การสอนโครงงาน



" โครงงาน"  กิจกรรมการสอนที่ให้นักเรียนได้รู้จักแสวงหาคำตอบจากข้อสงสัยด้วยกระบวนการวิทยาศาสตร์กิจกรรมหนึ่ง ซึ่งคุณครูทุกคนรู้จักกันดี




โครงงาน เป็นงานวิจัยเล็ก ๆ สำหรับนักเรียน ที่ฝึกให้นักเรียนได้รู้จักกระบวนการทำงานเป็นทีม  รู้จักการคิดวิเคราะห์  รู้จักการค้นคว้าหาความรู้จากแหล่งความรู้ต่าง ๆ   รู้จักการสังเคราะห์ความรู้ ผ่านการ สำรวจ  ทดลอง ปฏิบัติจริง  แล้วจึงนำมาเผยแพร่ในรูปแบบของการรายงานเป็นเอกสาร และ วาจา




อาจจะมีเพื่อนครูบางคนสับสนกับการสอนโดยโครงงาน  ในส่วนที่เป็นการเขียนรายงานโครงงาน  ว่า จะต้องเขียนอย่างไร เพราะเห็นเป็นเล่ม และมี 5 บท เหมือนงานวิจัย




สำหรับประสบการสอนโครงงานของคุณมะเดื่อแล้ว  ถ้าเป็นการสอนในชั้นเรียน  นักเรียนทุกคนจัดทำโครงงาน  ( อาจจะเป็นกลุ่มหรือไม่ ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของคุณครูผู้สอน และศักยภาพของนักเรียน )  จะใช้วิธีให้นักเรียน  จัดทำโครงร่างโครงงาน  และจัดทำ ตารางสรุปผลการสำรวจ (สำหรับโครงงานสำรวจ) หรือ ตารางสรุปผลการทดลอง   ตารางสรุปผลการปฏิบัติจริง  สำหรับรูปภาพหรือ ข้อมูลการค้นคว้าต่าง ๆ ที่นักเรียนศึกษาค้นคว้ามานั้น ให้ใส่ไว้เป็น ภาคผนวก  



สำหรับการเขียนรายงานโครงงาน เต็มรูปแบบ  5  บทนั้น เหมาะสำหรับ ใช้ในการประกวดโครงงานเป็นส่วนใหญ่  หรือ หากนักเรียนของคุณครูมีความพร้อมในการเรียน ก็อาจจะฝึกให้นักเรียนเขียนรายงานโครงงาน  5 บทเต็มรูปแบบก็ได้


การสอนโดยโครงงาน จะจบด้วยการให้นักเรียนรายงานโครงงานทั้งเขียนรายงาน  และรายงานด้วยวาจา  ในการทำแผงโครงงานนั้น  หากเป็นในชั้นเรียนก็ใช้แผงโครงงานตามความเหมาะสมซึ่งอาจจะใช้วัสดุที่หาได้ง่าย หรือหากมีแผงโครงงานมาตรฐานอยู่แล้วก็ใช้ได้  และในการรายงาน อาจจัดแสดงผลงานประกอบ หากเป็นโครงงานที่มีการปฏิบัติหรือทดลอง




ในการรายงานด้วยวาจา  ต้องให้เวลานักเรียนเตรียมตัว และให้รายงานในเฉพาะส่วนที่สำคัญ ๆ  และเปิดโอกาสให้มีการซักถาม




สำรับการเตรียมนักเรียนในการส่งประกวดโครงงานนั้น  คุณครูต้องศึกษาเรื่องโครงงานให้เข้าใจเป็นเบื้องต้น....ว่า...โครงงานคืออะไร   เพราะจากประสบการณ์ที่คุณมะเดื่อเคยเป็นกรรมการตัดสินโครงงานมาบ้างแล้ว  พบว่า คุณครูที่ปรึกษาหลายท่านยังเข้าใจคลาดเคลื่อนในเรื่องของโครงงาน  ... หลายโครงงาน เป็นงานที่ทำซ้ำกับงานที่มีอยู่แล้ว  หรือเคยมีผู้ทำมาแล้ว จึงไม่ใช่โครงงาน...โครงงาน ต้องเป็นเรื่องใหม่  คิดใหม่  หรือ ต่อยอดจากที่มีผู้เคยทำแล้ว




การส่งโครงงานเข้าประกวด ต้องเป็นโครงงานที่นักเรียนทำจริง  รู้จริง ทั้งหมด  เพราะนักเรียนจะสามารถรายงาน และตอบข้อซักถามของคณะกรรมการได้อย่างเชื่อมั่น และถูกต้อง  ในการฝึกให้นักเรียนรายงาน   คุณครูต้องซ้อมการตอบคำถามให้นักเรียนด้วย โดยครูต้องซักถาม แล้วให้นักเรียนตอบ  การซ้อมแบบนี้จะช่วยให้นักเรียนเชื่อมั่นมากยิ่งขึ้น   เพราะถึงแม้ว่า โครงงานนั้น นักเรียนจะเป็นผู้ทำจริง  แต่หากในเวทีการประกวด นักเรียนอาจจะประหม่า ตื่นเต้น  จนทำให้พูดผิดพูดถูก  หรือตอบคำถามของกรรมการไม่ได้ทั้ง ๆ ที่รู้คำตอบดี




อย่างไรก็ตาม  การสอนโครงงานในห้องเรียน ก็ยังเป็นกิจกรรมการสอนที่ครูต้องเน้นให้นักเรียนได้เรียนรู้  ฝึกให้นักเรียนได้ทำโครงงานอย่าสม่ำเสมอ   มิใช่ ให้จัดทำ เฉพาะยามที่  สมศ.จะเข้าประเมิน   เพราะ การสอนแบบโครงงาน  คือการพัฒนานักเรียนให้ได้แสวงหาความรู้ด้วยตนเอง  เป็นการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ




การสอนโครงงาน  ต้องเริ่มตั้งแต่ระดับปฐมวัย  และพัฒนาให้สูงขึ้น มิใช่เริ่มที่ ประถมปลาย  ซึ่งจะไม่ได้ผลเท่าที่นักเรียนควรจะได้




มาสอนโครงงานให้นักเรียน " คิดเป็น  ทำเป็น  แก้ปัญหาเป็น "  กันเถอะ