"Transformative Education ผมคิดว่าจะต้องเป็นเรื่องหลักของการปฏิรูปอุดมศึกษาระยะที่ ๒ ได้เสนอเรื่องนี้ในคณะกรรมการนโยบายของ กกอ. ความเห็นที่ได้กลับมาคือ ไม่เห็นด้วยจะนำมาเป็นเรื่องหลักของการปฏิรูปการอุดมศึกษา ขอให้เป็นเพียงส่วนหนึ่ง"

 

 

ผมได้ไปร่วมงานระพีเสวนา ครั้งที่ ๕/๗ ในหัวข้อ “อุดมศึกษาเพื่อการเรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลง” (Transformative Learning in Higher Education) เมื่อวันพุธที่ ๑ ธันวาคม ๒๕๕๓ ณ โรงแรมรามาการ์เด็น กทม. จัดโดยศูนย์จิตตปัญญาศึกษา ม.มหิดล ร่วมกับ สถาบันอาศรมศิลป์ ต่อไปนี้เป็นคำพูดของบางคนที่น่าสนใจ

ชัยวัฒน์ ถิระพันธ์ CivicNet

  • "อุดมศึกษาไม่มีวันเป็นตัวนำ(สังคม) Never เพราะสถาบันเหล่านี้ไม่รู้ร้อนรู้หนาวกับแผ่นดิน แต่คุณอยู่ได้เพราะคนต้องเรียนหนังสือ...อยากบอกว่า อนาคตอุดมศึกษา ผมตายไปก็ยังไม่ดีขึ้นเท่าไร"

  • "สำหรับผม การเรียนรู้ คือการทำให้เจริญขึ้นสู่ความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ขึ้น ผมคงไปไม่ถึงแต่ผมอยากเดินบนเส้นทางนี้ สถาบันต่างๆ มีความท้าทายให้คนอยากเดินบนเส้นทางนี้ไหม?"

  • "ผมไม่หมดความหวังเพราะเชื่อในทฤษฎีผีเสื้อกระพือปีก...เห็นคนที่ได้แรงบันดาลใจแล้วไปทำเล็กๆ ของตนเอง ผมเชื่อว่ามีคนอย่างนี้อยู่ไม่น้อยในแผ่นดินไทย อาจมีเป็นล้าน แต่ไม่มี Collective (ร่วมกัน) ... เราไม่ต้องการคนมาก แค่ 1% ก็พอ แผ่นดินไทยสะเทือน"

ประภาภัทร นิยม รองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ สถาบันอาศรมศิลป์

  • "สถาบันการศึกษาจะเป็นสถาบันแห่งความรักความเมตตาได้อย่างไร?"

โกมาตร จึงเสถียรทรัพย์ กระทรวงสาธารณสุข

  • "สถาบันอาศรมศิลป์เอาคนแปลกๆ มาอยู่ด้วยกันเป็นเรื่องดี เพราะถ้าไม่มีที่ให้คนแปลกๆ อยู่ ต่อไปก็จะหายแปลก กลายเป็นคนธรรมดาหมด"

  • "การฝึกให้บัณฑิตมีความอ่อนโยนต่อชีวิตและอ่อนน้อมต่อธรรมชาติได้หายไปจากอุดมศึกษา"

  • "พยายามดึงระบบการเรียนรู้คืนสู่รากเหง้า ไม่ต้องอายกำพืดตนเอง...กลับไปหาสุนทรีภาพ ประณีตที่จะใช้ชีวิต ที่คิด ที่รู้สึก...กลับไปหาปัจเจกภาพ (ไม่ใช่ปัจเจกชนนิยม) คือ สมบูรณ์ในตัวของเราเอง ไม่ต้องเหมือนคนอื่น แต่ละคนพบความหมายชีวิตของตนเอง"

ประมวล เพ็งเจริญ อดีตอาจารย์สอนปรัชญา ม.เชียงใหม่

  • "มหาวิทยาลัยในปัจจุบันไม่ได้ทำหน้าที่อุดมศึกษาตามความหมายเดิม คือ สภาวะที่เป็นความรู้ขั้นสูง ผมเคยต่อต้านการแปรรูปมหาวิทยาลัย แต่ไม่ใช่ทั้งหมด ผมอยากให้จำนวนหนึ่งยังเป็นอุดมศึกษาในความหมายเดิมจริงๆ วิชาผมไม่ได้ผลิตช่าง แต่สร้างสภาวะ "อุดมธรรม" ให้ปรากฏขึ้นในหัวใจของคนจำนวนหนึ่ง ไม่ใช่ทุกคน"

