บันทึกตอนที่สามนี้ จะกล่าวถึงความสำเร็จของค่ายฯ ว่ามีอะไรบ้าง โดยจะทาบกับความคาดหวังของผมเองตามที่ตั้งใจไว้ในการจัดค่ายเมื่อแรกเริ่ม 

        (๑) กิจกรรม “จิตอาสา” ที่มากกว่าการแบ่งปันข้าวของเงินทอง เป็นไปได้จริงครับ ไม่เพียงแค่ทำได้เท่านั้น แต่ทำได้อย่างมีคุณภาพเป็นที่น่าพึงพอใจด้วย ในค่ายฯ ครั้งนี้มีการแบ่งปันหลายรูปแบบ ทั้งข้าวของ เงินทอง แรงใจ แรงกาย และแรงสติปัญญา จากกัลยาณมิตรใน gotoknow และชาวชุมชนบ้านคำแดง

        กัลยาณมิตร “จิตอาสา” ที่เดินทางไปร่วมแรงร่วมใจในการจัดค่ายฯ ในลักษณะวิทยากร มีหลายท่าน โดยไม่ได้ขอรับค่าตอบแทนรวมทั้งยังควักกระเป๋าจ่ายเงินค่าเดินทางของตัวเองอีกด้วย เช่น

        - พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส ผู้ช่วยอธิการบอี มจร. เดินทางไปกลับโดยเครื่องบินด้วยค่าใช้จ่ายส่วนตัว มาร่วมงานในวันแรก พร้อมกับนำหนังสือใส่กระเป๋าใบโตมาบริจาคให้โรงเรียน ในค่ายฯ ท่านยังได้บรรยายให้แง่คิดแก่นักเรียนเข้าค่ายด้วย

        - ครูคิม-นพวรรณ พงษ์เจริญ ที่เดินทางไกลมาจากพิษณุโลกอยู่เตรียมงานตั้งแต่ก่อนเปิดค่ายฯ พร้อมกับน้องนัท และเดินทางกลับในวันปิดค่ายฯ

        - ครูแมว – มนัสนันท์ อ่ำพูล ขับรถมาจาก จ.พิษณุโลก โดยมี ครูคิมและน้องนัทนั่งมาด้วย เนื่องจากลางานมิได้ จึงอยู่ร่วมเป็นทีมวิทยากรได้เพียงวันหยุดเสาร์-อาทิตย์ ก่อนจะอำลาทีมงานกลับในบ่ายแก่ ๆ ของวันอาทิตย์

        - ครูจ่อย - ทรงศักดิ์ ภูเก้าแก้ว ขับรถมาร่วมค่ายจาก จ.กาฬสินธ์ เช่นเดียวกับครูแมว เนื่องจากลางานมิได้จึงอยู่ร่วมค่ายฯ ได้เพียงสองวัน

        - ดร.ขจิต ฝอยทอง เดินทางจาก ม.เกษตรศาสตร์ กำแพงแสน ด้วยรถโดยสารประจำทาง ถึงค่าย ตอนตีห้าของวันเปิดค่ายฯ ร่วมเป็นทีมวิทยากรตั้งแต่วันแรกจนถึงค่ำวันที่สองของค่าย แล้วเดินทางกลับด้วยรถประจำทางเช่นกัน

        - แผ่นดิน – พนัส ปรีชาวาสนา พาลูก ๆ ทั้งสองเดินทางจาก มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มาร่วมค่าย ไม่เพียงมอบหนังสือให้กับทางโรงเรียน ยังได้พูดคุยให้แง่คิดกับนักเรียนในค่ายฯ อ.พนัสเดินทางมาพร้อมกับบล็อคเกอร์อีกท่านหนึ่งจากที่เดียวกันคือ อ.อนงค์ - MSU-KM :panatung~natadee

        - วอญ่า – นเรศ หอมหวล ลางานเดินทางมาจาก จ.พัทลุง แม้จะถึงค่ายฯวันที่สอง แต่ก็อยู่ร่วมค่ายฯ เป็นวิทยากรร่วมตลอดจนสิ้นสุดค่าย และเดินทางกลับในวันปิดค่าย การเกินทางไปกลับในระยะทางหลายพันกิโลเมตร ด้วยรถโดยสารประจำทางหลายต่อหลายทอด คงมิต้องถึงความยากลำบากในการเดินทาง

        - blue_star - พ.ญ.ฉัฐสุดา สุกทน และคุณศิริเนตร  ศรีสวัสดิ์  เดินทางมาเยี่ยมค่าย พร้อมหิ้วแตงแคนตาลูบแสนอร่อยมาฝากนักเรียนในค่ายฯ และสมทบทุนจำนวนหนึ่งในการจัดค่ายฯ  อยู่ร่วมค่ายดูการทำกิจกรรมของเด็ก ๆ และพูดจาทักทายกับเหล่าบล็อคเกอร์อยู่ราวครึ่งวัน

