ท่านอาจารย์ดร.จันทวรรณได้กรุณาชวนผมไปร่วมประชุมปรึกษาหารือเรื่อง Open Education กับหลายท่านจากหลายหน่วยงาน ซึ่งสามารถคิดริเริ่มหาประเด็นความเชื่อมโยงอันจะนำไปสู่จุดหมายการสร้างสุขภาวะสังคมและการพัฒนาสังคมไทยในระดับต่างๆที่มีความร่วมกันรอบด้านมกาขึ้น พร้อมกับสามารถคิดออกจากสิ่งที่แต่ละเครือข่ายกำลังทำอยู่ ให้เห็นกันและกัน รวมทั้งเห็นโอกาสที่จะทำให้เกิดความเป็นปัจจัยเกื้อหนุนและส่งเสริมกันได้มากขึ้นด้วยการหาวิธีพัฒนานวัตกรรมที่เป็น Open Education ด้วยกันจากต้นทุนเท่าที่พอจะเชื่อมต่อกันได้ของกลุ่มผู้เข้าร่วมประชุมที่ค่อยๆเดินมาเจอกันและจัดการความรู้เพื่อบูรณาการเชิงยุทธศาสตร์การคิดด้วยกันก่อนในครั้งนี้

ในเวทีประกอบด้วยผู้ประสานงานจากสำนักงานส่งเสริมการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้และพัฒนาเครือข่ายเยาวชน  หรือ สสค ของ สสส ในฐานะองค์กรกำกับนโยบาย ติดตามประเมินผลและถอดบทเรียนเสริมศักยภาพ จัดการความรู้ และให้การสนับสนุน, มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์ ในฐานะองค์กรที่ทำงานนโยบายบูรณาการเชิงยุทธศาสตร์ทางด้านการศึกษาและดำเนินการพัฒนาเครือข่ายครูเพื่อศิษย์กับโครงการนำร่องเชิงพื้นที่จังหวัด ๑๕ จังหวัดของเครือข่ายครูสอนดี, GotoKnow จากคณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ โดย ดร.จันทวรรณ ปิยะวัฒน์ ในฐานะหน่วยสนับสนุนของภาควิชาการและการพัฒนาระบบส่งเสริมปฏิบัติการจัดการความรู้และพัฒนาการเรียนรู้ออนไลน์

นอกจากนี้ ก็มีครูตัวอย่างของครูสอนดี ๒-๓ ท่าน ที่ได้ร่วมเวทีอบรม Class Start กับทาง GotoKnow ซึ่งก็จะสามารถเป็นเครือข่ายดำเนินการและร่วมคิดไปด้วยกันได้อีกหลายอย่าง ทั้งแนวการประเมิน และจัดการพัฒนาเครือข่ายต่างๆที่มีอยู่ด้วยระบบ Open Education

คุณแผ่นดิน อาจารย์พนัส ปรีวาสนา ซึ่งมีบทเรียนเชื่อมโยงได้กับการพัฒนาเครือข่ายเรียนรู้แบบโครงงานแก่นิสิตในการศึกษาระดับมหาวิทยาลัยให้เปิดห้องเรียนมหาวิทยาลัยออกไปเชื่อมโยงกับชุมชนในภูมิภาค อาจารย์ดร.ขจิต ฝอยทอง ซึ่งพัฒนาเครือข่ายครูเพื่อศิษย์แบบบูรณาการในหลายขอบเขตโดยมีสาระการเรียนรู้ทางด้านภาษาเป็นแกนกลาง

ส่วนผมเองนั้น ในส่วนที่จะเชื่อมโยงกันได้ในเรื่องนี้ก็คือการบูรณาการเชิงพื้นที่ โดยมีพื้นที่กรณีศึกษา หลายลักษณะ กับเครื่องมือความรู้และวิธีทำงานต่างๆ ทั้งการวิจัยเชิงปฏิบัติการชุมชน ศิลปะสื่อ เทคโนโลยีการศึกษาเรียนรู้ผสมผสานสังคมออนไลน์กับชุมชนเชิงพื้นที่ ซึ่งก็คิดว่าทำเป็นระบบ Open Education เข้าไปเชื่อมกันได้ตามความพร้อมหลายระดับอยู่บ้างเหมือนกัน

