ซารีกัตมาตีกับการจัดการศพในอิสลาม

        ชุมชนมลายูมุสลิมสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ได้มีการจัดให้มีระบบสวัสดิการชุมชนในรูปแบบที่หลากหลายโดยเฉพาะในเรื่องกองทุนช่วยเหลือการจัดการศพของสมาชิกในชุมชนหรือตำบล โดยแต่ละชุมชนจะมีวัฒนธรรมที่เหมือนกันคือ เมื่อมีสมาชิกในชุมชนเสียชีวิต ประชาชนในหมู่บ้านจะทำการนาวัต (การเยี่ยมเยียนครอบครัวของผู้เสียชีวิต) และจะนำเงินสดหรือข้าวของไปให้เพื่อใช้ในกิจการจัดการศพ เงินนาวัตที่ชาวบ้านบริจาคให้นั้นไม่มาก ประมาณ  20 – 50 บาท ต่อครอบครัว) ทุกครั้งที่สมาชิกหรือประชาชนในหมู่บ้านเสียชีวิตเพื่อนบ้านก็จะไปเยี่ยมเยียนพบปะให้กำลังใจ เมื่อมีการเสียชีวิตของสมาชิก ครอบครัวผู้เสียชีวิตต้องหาเงินมาก้อนหนึ่งเพื่อมาจัดการศพดังกล่าวซึ่งค่าใช้จ่ายที่ต้องใช้มากพอสมควร การตายอย่างกระทันหันบางครอบครัวที่ไม่มีเงินสำรองเตรียมไว้จึงต้องไปพึ่งคนรวยในชุมชนโดยการเอาที่ดินที่มีอยู่ไปขายหรือจำนองในราคาที่ถูกกว่าปกติเพื่อมาใช้จ่ายในการจัดการศพ ดังนั้นเพื่อแก้ปัญหาสุขภาวะด้านจิตใจของครอบครัวผู้เสียชีวิตที่ต้องเสียคนรักในครอบครัวแล้ว และต้องมาคิดมากในส่วนของการหาเงินทองมาใช้จ่ายในเวลาเดียวกัน ด้วยเหตุนี้จึงมีการคิดค้นเสนอจัดให้มีกองทุนสวัสดิการช่วยเหลือจัดการศพ (ซารีกัตมาตี) ขึ้นมา ประชาชนในหมู่บ้านทุกคนจะได้มีส่วนร่วมช่วยเหลือครอบครัวดังกล่าวโดยมีการเก็บเงินนาวัต (เงินช่วยเหลือเพื่อจัดการศพ) และมีการมอบให้กับครอบครัวเพื่อใช้ในการจัดการที่จำเป็น

        กองทุนสวัสดิการซารีกัตมาตีเป็นกองทุนหนึ่งในชุมชนสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ซึ่งแต่ละพื้นที่จะมีการกำหนดรูปแบบและการบริหารจัดการที่แตกต่างกัน นอกจากนี้ชุมชนก็จะมีการเรียกชื่อกองทุนช่วยจัดการศพดังกล่าวที่แตกต่างกัน เช่น ซารีกัตมาตี ซารีกัตมือนิงกัลดุนยา ซารีกัตนาวัตออแฆมาตี และอื่นๆ  ชุมชนพยายามจัดสวัสดิการให้แก่กัน  บ้างเป็นในลักษณะหรือรูปแบบของการออมเพื่อกู้ยืมและปันผล การรวมกลุ่มปนกิจเพื่อช่วยเหลือสมาชิกที่เสียชีวิต  มีสวัสดิการครอบคลุมความจำเป็นพื้นฐานของชีวิตตั้งแต่เกิดจนตาย การจัดตั้งกองทุนสวัสดิการชุมชนขึ้นมานั้นเพื่อเป็นหลักประกันความมั่นคงในชีวิตบนพื้นฐานของการพึ่งตนเอง  การช่วยเหลือเกื้อกูลกันของคนในชุมชน การบริหารกองทุนดังกล่าวทำให้มีชาวบ้านกลุ่มหนึ่งได้เข้าร่วมเป็นสมาชิกเป็นที่เรียบร้อยแล้ว แต่จะมีอีกกลุ่มหนึ่งที่ยังไม่ได้เป็นสมาชิกเนื่องด้วยเหตุผลบางประการ จึงจำเป็นต้องทำการศึกษาเพื่อพัฒนาและสร้างโอกาสในการสร้างสุขภาวะของชุมชนโดยผ่านกองทุนฯ นี้ ประชาชนจะได้อยู่ดีกินดี สามารถลดค่าใช้จ่าย เกิดความสบายใจและไม่เพิ่มความวิตกกังวลเมื่อมีสมาชิกในครอบครัวเสียชีวิต