        - เทียนน้อย – ครูเมธาวดี ศรีปลัดกอง นั่งรถโดยสารมาจากโรงเรียนพลพิทยาคม อ.พล จ.ขอนแก่น มาร่วมเป็นกำลังใจและให้ความรู้กับนักเรียน  ตลอดวันหยุดสุดสัปดาห์เสาร์-อาทิตย์ ก่อนจะเดินทางกลับไปทำงานในค่ำวันอาทิตย์

        - mena -  คุณครูอมีนา ศิริเกษ เจ้าของกิจกรรมเศรษฐกิจพอเพียงแห่งโรงเรียนร่องคำ  มาให้กำลังใจด้วยนมแพะนมสดพร้อมดื่มและสบู่นมแพะสำหรับแจกวิทยากร ครูและนักเรียน อยู่ร่วมค่ายฯ ตลอดทั้งบ่าย และเดินทางกลับในช่วงค่ำ

        - ทีมสันทนาการ เป็นกลุ่มนักฝึกอบรมมืออาชีพ จากกลุ่มบ้านกิจกรรม (Home@Activity) ประกอบด้วย บ๊อบบี้ – อาคร ประมงค์, ซากี้ – วีระศักดิ์ บุญเกิด, แป๊บซี่ – กิตติคุณ ประมงค์ และ ต้น – นฤพน กันทา ทั้งหมดอาสามาช่วยงานโดยไม่รับค่าตอบแทน การรวมตัวทั้งทีมนี้หากคำนวนค่าใช้จ่ายตลอดระยะเวลาทั้ง ๔ วันก็เป็นเงินหลายหมื่นบาท  ยังไม่รวมค่าใช้จ่ายเดินทางไป-กลับ ค่าวัสดุอุปกรณ์ที่ทางทีมงานเตรียมไปอย่างพร้อมพรั่ง 

        (๒) การจัดค่ายฯ ที่เน้นกระบวนการเรียนรู้ โดยมุ่งหวังฝึกฝนทักษะการเรียนรู้ทั้ง ๔ ประการ คือ สุ จิ ปุ ลิ รวมทั้งใช้ความรู้เรื่องราวในชุมชนเป็นเนื้อหาการเรียน เป็นไปได้จริง ซึ่งสำหรับผมแล้วค่อนข้างพอใจกับกระบวนการและผลที่ได้รับ

        ในส่วนการฝึกฝนทักษะการเรียนรู้ทั้ง ๔ ประการ นักเรียนมีโอกาสได้ฝึกฝนทั้ง ๔ ทักษะ

        การฟัง นอกจากจะฟังเนื้อหาจากวิทยากรแล้ว นักเรียนยังต้องฟังการเล่าเรื่องจากบุคคลต่าง ตั้งแต่การฟังเรื่องราวของวิทยากรกลุ่มย่อย การฟังการนำเสนอของเพื่อนกลุ่มอื่น การฟังเรื่องราวจากปราชญ์ชาวบ้าน ผู้นำชุมชน ฯลฯ

        การคิด นักเรียนได้รับการฝึกคิดจากโจทย์ของวิทยากร ไม่ว่าจะเป็นการคิดคำถามเพื่อนำไปถามวิทยากรกลุ่มย่อย การคิดเชื่อมโยงคำถามของกลุ่มตนเองเข้ากับชนิด/ประเภทคำถามที่วิทยากรอธิบาย การคิดค้นคำถามเพื่อนำไปเก็บรวบรวมข้อมูลการศึกษาชุมชนตามประเด็นที่กลุ่มได้รับมอบหมาย การเรียบเรียงข้อมูลและนำเสนอผลงานจากการสัมภาษณ์  ฯลฯ

        การถาม นักเรียนได้รับการฝึกให้ตั้งคำถามเพื่อการค้นคว้าหาความรู้จากบุคคลต่าง ๆ ทั้งวิทยากรกลุ่มย่อยที่ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มไปทำความรู้จัก การสกัดคำถามจากข้อมูลเกี่ยวกับวิทยากรที่เพื่อน ๆ ในกลุ่มนำเสนอ การคิดค้นคำถามสำหรับการไปเก็บรวบรวมข้อมูลในชุมชนจากปราชญ์ชาวบ้านและผู้นำชุมชน ฯลฯ

