักษ์ใต้  มาใส่ถ้วยเรียงรายตามลำดับ  ผู้ทานก็จะตักข้าวใส่จาน  ราดน้ำเคยหรือบูดู  แล้วตักส่วนประกอบอื่น ๆ รวมกันในจาน  คลุกให้เข้ากัน  แล้วทานได้ทันที   ปัจุบันบางชุมชนถึงกับจัดงานเลี้ยงต่าง ๆ จะมีการนำข้าวยำมาบริการในงานซึ่งทำให้งานนั้น ๆ เกิดสีสันไปอีกแบบและกำลังเป็นที่นิยมเริ่มแพร่หลายอีกด้วยในบางชุมชน

                 ท่านที่ไม่เคยได้ลิ้มชิมรสข้าวยำปักษ์ใต้  เห็นทีขอเชิญชวนลองทานดู  แล้วท่านจะติดใจ