หากทางวัดไม่มีปอยหลวงหรืองานฉลองที่ยิ่งใหญ่ แต่จู่ๆเอาตุงไจมาแขวนก็ขึด

หากเราศึกษาเรื่องขึดเกี่ยวกับตุง  โดยเฉพาะตุงไจจะพบข้อห้าม  พบสิ่งที่เป็นเงื่อนไขต่างๆที่จะทำให้เกิดขึดหรืออาถรรพ์มากมาย

ในตำราหรือคัมภีร์ได้กล่าวไว้สรุปได้ว่า "วัดบ่มีปอยหลวงเอาตุงมาแขวนก็ขึด"  ข้อห้ามนี้ขึดเพราะผิดกาละและผิดฮีตกอง

ผิดกาละคือผิดเวลาที่นำตุงมาแขวน  ไม่ใช่เวลาที่วัดมีงานปอยหลวง หรืองานมหาป๋าง  เราจะเห็นว่าวัดในล้านนาแม้จะมีงานปอยหน้อยคือการบวชพระ/เณร(บรรพชา ) หรือการเป็กข์ตุ๊(อุปสมบท)ก็ไม่มีการนำตุงมาแขวน จะนำตุงมาแขวนได้ต่อเมื่อมีงานปอยหลวง/ปอยมหาป๋างอย่างเดียวเท่านั้น

ผิดฮีตกอง  คำว่าฮีตกองคือ  แนวทางการจัดกิจกรรมที่ถือว่าเป็นที่ยอมรับจนเป็นมาตรฐานของผู้คนในสังคมจนเป็นประเพณีที่ต้องปฏิบัติสืบๆกันมา โดยเฉพาะการปฏิบัติเกี่ยวกับตุงพอสรุปตามคัมภีร์กล่าวไว้ว่าการที่จะเอาตุงมาปักบูชาได้ต้องมีปอยหลวงหรืองานใหญ่/ปอยมหาป๋าง แต่เมื่อไม่มีปอยหลวงหากเอาตุงมาแขวนซึ่งผิดฮีตกองตามที่ได้กำหนดไว้จึงขึด

ในแง่ของสังคมหากเอาตุงไปแขวนไว้ตามวัดทั้งๆที่วัดไม่มีปอยหลวง  จะทำให้ผู้คนที่ผ่านไปมาเห็นตุงก็จะนึกตามประสบการณ์ว่า อีกไม่นานหรือราว 7-8 วันวัดนี้จะมีงานปอยหลวงแน่นอน  ผู้คนต่างก็จะเตรียมตัว ลางาน  เตรียมทำบุญ  บอกกล่าวเล่าขานให้ญาติพี่น้องได้ทราบ 

 แต่เมื่อล่วงเลยเวลา 7-8 วัน ตามประสบการณ์ของผู้คนในสังคมที่เคยผ่านมาทางวัดไม่มีงานปอยหลวงดั่งที่เคยกระทำกันมา  ก็จะทำให้ผู้คนสับสน  เผลอๆเจ้าอาวาสหรือคณะกรรมการวัดหรือผู้คนที่ทำขึดนั่นแหละจะโดนผู้คนในสังคมโก่นด่า  เกิดความขัดแย้ง  ความสามัคคีแตกร้าวระหว่างวัดกับชาวบ้านศรัทธาทั่วไป

การนำเอาตุงไจมาแขวนโดยไม่มีเหตุผล  ตามที่คัมภีร์กำหนดหรือตามที่บรรพชนได้สร้างฮีตกองไว้ให้

มันจึงขึดนักแล...

ยิ่งเป็นบ้านผู้คนทั่วไปหรือสถานที่ที่ไม่ใช่วัดจะจัดปอยหลวงไม่ได้เด็ดขาด หากเอาตุงมาแขวนมันยิ่งขึดโดยไม่ต้องสงสัย โดยไม่ต้องอธิบายเพราะได้เล่าเหตุผลมาดังกล่าวแล้ว

ดังคำภีร์กล่าวไว้ว่า บ่มีปอยหลวง/ปอยมหาป๋างเอาตุงมาแขวนก็ขึด