หลังประชุมกันแล้ว ผมกับอาจารย์ดร.ขจิตและคุณแผ่นดิน ก็เดินชมความน่าตื่นตาตื่นใจ

อาจารย์ อาจารย์  อาจารย์อยู่ไหน อาจารย์เข้ามาดูห้องน้ำอัตโนมัตินี่อาจารย์ ... !!!!  เสียงอาจารย์ดร.ขจิตตะโกนโหวกเหวกออกมาจากห้องน้ำชาย ในขณะที่ผมเดินแวะไปเข้าห้องน้ำกับท่านแต่หยุดยืนดูนิทรรศการตามผนังและถ่ายภาพอยู่ที่หน้าประตูเข้าห้องน้ำก่อนพักหนึ่ง ผม อาจารย์ดร.ขจิต และคุณแผ่นดิน เลยได้เดินวนดูห้องน้ำในตึก IBM อย่างกับเดินดูมอเตอร์โชว์

ผมเห็นวิธีง่ายๆในการจัดแสดงบนผนังและการทำนิทรรศการ แปลงผนังให้เป็นทั้งสื่อและสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ กับการให้ความหมายผนังแบบไม่มีชีวิตและมิติความคิดสร้างสรรค์อย่างอื่นนอกจากผนังทึบๆ ของสำนักงาน สสส และ สสค บนชั้น ๑๓ ของตึก IBM นี้แล้ว ก็ชอบ เลยต้องเอามาแบ่งกันชมและชวนกันหาความคิดดีๆเอาไว้ใช้

ผนังราบเรียบ ซึ่งโดยทั่วไปก็ไม่มีความหมายต่อการพัฒนาการศึกษาเรียนรู้และสร้างรสนิยมชีวิตที่จะให้คนรับรู้เป็นอย่างอื่นอย่างไรได้นอกจากทำหน้าที่เป็นผนัง ซึ่งคนจะมองผ่านไปด้วยความเคยชิน แต่เมื่อออกแบบและสามารถจัดวางองค์ประกอบทางศิลปะ รวมทั้งเชื่อมโยงความมีนัยยะต่อกระบวนการทางการศึกษา ผนังธรรมดาแบบทั่วไปก็กลายเป็นสภาพแวดล้อมและสื่อสำหรับสร้างการเรียนรู้จากข้างใน รวมทั้งเกิดเป็นงานศิลปะ ๓ มิติบนผนังเรียบ ซึ่งทำให้เกิดความบันดาลใจได้อย่างทันทีว่าเรื่องที่เห็นดาดๆนั้น เมื่อมอง คิด และสร้างสรรค์ความแตกต่างเสียใหม่ สิ่งเดิมๆก็กลายเป็นสิ่งใหม่และเกิดนวัตกรรมจากสิ่งพื้นๆที่บวกความคิดสร้างสรรค์ใหม่ๆลงไป

แทนที่จะเปลืองไฟแสงสว่างนำทางคนเดินไปใช้สอยสิ่งต่างๆ ด้วยวัตถุประสงค์อันจำกัดอยู่กับสิ่งเคยชินไม่กี่อย่าง อีกทั้งเป็นความสิ้นเปลืองทรัพยากร เวลา และพื้นที่ โดยไม่มีความหมายต่อการเรียนรู้ ก็กลับจัดวางแนวแสงสว่างบนความมืดให้เกิดเส้นนำทางทางการใช้แสงสว่างโดยตรง เป็นวิธีที่ฉลาดคิดครับ

ส่วนแสงสว่างกับพื้นที่ผนัง จากที่เคยติดบนเพดานให้แสงสว่างสาดกระจายทิ้งไปเฉยๆ ก็กลับสามารถออกแบบให้นำไปสนองตอบต่อวัตถุประสงค์อื่นให้ต่างออกไปจากเดิม โดยทำเป็นกล่องสว่างออกมาจากข้างในให้เป็นสื่อนิทรรศการ กุมความสนใจ และจัดวาระการใช้เวลาระหว่างเดินเข้าห้องน้ำและผ่านผนังไปอย่างไม่เคยมีความหมาย ให้กลายเป็นมีความหมายต่อการพัฒนาการศึกษาเรียนรู้อย่างมีพลังทันที ทรัพยากรเท่ากัน หรืออาจจะลดน้อยมากกว่าเดิม แต่จัดการความรู้และให้ความสร้างสรรค์ต่างกัน ก็เกิดสิ่งใหม่ที่ได้คุณค่าและความหมาย สนองตอบต่อความจำเป็นในเงื่อนไขใหม่ๆได้มากกว่าที่เคยเป็น เพียงคลิกนิดเดียว

เป็นลูกเล่นของสื่อและแหล่งเรียนรู้บนผนังเรียบ ง่าย งาม แต่มีพลัง และให้ความคิดดีมากอย่างยิ่งครับ ก่อเกิดสภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมและให้บรรยากาศที่เอื้อต่อลักษณะกิจกรรมสำหรับทำงานด้านการคิด แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ปรึกษาหารือ และประชุมอย่างมีพลัง.