รูปแบบของการศึกษาระดับอุดมศึกษา มีการอุบัติใหญ่และอุบัติใหม่เป็นช่วงๆ คล้ายคลื่น   การนับคลื่นกระแสที่กำลังก่อตัวอยู่ในปัจจุบันในสหรัฐอเมริกาเป็นลูกที่สี่   ก็เพื่อทำความเข้าใจว่าการก่อตัวของรูปแบบใหม่หรือคลื่นลูกใหม่ไม่ใช่ว่าจะเกิดอย่าง สะดวกดาย ต้องมีการฟันฝ่าอุปสรรคนานาประการ   ดังเช่นที่เกิดขึ้นในช่วงการก่อตัว ของคลื่นลูกที่หนึ่ง สอง และสาม

          การนับคลื่นนี้นับตามอเมริกัน   ถ้าจะนับของไทยก็ต้องใช้วิธีคิดแบบอื่น   แต่ตาม เป้าหมายของบันทึก นับแบบอเมริกันจะให้ความเข้าใจได้ตรงความมุ่งหมาย ของบันทึก นี้ ที่ต้องการบอกว่าเรากำลังเข้าสู่ยุคคลื่นลูกที่สี่ของอุดมศึกษา  คืออุดมศึกษาแบบเรียน ออนไลน์ ชนิด interactive online

          คลื่นลูกแรกคือการเกิดสถาบันอุดมศึกษาเลียนแบบอังกฤษ มีฮาร์วาร์ด เยล เป็นต้น เมื่อประมาณสี่ร้อยปีก่อน   ลูกที่สองคือ Land Grant Universities เกิดสมัย ปธน. อับราฮัม ลินคอล์น   ลูกที่สามคือ Community College เกิดเมื่อ ๕๐ ปีที่แล้ว   และลูกที่สี่กำลังก่อตัวและฟันฝ่าอุปสรรค คือ interactive online university ซึ่งส่วนใหญ่เป็นมหาวิทยาลัยเอกชนค้ากำไร

          ท่านที่สนใจอ่านรายละเอียดได้จากหนังสือ The Innovative University : Changing the DNA of Higher Education    

          ที่น่าสนใจคือ เขาเล่าว่าตอนเกิด Land Grant University ก็ถูกดูหมิ่นดูแคลน ว่าจะเป็นมหาวิทยาลัยชั้นต่ำหรือชั้นสอง   แล้วก็มีการปรับตัวและพัฒนาจนเดี๋ยวนี้ถือ ได้ว่าเป็นกลุ่มมหาวิทยาลัยที่มีคุณภาพสูงมาก  

          ยิ่งตอนเกิดวิทยาลัยชุมชน (community college) ยิ่งถูกดูถูก   แต่ตอนนี้ก็เป็น ที่ยอมรับกันว่าวิทยาลัยชุมชนเป็นส่วนหนึ่งของระบบอุดมศึกษาอเมริกันที่มีคุณค่าต่อสังคมมาก  และนักศึกษาส่วนหนึ่งก็สามารถไปเรียนต่อในมหาวิทยาลัยในระดับปริญญา ตรีได้เป็นอย่างดี  

          ผมเคยบันทึกเล่าเรื่องการไปเยี่ยมชมวิทยาลัยชุมชนแห่งหนึ่งไว้ที่นี่   โปรดสังเกตว่าผมเล่าว่า นศ. ด้านครู จาก Cerritos College ซึ่งเป็นวิทยาลัยชุมชน เมื่อไปเรียนต่อระดับปริญญาตรีที่ California State University   เรียนได้ดีกว่า นศ. ที่เรียนปี ๑ - ๒ ที่ CSU โดยตรง 

          ผู้เขียนหนังสือเล่มนี้จึงชี้ว่า   ในไม่ช้าคลื่นลูกที่สี่ของอุดมศึกษาอเมริกันก็จะมา ถึงอย่างเต็มภาคภูมิ   เป็นการศึกษาที่มีคุณภาพสูงสำหรับเตรียมคนเข้าสู่งาน   โดยที่ ผู้จบการศึกษามีขีดความสามารถ (competencies) ดีและตรงตามความต้องการของ หน่วยงาน  การเรียนก็เป็นการเรียนทางไกลแบบใหม่   เรียนที่ไหนเวลาใดก็ได้แบบ interactive online   โดยที่มีระบบ coaching หรือ facilitating ที่มีคุณภาพสูง   แต่ค่าใช้จ่ายเพียงครึ่งเดียว (หรือต่ำกว่าครึ่ง) ของค่าเล่าเรียนของมหาวิทยาลัยแบบ เข้าชั้นเรียน

          ผมอยากเห็นมหาวิทยาลัยไทย ที่เป็นมหาวิทยาลัยระดับแนวหน้า ทำหน้าที่พัฒนาการศึกษาระดับอุดมศึกษาคลื่นลูกที่สี่นี้ในบริบทไทย

 

วิจารณ์ พานิช
๑๓ ธ.ค. ๕๔