สมุนไพรในมหาวิทยาลัย

ช่วงนี้งานยุ่งนิสิตกำลังสอบ หลายคนคงกำลังทำคะแนนกัน ผู้เขียนยุ่งกับเรื่องงานวิจัย เกือบทุกเย็นถ้าว่างผู้เขียนจะไปปั่นจักรยานรอบมหาวิทยาลัยกับกล้วยไข่  บางครั้งก็มีวศิน และธเนศ ไปด้วย ชอบไปที่ศาลากลางน้ำของสาขาสัตวบาล เพราะอากาศเย็นดี

 

 

 

 

 

บางครั้งเมื่อปั่นจักรยานรอบมหาวิทยาลัย จะได้เห็นดอกไม้ที่ร่วงมาบนพื้นชวนให้ถ่ายรูปแบบนี้ครับ

 

 

ตอนนี้ในมหาวิทยาลัยผู้เขียนปรับภูมิทัศน์ใหม่ มองไปทางไหนก็มีแต่สีเขียวและดอกไม้ร่วงข้างทาง ปีนี้เข้าใจว่าร้อนจัด ต้นไม้ที่ข้างคณะผู้เขียนยืนต้นตายไปหลายต้น นี่ขนาดว่ายังไม่ถึงเดือนเมษายนนะครับ ถ้าเดือนเมษายนจะร้อนขนาดไหน เจ้าหน้าที่ของมหาวิทยาลัยรดน้ำตลอดเวลา เลยได้ทางสวยๆสำหรับปั่นจักรยานแบบในภาพครับ

 

 

เมื่ออาทิตย์ก่อน กล้วยไข่ตาดี มองไปเห็นดอกไม้ชนิดหนึ่งข้างทาง ดอกสวยมาก แบบในภาพ ผู้เขียนไม่ทราบว่ามันคือดอกอะไร เลยเอามาถามไว้ใน gotoknow ในบันทึกนี้ครับ ได้พี่นุช มาเฉลยไว้ว่า มันคือ

 

 

ดอกไม่ทราบชื่อของอาจารย์นั้น คือ ดอกจมูกปลาหลด ค่ะ เป็นพืชพื้นบ้าน เป็นทั้งผักและสมุนไพร ขึ้นเองมักเลื้อยตามต้นไม้ใหญ่ออกดอกทีพราวทั้งต้น สวยงามมากค่ะ แถวนอกรั้วบานพี่มีเยอะ พยายามจะให้มาเลื้อยรั้วบ้านเรา ไม่สำเร็จค่ะ

 

ขอบพระคุณพี่นุชมากๆครับ

 

ผู้เขียนเลยได้โอกาส ไปถ่ายรูปเจ้าต้นจมูกปลาหลดและไปค้นข้อมูลมาเขียนต่อยอดจากพี่นุชให้ข้อมูลไว้ ได้ข้อมูลต้นจมูกปลาหลดแบบนี้ครับ

 

ชื่ออื่น ๆ : สะอึก ( กลาง ) , ตะมูกปลาไหล (นครราชสีมา) , จมูกปลาไหลดง (เพชรบูรณ์), ผักไหม(เชียงใหม่)
 
ชื่อสามัญ : Oxystemlma esculentum R.BR.
 
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Oxystelma esculentum ( L.) R.BR.
วงศ์ : ASCLEPIADACEAE
 
ลักษณะทั่วไป
ต้น : เป็นพรรณไม้เลื้อยชนิดหนึ่ง มีเถาที่เล็กและมียางสีขาวอยู่ในเถา ไม่มีขน
 
ใบ : เป็นไม้ใบเดี่ยว ออกใบเรียงกันเป็นคู่ ๆ ตรงข้ามกัน ลักษณะของใบแคบ ปลายใบแหลมขอบใบเรียบไม่มีจัก มีเนื้อใบบางสีเขียว ใบกว้างประมาณ 1 ซม. ยาว 10-15 ซม. ก้านใบสั้นและเล็ก
 