        การเขียน เป็นทักษะหนึ่งที่ฝึกฝนนักเรียน หลังจากที่ได้ฟังการเล่าเรื่องราว การตอบคำถามจากบุคคลที่ตนเองไปสัมภาษณ์พูดคุย การฝึกเขียนเริ่มต้นจากการบันทึกคำตอบจากการสัมภาษณ์ หลังจากนั้นก็นำข้อมูลที่กระจัดกระจายเหล่านั้นมาเรียบเรียงเป็นเรียงความ

        ในค่ายฯ มีการอธิบายเนื้อหา สุ จิ ปุ ลิ เป็นระยะ เพื่อให้นักเรียนเห็นความสำคัญและเชื่อมโยงทักษะการเรียนรู้ทั้ง ๔ ประการ ได้ ผลงานปลายทางของนักเรียนกลุ่มละ ๒ ชิ้น ได้แก่ ความเรียงเนื้อหาที่กลุ่มได้รับมอบหมายให้ไปศึกษาค้นคว้า และโปสเตอร์การนำเสนอผลงานของแต่ละกลุ่ม เป็นประจักษ์พยานถึงความสามารถของนักเรียนที่ได้รับการฝึกฝนได้

        ในส่วนของเนื้อหา นักเรียนมีโอกาสได้เรียนรู้เรื่องราวของชุมชนหลากหลายเรื่องราว ซึ่งสามารถแบ่งย่อยได้เป็น ๑๒ ประเด็น แต่ละกลุ่มจะศึกษาลงลึกกับปราชญ์ชาวบ้านและผู้นำชุมชนในประเด็นที่ได้รับมอบหมายจากวิทยากร ซึ่งหลังจากที่แต่ละกลุ่มได้ศึกษาค้นคว้าและเรียบเรียงแล้ว ก็นำมาเสนอกับกลุ่มใหญ่ ทำให้นักเรียนทุกคนมีโอกาสเรียนรู้เรื่องราวต่าง ๆ ของชุมชนไปพร้อมกัน

        เนื้อหาความรู้ที่นักเรียนค้นคว้ามา ได้แก่ ประวัติศาสตร์ชุมชน ลักษณะทางกายภาพและสถานที่สำคัญ ตระกูลและบุคคลสำคัญในชุมชน ลักษณะทางอาชีพและรายได้ ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ความเชื่อและวัฒนธรรมประเพณีของชุมชน ศิลปะและการละเล่นพื้นบ้าน หัตถกรรม และอาหารพื้นบ้าน  เป็นต้น 

        (๓) การระดมการมีส่วนร่วมเพื่อการจัดค่ายฯ นั้นสามารถทำได้จริง ซึ่งการมีส่วนร่วมในการจัดค่ายฯ นี้ มีหลายรูปแบบ ได้แก่

        - การสนับสนุนค่าใช้จ่ายในการจัดค่ายฯ มีผู้บริจาคเงินจำนวนหลายราย ทั้งจากบล็อคเกอร์ gotoknow และชาวบ้านจากชุมชนบ้านคำแดง รวมทั้งสิ้นเงินบริจาคเกือบ ๒๐,๐๐๐ บาท  ซึ่งทางโรงเรียนนำไปใช้จ่ายเป็นค่าอาหารนักเรียนและวิทยากรในค่ายฯ

        - การสนับสนุนสิ่งของ เช่น การนำวัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการจัดค่าย ซึ่งมีทั้งวัสดุสิ้นเปลืองและเครื่องมือเครื่องใช้จากกลุ่มบ้านกิจกรรม การนำผลไม้มาเลี้ยงนักเรียนค่าย

        - การร่วมเป็นวิทยากรในค่ายฯ ได้แก่  พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส, ครูคิม-นพวรรณ พงษ์เจริญ, ครูแมว – มนัสนันท์ อ่ำพูล, ครูจ่อย - ทรงศักดิ์ ภูเก้าแก้ว, ดร.ขจิต ฝอยทอง, แผ่นดิน – พนัส ปรีชาวาสนา, อ.อนงค์ - MSU-KM :panatung~natadee, วอญ่า – นเรศ หอมหวล, blue_star - พ.ญ.ฉัฐสุดา สุกทน และคุณศิริเนตร  ศรีสวัสดิ์, เทียนน้อย – ครูเมธาวดี ศรีปลัดกอง, mena -  คุณครูอมีนา ศิริเกษม, บ๊อบบี้ – อาคร ประมงค์, ซากี้ – วีระศักดิ์ บุญเกิด, แป๊บซี่ – กิตติคุณ ประมงค์ และ ต้น – นฤพน กันทา

        - การมีส่วนร่วมในการให้ข้อมูลชุมชน จาก ผู้นำชุมชนและปราชญ์ช่วบ้านจากชุมชนบ้านคำแดง

        - การมีส่วนร่วมจากคณะครูในการจัดทำอาหารเลี้ยงนักเรียนและวิทยากรเข้าค่าย