การปฏิบัติธรรมต้องทำอย่างไร คำว่าปฏิบัติธรรมเป็นคำที่มีความหมายอย่างกว้างไปสุ่ความหมายอย่างแคบ

ฟังธรรมตามกาล-3

โสภณ เปียสนิท

...........................    

 

                “การปฏิบัติธรรมต้องทำอย่างไร” “คำว่าปฏิบัติธรรมเป็นคำที่มีความหมายอย่างกว้างไปสู่ความหมายอย่างแคบ” “ยายพูดอย่างนี้หนูงงแล้ว” “ความหมายเชิงกว้างเช่น มีความอดทนก็เป็นการปฏิบัติธรรม มีความเคารพ มีความอ่อนน้อมถ่อมตน มีความกตัญญู มีสัจจะ ก็เป็นการปฏิบัติธรรม เป็นต้น” “ทำทีละข้อก็ได้หรือยาย” “แรกๆ ก็ต้องเริ่มแบบนั้นก่อน” “แล้วความหมายในเชิงแคบเล่ายาย” “เมื่อปฏิบัติทีละข้อมากเข้า จิตใจละเอียดมากขึ้น การปฏิบัติธรรมจะค่อยๆ แคบลงเหลือ มงคล 38 ประการ แคบลงอีกอาจปฏิบัติตามมรรคมีองค์ 8 ประการ แคบลงอีก อาจยึด ไตรสิกขา ศีล สมาธิ และปัญญา แคบที่สุดเลยเหลืออย่างเดียวคือ ความไม่ประมาท คือมีสติตลอดเวลา” “ฟังแล้วดูเหมือนว่าหนูยังต้องเดินทางอีกไกล” “ไม่ต้องห่วงเรื่องไกลหรอก ทำไปเรื่อยๆ แล้วดีเอง”

 

                เธอยังมีข้อข้องใจเรื่องการฟังธรรม “ยายเล่าเรื่องการฟังธรรมต่ออีกหน่อย” “กระจกสะท้อนให้เห็นเงาของเราเอง กาลฟังธรรมตามกาลสะท้อนให้เห็นข้อบกพร่องของตนเช่นกัน” “การประพฤติธรรม คือการมองเข้าสู่จิตใจตนเองหรือยาย” “ใช่ ดูตัวเองเป็นหลัก คนเราต้องมีความกระตือรือร้นฟังธรรมจากผู้มีธรรม เพื่อยกระดับสติปัญญาให้สูงขึ้น” เธอนึกสงสัยจึงถามยายว่า “การฟังธรรมฟังตอนไหนดี” “ควรเป็นวันพระ หรือวันธรรมสวนะ เมื่อจิตถูกวิตกครอบงำ เมื่อจิตเศร้าหมอง เมื่อ กามวิตก เมื่อพยาบาทวิตกกำเริบ เมื่อวิหิงสาวิตกกำเริบ เมื่อมีผู้รู้แสดงธรรม”

 

                เธอสงสัยบางอย่าง “ต้องฟังธรรมจากพระเท่านั้นหรือยาย” “ฟังจากผู้รู้ธรรมคนไหนก็ได้ แต่ต้องแน่ใจนะว่าเขามีความรู้จริงๆ” “ทำอย่างไรเล่าจึงจะรู้ว่าคนๆ นั้น หรือพระรูปนั้นมีความรู้” ยายนิ่งคิดสักครู่ก่อนตอบเรื่อย ๆ “พระพุทธองค์เคยสอนว่า อานนท์ การแสดงธรรมให้คนอื่นฟัง ไม่ใช่ของง่ายเลย ผู้ที่จะแสดงธรรมให้คนอื่นฟัง จะต้องอยู่ในธรรมถึง 5 ประการ”

 

                 “หาคนมีความรู้ยากนะยาย คืออะไรบ้าง” “คนนั้นต้อง แสดงธรรมตามลำดับ มีความรู้จริง มีวาทศิลป์ ต้องมีการเตรียมการ ต้องแสดงธรรมอ้างเหตุอ้างผลให้ผู้ฟังเข้าใจได้ ต้องแสดงธรรมด้วยความหวังดีต่อผู้ฟังอย่างจริงใจ ต้องไม่แสดงธรรมเพราะเห็นแก่ลาภ ต้องไม่แสดงธรรมกระทบตนเองหรือผู้อื่น” “เป็นเรื่องของพระท่านนะยาย” “ไม่ใช่ของพระอย่างเดียวหรอก เราเองก็ต้องรู้ไว้” “เพื่ออะไรยาย” “เพื่อวันหนึ่งมีคนถามธรรมะเราก็ต้องตอบเขาให้ดีเช่นกัน” “พระสอนเรื่องผู้สอนธรรมไว้ดี หนูพอใจ แล้วผู้ฟังธรรมที่ดีเป็นอย่างไร” “ผู้ฟังธรรมที่ดีต้องไม่ลบหลู่คุณผู้แสดงธรรม แม้เล็กน้อยก็ไม่ควร พระสอนว่า อย่าดูถูกกษัตริย์ว่ายังเยาว์ อย่าดูถูกงูพิษว่าตัวเล็ก อย่าดูถูกไฟว่าเล็กน้อย อย่าดูถูกสมณะว่ายังหนุ่ม”