ตรวจสุขภาพประจำปี เพื่ออะไร ???

       เมื่อวันที่ 20 มกราคม 2554   เวทีเรื่องเล่าเร้าพลังเดือนนี้เป็นโอกาสดีที่ได้คนช่างเล่าเรื่องอย่าง น้องวัช ( นายวัชรชัย  ไชยชนะ ) หัวหน้างานชันสูตรจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพมาเป็นผู้เล่าประสบการณ์ ในการทำงานเกี่ยวกับการตรวจและแปรผลเลือดของผู้รับบริการ      ซึ่งวันนี้จะเล่าเกี่ยวกับการตรวจสุขภาพประจำปี   

วัชรชัย  ไชยชนะ

 

 

      น้องวัช  เริ่มประเด็นด้วยคำถามที่ว่า..... 

  •  เราตรวจอะไร

  • ผลเป็นอย่างไร

  • แปลว่าอะไร

  • แล้วจะทำอย่างไรต่อ......

ผู้เข้าฟังในวันนั้น

 

      จากประสบการณ์แล้ว   ผู้เขียนคิดว่าการตรวจสุขภาพเป็นประจำเป็นเหมือนการตรวจสอบว่า ปัจจุบันสุขภาพของเรายังดีหรือไม่  มีโรคอะไรที่แอบแฝงที่ต้องรีบกำจัดเพื่อไม่ให้ลุกลามหรือไม่  ดังนั้นการตรวจสุขภาพเป็นประจำจึงยังเป็นสิ่งที่มีความจำเป็นต้องทำแต่ในปัจจุบัน การตรวจสุขภาพไปมุ่งเน้นที่การใช้เทคโนโลยีเพื่อค้นหาโรคเป็นสำคัญ เช่นการตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ เอ็กซเรย์ ฯลฯ  ทำให้เราตัดสินสุขภาพดีหรือไม่ดี โดยดูแต่ค่าตัวเลขหรือผลการตรวจเท่านั้น     ทำให้คนที่ค่าปกติหลงคิดว่าตนนั้นแข็งแรง  ยังมีพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่ถูกต้อง  เช่น ยังคงดื่มเหล้า สูบบุหรี่  กินอาหารที่ไม่เหมาะสม  ซึ่งนำไปสู่โรคในที่สุด    การตรวจที่ดีจะต้องมีการชี้แนะให้มีการส่งเสริมสุขภาพ ต้องไม่สร้างความทุกข์ทางใจ และต้องไม่ทำให้ผู้รับการตรวจมีความประมาทเมื่อตรวจไม่พบโรค      เพราะปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรค ไม่สามารถค้นหาได้โดยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ (ตรวจLAB)   แต่ค้นหาได้โดยคัดกรองด้วยการซักประวัติเป็นส่วนใหญ่   ส่วนที่เหลือคือ การตรวจร่างกาย และการตรวจทางห้องปฏิบัติเฉพาะที่จำเป็นตามปัจจัยเสี่ยงที่ได้จากประวัติ   ซึ่งในบางครั้งการตรวจทางห้องปฏิบัติการอาจไม่มีความจำเป็นเลยก็ได้

      การคัดกรองที่มีประสิทธิภาพจะช่วยประหยัดเงิน และคุ้มค่า โดยการค้นหาปัจจัยเสี่ยงต่อสุขภาพ เริ่มตั้งแต่ การซักประวัติเพื่อหาปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรค ได้แก่การซักประวัติทั่วไป เช่น อายุ เพศ เชื้อชาติ การทำงาน  อาชีพ การซักประวัติโรคประจำตัว โรคของคนในครอบครัว  การรับประทานอาหาร การใช้สารเสพติด การออกกำลัง  แพทย์จะทำการประเมินผลการตรวจสุขภาพ  โดยประเมินปัจจัยเสี่ยงที่พบ และให้คำแนะนำในการปฏิบัติตัวเพื่อกำจัดปัจจัยเสี่ยง เป็นการป้องกันไม่ให้เกิดโรคในอนาคต

 

เราตรวจอะไร ???

        ที่คลินิกส่งเสริมสุขภาพ  รพ.ส่งเสริมสุขภาพเชียงใหม่  เรากำหนดวัตถุประสงค์ในการตรวจดังนี้

  • การหาค่าเป้าหมายของ LDL เมื่อใช้ร่วมกับ Major Risk และ Farmingham 10 year Risk

  • การประเมิน Calory Requirement และปริมาณอาหารคร่าวๆ เพื่อให้ได้พลังงานตาม Calory  Requirement.

