ในช่วงเย็นๆ ของวันที่ ๒ มิถุนายน ๕๓  เวลาโดยประมาณ ๑๗.๓๐ น. คณะของเราพากันไป Dinner Therapy กันถนนเส้นในของศาลายา พุทธมณฑล ร้าน อู่ข้าว-อู่ปลา ระหว่างทางนั้นเราจะต้องผ่าน มหาวิทยาลัยมหามงกุฏราชวิทยาลัย ซึ่งอยู่ในระหว่างการก่อสร้าง ดูจากสภาพภูมิทัศน์ นำพาให้เราเข้าไปชมภายในแบบขับรถชมวิวประมาณนั้น ..

ทันใดนั้นอาจารย์วิรัตน์ท่านได้เรียก และชี้ชวนให้ดูท้องฟ้าซึ่งในขณะนั้นมุมที่นั่งอยู่ในรถมองท้องฟ้าไม่ถนัด แต่เมื่อถึงร้านอู่ข้าว-อู่ปลา อำเภอพุทธมณฑล ซึ่งห่างจากโรงพยาบาลพุทธมณฑล เป็นเส้นทางที่ไปทางอำเภอนครไชยศรี ประมาณ ๕ นาที เมื่อลงจากรถก็ต้องส่งเสียงกันลั่น ซึ่งเพิ่งจะได้เห็นว่าเมื่อสักครู่อาจารย์วิรัตน์ท่านเรียกให้ดูอะไร เป็นภาพก้อนเมฆในมุมมองประมาณ ๔๕ องศา สวยและแปลกตามากๆ คะ ..

phuttamontonsky.jpg picture by waweeme

 

skyphuttamonton.jpg

ท้องฟ้าเหนือพุทธมณฑล l ๒ มิถุนายน ๕๓ l ณ ร้านอู่ข้าว-อู่ปลา อ.พุทธมณฑล l เวลาประมาณ ๑๗:๓๐ น. l ณัฐพัชร์ ถ่ายภาพ

จึงรีบหยิบมือถือถ่ายภาพมาได้ถึงจะไม่ชัดเจนนัก เพราะถ้ามองด้วยตาเปล่าเราจะมองเห็นประกายสีรุ้งทอแสงด้วยคะ ..

เมื่อเห็นเมฆลักษณะนี้ อาจารย์วิรัตน์ ท่านนึกถึงอาจารย์ชิว บัญชา ธนบุญสมบัติทันที จึงเริ่มค้นเข้าไปในบันทึกของอาจารย์ จึงได้ข้อมูลของเมฆชุดนี้ที่อาจารย์เรียกว่า "หมวกเมฆ" จึงขออนุญาตอาจารย์มา ณ ที่นี่ และโพสไว้เพื่อเป็นความรู้นะคะ ขอบพระคุณคะ .....

 

คำว่า 'หมวกเมฆ' นี่ ผมถอดจากคำว่า Pileus (ไพลีอุส) ซึ่งเป็นชื่อของเมฆชนิดนี้ในภาษาอังกฤษ

คำๆ นี้มาจากภาษาลาติน แปลว่า cap (หมวก) นั่นเอง

 

ในทางชีววิทยา คำว่า pileus แปลว่า หมวกเห็ด ครับ

(จากหนังสือ ศัพท์พฤกษศาสตร์ อังกฤษ-ไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน)

 

บางครั้ง 'หมวกเมฆ' นี้อาจจะเกิดปรากฏการณ์สีรุ้ง (iridescence) ได้ด้วย

คำถาม
เมฆหมวกเกิดขึ้นได้อย่างไร?

มีคำอธิบายสั้นๆ ดังนี้ครับ

เมฆก้อนขนาดใหญ่ที่กำลังเติบโตขึ้นในแนวดิ่งอย่างรวดเร็ว

(เช่น cumulus congestus และ cumulonimbus ระยะก่อตัวใหม่ๆ)

จะทำให้อากาศเหนือเมฆถูก "ผลัก" ขึ้นไป

หากอากาศที่ถูกผลักนี้มีไอน้ำในปริมาณมาก

และบริเวณที่ถูกผลักขึ้นไปมีอุณหภูมิต่ำเพียงพอ

ก็จะทำให้เกิดเมฆเป็นแถบบางๆ ลอยอยู่เหนือเมฆก้อนขนาดใหญ่นั้น

เมฆแถบบางๆ นี้ก็คือ หมวกเมฆ หรือ pileus นั่นเอง

-------------------------------------------------
ขอขอบพระคุณท่านอาจารย์ชิว บัญชา ธนบุญสมบัติ