ดอก : แตกดอกเดี่ยว หรือบางทีก็ออกเป็นช่อ ๆ หนึ่งมีอยู่ 2-3 ดอก ผลิดอกตรงโคนก้านใบ ดอกหนึ่งมีอยู่ 5 กลีบโคนกลีบจะเชื่อมติดกันเวลาบานจะคล้ายกับรูปจาน ด้านในกลีบสีชมพูส่วนด้านนอกเป็นสีขาว กลีบจะตัดด้วยเส้นสีม่วงและจุดประสีน้ำตาลน่ารักมาก กลางดอกมีเกสรอยู่ 5 เส้น
 
ผล : มีลักษณะเป็นฝัก ปลายแหลม โคนฝักกว้าง ผิวจะนิ่มผลโตประมาณ 1 มม. ยาว 4-7.5 ชม.เมื่อผลแก่จะแตกออกเป็น 2 ซีกจะเป็นเมล็ดอยู่ภายในผลเป็นจำนวนมาก
 
การขยายพันธุ์ : เป็นไม้ที่ชอบอยู่ในที่ร่มรำไร ชอบความชื้น ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด ปักชำ
 
ส่วนที่ใช้ : ยางจากต้น ราก เถา
 
สรรพคุณ : ยางจากต้น เป็นยางที่มีสารบางอย่าง โดยเราจะนำมาชำระล้างแผลที่เป็นหนองได้
 
ราก ใช้รักษาโรคดีซ่านเถา เด็ดเอาสำเถานี้มาต้มกับน้ำ แล้วรับประทานแก้เจ็บคอ กลั้วคอ
 

ถิ่นที่อยู่ : พบอยู่ทั่วไปในภาคตะวันออก และภาคกลางของไทย

 
หมายเหตุ : ” จมูกปลาหลด , สอึก (ไทย ) ; ผักไหม ( เชียงใหม่ ) และทางอีสานก็เรียกว่า
 
( ผัก ) จมูกปลาหลด เช่นกัน ” in Siam Plant Names, 1948 P. 362 , O.esculentum Craib
,Flor. Siam , Dicot ., 1912 , p. 132 ( Chiengmai ) Lao name, Kio Kou Mai.
พจนานุกรม สมุนไพรไทย ดร.วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม

 

 

ตอนที่ผู้เขียนเห็นครั้งแรก รู้สึกว่าเขาเป็นไม้เลื้อยที่แปลกดี เข้าใจว่าเป็นวัชพืชชนิดหนึ่ง แต่เมื่อกล้วยไข่ ถ่ายรูปออกมาให้ดูใกล้ๆ โอโห ดอกเขาสวยเหมือนกันนะครับ สีสด รอบดอกมีสีขาว เป็นแฉกๆสวยดี

 

ผู้เขียนเองตั้งใจว่า จะรอเก็บเมล็ดจากฝักที่เห็นในภาพไปฝากพี่นุช หรือสมาชิกที่สนใจดีกว่า เผื่อจะเป็นโอกาสได้ช่วยกันปลูกสมุนไพรไทย

ฝักเริ่มแก่

ฝักอ่อนๆ

 

 

จากการสังเกตพบว่าต้นจมูกปลาหลดชอบที่รกๆ ในภาพอยู่กับพื้นที่น้ำ ขึ้นรวมอยู่กับต้นกกธูปฤษี รอเมล็ดเจ้าแก่ก่อนนะจะมาเก็บไปปลูกที่บ้านและฝากสมาชิกที่สนใจ… ช่วงนี้มีต้นไม้ที่น่าสนใจหลายอย่างเลยแล้วจะมาเขียนให้อ่าน รออ่านนะครับ ขอบคุณมากครับที่เข้ามาอ่าน…

 

ขอบคุณข้อมูลจาก

ต้นจมูกปลาหลด

http://www.pandinthong.com/ViewContent.php?ContentID=6234
http://www.magnoliathailand.com/webboard/index.php?topic=405.0
http://www.samunpri.com/herbs/?p=298