บทเรียนซ้ำ ทำให้ประสบการณ์แน่น

     เมื่อวันที่ 12 – 13 กันยายน 2549  กรมส่งเสริมการเกษตร ได้จัดตลาดนัดการจัดการความรู้ “Food Safety” ที่โรงแรมมารวยการ์เด้น กรุงเทพมหานคร  โดยผู้เข้าร่วมจัดนิทรรศการและนำเสนอองค์ความรู้หลักจะเป็น 18 จังหวัดนำร่อง และมีหน่วยงานในกรมส่งเสิมการเกษตรทั้งหมดเป็นผู้ชม เพื่อนำไปสู่การขยายผลต่อในปี 2550 <p style="margin: 0in 0in 0pt" class="MsoNormal">     บทเรียนแรกของตลาดนัดการจัดการความรู้ ได้เริ่มต้นที่ ดร. ประพนธ์ ผาสุขยืด ในการเติม เสริม และเน้นย้ำ “แก่น” ของการจัดการความรู้ เพื่อตบท้ายความเข้าใจให้กับทุกคน  โดยเฉพาะ คำว่า KM Inside = ของแท้  คือ เนียนในเนื้องาน  และ KM Outside = ของเทียมหรือของปลอม คือ เป็นภาระงานและภาระบุคคล  </p><p style="margin: 0in 0in 0pt" class="MsoNormal">     จึงทำให้นึกถึงปี 2540 ที่ดิฉันทำPAP (Participatory Assessment Planing) ในพื้นที่ที่ช่วงแรก เราทำนำร่อง 5 จังหวัดได้แก่  จังหวัดน่าน  สกลนคร ฉะเชิงเทรา สงขลา และสุพรรณบุรี  ซึ่งเรารวมทีมงานช่วยกันทำ และทำให้คนอื่น ๆ รู้จัก PAP ช่วงที่ 2  เราวางกลยุทธ์  “ทำอย่างไรก็ได้ให้คนพูดและติดคำว่า...PAP”  จึงต้องทำจากข้างนอกสู่ข้างใน และได้ผลคนพูดคำว่า “ทำแป๊ป” และติดปาก                 </p><p style="margin: 0in 0in 0pt" class="MsoNormal">     จนกระทั่งวันหนึ่ง ประมาณปี 2542 ก็เกิดเหตุการณ์เช่นนี้เหมือนกัน คือ PAP ปลอม  ส่วนของแท้ที่เกิดขึ้น ตอนนี้ PAP ทำให้เจ้าหน้าที่เป็น “นักส่งเสริมมืออาชีพ”  และเนียนในเนื้องาน เป็นชีวิตจิตใจของเขาแล้ว  ฉะนั้น  ดิฉันจึงสรุปว่า ตอนนี้ KM กับ PAP เป็นเพื่อนคู่หูกันแล้ว  </p><p style="margin: 0in 0in 0pt" class="MsoNormal">     ที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะว่า  1) มีคนมอง KM ที่เป็นกระแสต้องติดตาม  ถ้าไม่รู้ความคืบหน้าหรือไม่รู้ความเคลื่อนไหวก็จะทำให้ตนเองตกยุคได้  ฉะนั้น จึงทำตามกระแส รู้นิด ๆ หน่อย ๆ ก็คิดว่า “ตนเองเข้าใจและทำ KM เป็น”  และ 2)  ตนเองรู้ว่า “ต้องทำ KM” เพราะเป็นนโยบายขององค์กร หรือได้เข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องกับงานชิ้นนี้จึงต้องทำ  </p><p>     ฉะนั้น สิ่งที่ตนเองทำ และสิ่งที่ตนเองปฏิบัติอยู่นั้น และคิดว่า “ทำเป็น” ก็จะติดกรอบจึงทำให้ KM เป็นของเทียม”  ซึ่งตรงนี้น่าเป็นห่วงมาก  แต่การจัดการความรู้ที่เป็นของแท้นั้น คนทำและคนใช้เป็นเขาจะมองออกว่า “KM จะไปช่วยเขาทำงานอะไรได้บ้าง? ภายใต้ประสบการณ์ที่ตนเองมีอยู่  และเขาจะต้องมีวิธีการจัดการอย่างไรให้เครื่องมือชิ้นนี้เป็นประโยชน์กับงานที่เขาทำ”                            </p><p>     ถ้าเราเริ่มต้นการจัดการความรู้แบบท่องจำ เราอาจจะเป็น KM = เทียม ได้ แต่ถ้าเราเริ่มต้นการจัดการความรู้ที่ไม่เป็น เราอาจจะเป็น KM = แท้ ได้    ฉะนั้นจึงควรทบทวนสิ่งที่ตนเองทำบ่อย ๆ เพื่อเป็นบทเรียนและประสบการณ์จริงที่เกิดขึ้นในการสรุปให้กับตัวเราเองได้.</p>