คำกล่าวของ
ศ. ดร. สมบัติ จันทรวงศ์ ในการประชุมคณะกรรมการนโยบายโครงการ คปก.
เมื่อวันที่ ๕ ต.ค. ๕๒ ทำให้ผมกลับมาคิด
ในการประชุม มีการปรารภว่า ประเทศต้องการนักวิจัย/วิชาการสายสังคมศาสตร์มากกว่าที่ผลิตได้ และการผลิตปริญญาเอกสายนี้โดย คปก. มีจำนวนน้อยเกินไป เมื่อเทียบสัดส่วนกับสายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
สกว. ได้พยายามหาทางชักชวนอาจารย์เก่งๆ ในสายนี้ ให้มารับทุน คปก. เพื่อผลิตปริญญาเอกคุณภาพสูงให้แก่ประเทศ (อย่าลืมว่า ปริญญาเอกที่ไม่เน้นวิจัยหรือความเข้มข้นทางวิชาการมากนัก มีการผลิตไม่น้อย และมีคำนินทาเรื่องจ่ายครบจบแน่) และ ศ. ดร. สมบัติเองนั่นแหละที่ช่วยเดินสายชักชวนตามมหาวิทยาลัยต่างๆ
ศ. ดร. สมบัติ บอกว่า อาจารย์เก่งๆ สายสังคมศาสตร์เขาไม่อยากมารับทุน คปก. เพราะ ๒ สาเหตุ โดยที่เป็นเรื่อง incentive ทั้ง ๒ เรื่อง
๑. Academic incentive เพราะผลงานวิทยานิพนธ์สายสังคมศาสตร์ถือกันว่าเป็นของ นศ. เอง 100% อาจารย์ไม่มีส่วน นี่คือวัฒนธรรมวิชาการสายสังคมศาสตร์ในประเทศไทย
๒. Financial Incentive เพราะอาจารย์เก่งๆ
สายสังคมศาสตร์ รับงานวิจัยได้ค่าตอบแทนงาม
สูงกว่าที่ได้ตามอัตราของ สกว. ยิ่ง คปก.
แทบจะไม่ให้เงินตอบแทนอาจารย์เลย ยิ่งไม่จูงใจ
ผมคิดว่า นี่คือปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบวิชาการไทย ที่ระบบกำกับดูแลอุดมศึกษาต้องเข้าไปหาทางแก้ไข
นี่คือโจทย์วิจัยเชิงระบบ ของระบบอุดมศึกษา
ในมุมมองของผม ประเด็น academic culture ที่ไม่ share ผลงานวิจัยด้านสังคมศาสตร์ระหว่างศิษย์กับอาจารย์ เราน่าจะศึกษาจารีตปฏิบัติในต่างประเทศได้ และน่าจะศึกษาสภาพความเป็นจริง ว่าจริงๆ แล้วอาจารย์มีบทบาทสักแค่ไหนในการสร้างความรู้ใหม่ในวิทยานิพนธ์ของศิษย์
ประเด็น financial incentive อาจต้องการมุมมองที่ใหญ่กว่า ว่าสถาบันอุดมศึกษาควรจัดระบบ financial reward ให้แก่อาจารย์สายสังคมศาสตร์อย่างไร การได้รับงานวิจัยควรถือเป็นงานของสถาบันและรายได้เข้าสู่สถาบัน โดยมีหลักเกณฑ์การแบ่งผลประโยชน์ให้แก่อาจารย์ และอาจารย์ที่มีความสามารถสูง ผลงานวิชาการมากและลึก ได้รับการตอบแทนที่แข่งขันกับงานใน sector อื่นได้ เป้าหมายคือ การมีระบบที่ทำให้เกิด incentive ในการทำงานวิชาการระดับพื้นฐาน ไม่ใช่ทำได้เพียงผลงานวิชาการระดับประยุกต์มากๆ เท่านั้น
คือต้องมีการออกแบบโครงสร้างของการตอบแทนทางการเงินแก่อาจารย์ในสถาบันอุดมศึกษาใหม่หมด โดยมีเป้าหมายหลักคือต้องดึงดูดคนดีและเก่งเข้ามาเป็นอาจารย์ และเลี้ยงให้ดี ให้การตอบแทนสูงตามผลงาน มีการนิยามผลงานวิชาการแนวลึกและแนวเชื่อมโยง สำหรับใช้กำหนดค่าตอบแทน
นี่คือเรื่องใหญ่ เรื่องคอขาดบาดตายของความก้าวหน้าของประเทศในระยะยาว