ระพี สาคริก

  • "ตอนที่เขาคิดออกนอกระบบ ผมบอกว่า หาไปเถอะ ไม่เจอหรอก เพราะระบบมันอยู่ข้างในตัวแต่ละคน"

ประยงค์ รณรงค์ ปราชญ์ชาวบ้าน ต.ไม้เรียง อ.ฉวาง จ.นครศรีธรรมราช

  • "ตอนนี้คนอยากเรียนต่อ ป.โท ป.เอก เพราะจบ(ป.ตรี)แล้วไม่รู้จะทำอะไร จึงต้องเรียนฆ่าเวลา"

อนุชาติ พวงสำลี ผอ.ศูนย์จิตตปัญญาศึกษา ม.มหิดล

  • "เราควรสร้างขบวนการขับเคลื่อนจิตวิญญาณของความเป็นครู"

ปิยะวัติ บุญหลง สถาบันคลังสมองแห่งชาติ

  • "มหาวิทยาลัยในอนาคตเป็นผู้ประกอบการมากขึ้น (อุตสาหกรรมความรู้)...โดยวิธีเพิ่มปริมาณนักศึกษา(เพิ่มรายได้) และใช้เทคโนโลยีมาลดจำนวนอาจารย์เพื่อลดต้นทุน...เน้นประสิทธิภาพเพราะลูกค้าเองก็ไม่ได้ต้องการคุณภาพ"

  • "มหาวิทยาลัยเอกชนเป็นธุรกิจที่เพอร์เฟ็คมาก รุ่งเรืองมาก ผลผลิตที่ออกไปตรวจสอบยาก และยังมีตัวช่วยคือ กยศ. (กองทุนกู้ยืมเพื่อการศึกษา) จบไปโดยมีหนี้ออกไป ไม่รู้คุณภาพเป็นอย่างไร เป็นพลเมืองดี เป็นกำลังสำคัญของชาติหรือเปล่า"

อาจารย์คณะสถาปัตยกรรมคนหนึ่ง

  • "มหาวิทยาลัยเก่าแก่ติดกับระบบ สกอ. มีตัวย่ออะไรออกมาให้อาจารย์มากมาย จนไม่อยากคิดอะไรใหม่ ต้องทำงานเอกสารมากมาย เลยไม่อยากทำอะไรนอกกรอบเพราะเหนื่อยมากขึ้น"

สุเมธ แย้มนุ่น เลขาธิการ สกอ.

  • "บางคนบอกว่าติดกฏระเบียบ สกอ. ทั้งๆ ที่รู้ว่ามหาวิทยาลัยมีอิสระที่จะทำ ผู้บริหารอ้างเอง จริงๆ แล้วทำได้ทั้งนั้น แต่ที่ไม่ทำเพราะท่านไม่ทำเอง"

  • "ประเด็นมหาวิทยาลัยกับชุมชนที่มีความแปลกแยก สกอ.ไม่ได้พูดเรื่องนี้ชัดๆ แต่มี ๒ - ๓ โครงการที่ได้ทำ เช่น โครงการเรียนรู้ร่วมกันสร้างสรรค์ชุมชน ปีแรก ๕๐ หมู่บ้าน ใช้เวลา ๓ เดือน นศ.และอาจารย์ลงไปอยู่ในชุมชน ๑ - ๒ สัปดาห์ ก่อให้เกิดความสัมพันธ์อย่างลึกซึ้งกับชุมชน ผมไปงานปิด ๒ - ๓ แห่ง เห็นน้ำตาชาวบ้านและนักศึกษา"

  • "Transformative Education ผมคิดว่าจะต้องเป็นเรื่องหลักของการปฏิรูปอุดมศึกษาระยะที่ ๒ ได้เสนอเรื่องนี้ในคณะกรรมการนโยบายของ กกอ. ความเห็นที่ได้กลับมาคือ ไม่เห็นด้วยจะนำมาเป็นเรื่องหลักของการปฏิรูปการอุดมศึกษา ขอให้เป็นเพียงส่วนหนึ่ง แต่สำหรับผมไม่ท้อ ผมไม่เรียกว่าเป็นการศึกษาทางเลือก แต่เป็นการศึกษาทางออก"

สุรเชษฐ เวชชพิทักษ์
๔ ธ.ค.๒๕๕๓