คนเก่ง ต้องระวังการใช้ "ปัญญา" เกิน "สติ"

       บันทึกนี้ได้ไอเดียมาจากการดูโทรทัศน์มาเมื่อสักครู่ครับ  ผู้ร่วมรายการท่านหนึ่งบอกว่า "อย่าใช้ปัญญาเกินสติ"

 

      สาเหตุที่ท่านพูดคำพูดดังกล่าวขึ้นมา  เพราะมีคนเก่งคนหนึ่ง   แต่ใช้ความเก่งไม่ถูกครับ  ก็เลยเตือนว่า  อย่าใช้ปัญญาเกินสติ 

 

    ผมลองมาเทียบเคียงดูนะครับ  การใช้ปัญญาเกินสติในที่นี้  ผมว่าน่าจะเป็นการใช้ "ปัญญาทางโลก"  ครับ  ใช้ปัญญาทางโลก  เกินสติ  สติในที่นี้  ก็คือตัว "ปัญญาทางธรรม"  ครับ

 

        พระผู้รู้รูปหนึ่งได้แยกแยะระหว่างปัญญาทางโลกกับปัญญาทางธรรมในพุทธศาสนาไว้ดังนี้ครับ

 

      ปัญญาทางโลก ไม่มีศีลเป็นตัวคุม จึงเป็นปัญญาแบบมือใครยาว สาวได้สาวเอา หรือปัญญาแบบตัวใครตัวมันไม่ต้องคำนึงหรือนึกถึงศีลธรรม แบบคนฉลาดที่ขาดศีลธรรมเอาเปรียบคนที่โง่กว่าตน จึงเป็นการกระทำที่เบียดเบียนผู้อื่นอยู่เสมอ ทำให้โลกวุ่นวาย มีปัญหาอยู่เสมอ

 

        ส่วนปัญญาทางธรรมในพระพุทธศาสนามีข้อบังคับ หรือข้อบ่งชี้ชัดเจนว่า จะต้องเป็นปัญญาที่เกิดจากสมาธิ อันมีศีลเป็นเครื่องควบคุม จึงจะเป็นสัมมาปัญญา หรือปัญญาที่ถูกต้องตามพุทธ หรือจะพูดว่าปัญญาทางโลกเป็นเพียงแค่สัญญาหรือความจำก็ได้

 

    ครับ ในชีวิตจริงของมนุษย์ปุถุชน  ก็คงต้องใช้ปัญญาให้สมดุลย์กันระหว่างปัญญาทางโลกและปัญญาทางธรรม

 

   ในโลกแห่งความเป็นจริง  จะเห็นว่าในหลายๆครั้ง  ในหลายๆสถานการณ์  เราก็มักจะใช้ปัญญาทางโลก  นำหน้าปัญญาทางธรรมไปมากครับ

 

    ที่เรียกว่า "พัฒนา" หลายๆ พัฒนา   ลองเช็คดูนะครับ   บางพัฒนา   ปัญญา (ทางโลก)  นำหน้าสติ (ปัญญาทางธรรม)  ไปมากๆ

 

     ปัญหาในเรื่องนี้ก็มีอยู่ว่า  เป็นเรื่องยากอยู่เหมือนกันครับ  ที่จะหาปัญญาทางธรรมมาถ่วงดุลย์ให้พอดีกับปัญญาทางโลก

 

    ที่สำคัญ  เจ้าปัญญาทางโลก  เป็นปัญญาที่มีมายา  สามารถหลอกให้เราเชื่ออย่างสนิทใจว่า "ดีแล้ว  ถูกต้องแล้ว"