  • การประเมินสมรรถภาพทางกายทางคลินิก (ความจุปอด แรงบีบมือ VO2 Max ด้วยวิธีต่างๆ)

  • การตรวจเฝ้าระวังมะเร็งด้วยตนเองในสตรี  เช่น การตรวจมะเร็งปากมดลูก  การตรวจเต้านมด้วยตัวเอง  

ตั้งใจฟังเพราะเป็นเรื่องใกล้ตัว

 

 

แปลว่าอะไร?? 

       เราตรวจอะไรบ้างในการตรวจสุขภาพประจำปี และในวันนี้ น้องวัช จะเล่าประสบการณ์ที่ถนัด คือการแปรผลเลือดแต่ละตัว

   CBC ตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดได้แก่ ความเข้มข้นของเลือดเม็ดเลือดแดง

     เม็ดเลือดขาว  เกร็ดเลือด

   Urinalysis ตรวจปัสสาวะ เพื่อหาความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะ

   Chest X- Ray ตรวจหาความผิดปกติของปอด และหัวใจ

   EKG ตรวจการทำงานของกล้ามเนื้อหัวใจ การเต้นของหัวใจ เป็นต้น

   Physical Examination เป็นการตรวจร่างกายโดยแพทย์ เพื่อสอบถามประวัติการเจ็บป่วย และให้  คำแนะนำโดยผู้รับบริการสามารถสอบถาม และขอคำปรึกษาได้

การตรวจทางชีวเคมี

      Cholesterol เป็นสารที่ได้จากอาหารที่เป็นผลิตผลของสัตว์เช่น เนื้อ สัตว์ นม ไข่แดงใช้วัดความผิดปกติของไขมันในเลือดและบอกถึง อัตราเสี่ยงสำหรับโรค หลอดเลือดหัวใจอุดตัน

      Triglyceride เป็นไขมันอีกรูปแบบหนึ่งซึ่งมีอยู่ใน 90% ของปริมาณอาหารที่บริโภคเป็นตัวบอกถึงความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดหัวใจอุดตัน

      HDL เป็นไขมันตัวดี ทำหน้าที่นำ Cholesterol ออกจากกระแสเลือด ไปทำลายที่ตับสามารถเพิ่มปริมาณได้โดยการควบคุมอาหารและการออกกำลังกาย

      LDL เป็นไขมันตัวไม่ดีทำให้เกิดการสะสมของ Cholesterol ในกระแสเลือด

      Uric Acid เป็นสารที่ได้จากการแตกตัวของ Nucleic Acid ซึ่งเป็นผลิตผลของสาร Purine ที่มีอยู่มากในสัตว์ปี เครื่องในสัตว์ ปกติจะขับออกจากร่างกายทางไต 2 ส่วนและทางอุจจาระ 2 ส่วนในใช้การตรวจถึงภาวะของโรคเก๊าท์ ข้ออักเสบ  นิ่วที่กรวยไต โรคไตวาย

      SGPT และ SGOT ใช้ตรวจหาความผิดปกติของตับ

 

แล้วจะทำอย่างไรต่อ......???

         เมื่อทำการคัดกรองเพื่อค้นหาปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคทั้งจากการซักประวัติ และผลการตรวจเลือดแล้ว    ขั้นตอนต่อไปคือการให้คำแนะนำในการป้องกัน โดยส่วนใหญ่พบว่าคำแนะนำมักจะเป็นการแนะนำให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น การแนะนำเรื่องการรับประทานอาหาร การออกกำลังกาย  การแนะนำให้งดสารเสพติด เช่น บุหรี่  เหล้า    นอกจากนั้นต้องให้คำแนะนำอื่นๆที่จำเป็น เช่น การแนะนำให้สตรีรู้จักการตรวจคลำหาก้อนที่เต้านมทุกสัปดาห์เพื่อป้องกันมะเร็งเต้านม     และเพื่อเป็นการเฝ้าระวังในรายที่มีความผิดปกติ   ก็ต้องมีการนัดติดตามผลเป็นระยะๆอีกด้วย  

ขอบคุณน้องวัช  ที่นำเรื่องดีๆมาบอกต่อ

 

 

ขอบคุณค่ะ