หากคนรุ่นใหม่ไม่สนใจศึกษาและอนุรักษ์เรื่องราวเหล่านี้ไว้แล้วใครเล่าจะสืบสาน

โคระ...ใช้ห่อผลขนุนและผลจำปาดะ

•โคระหรือโคร่ เป็นเครื่องสานที่ใช้ห่อหรือสวมผลไม้จำพวกขนุนและจำปาดะ เพื่อป้องกันตัวหนอนชอนไชทำความเสียหายให้กับผลไม้ โดยทั่วไปทำจากใบมะพร้าวสดหรือแห้งก็ได้ ถ้าเป็นใบแห้งต้องแช่น้ำก่อน 1 คืน เพื่อให้ใบคลี่สะดวกต่อการสาน

•การทำโคระ เริ่มด้วยเลือกทางมะพร้าวที่มีก้านใบสมบูรณ์ดีไม่มีรอยฉีกขาดหรือมีแต่น้อย ตัดทางให้เป็นท่อนติดก้านใบข้างละ 3 ก้าน รวม 6 ก้าน นำท่อนทางที่ตัดแล้วจำนวน 2 ท่อนสานเข้าด้วยกัน โดยจับท่อนทางทั้งคู่หันหน้าเข้าหากัน สานขึ้นรูปทีละด้านด้วยลายขัด เมื่อขัดตอกได้ 4 ตาแล้ว ใช้ก้านมะพร้าวทำเป็นหมุดกลัดตอกเส้นบนสุดของทั้งสองข้างไว้กันหลุด แล้วพลิกไปสานด้านตรงข้ามต่อไป ขัดตอกตามวิธีเดิมจนได้ รูปคล้ายกรวย ปลายตอกทั้งสองของแต่ละท่อนทางจะไปรวมอยู่ด้านเดียวกัน ขัดตอกตามวิธีเดิมจนใกล้สุดปลายตอกใบ รวบปลายใบขัดเป็นปม 2 ปม คล้ายผมเปีย ได้รูปโคระที่เสร็จสมบูรณ์

ถ้าต้องการทำโคระที่โตกว่า เพื่อใช้ห่อผลไม้ขนาดใหญ่ ทำได้โดยการตัดทางมะพร้าวให้มีตอกใบข้างละ 5-7 ก้าน 2 ท่อน ได้ก้านใบ 20-28 ก้าน สานขึ้นรูปโดยวิธีเดียวกัน ชาวสวนใช้โคระสวมขนุนหรือจำปาดะตั้งแต่ยังเป็นผลอ่อน อายุประมาณ 1 เดือน โดยสวมทางปากหรือก้นโคระก็ได้ แล้วปล่อยทิ้งไว้จนผลไม้เจริญเต็มที่ โคระก็จะขยายตัวยืดออกตามขนาดของผลไม้นั้น ๆ โคระแต่ละใบใช้ได้เพียงครั้งเดียว (ที่มาhttp://kanchanapisek.or.th/kp8/culture/skl/skl4302.html) 

•ในปัจจุบันมีการใช้โคระจากทางมะพร้าวน้อยลงมักจะใช้ถุงพลาสติกและกระดาษกันมากกว่าเพราะสะดวกรวดเร็ว ทำให้สิ่งต่างๆเหล่านี้เริ่มลางเลือนไปจากชีวิตของคนรุ่นใหม่และไม่รู้จักโคระห่อขนุนหรือจำปาดะกันแล้ว 

ฉันก็เป็นคนหนึ่งซึ่งห่างเหินกับการใช้ชีวิตอย่างชาวสวนมานานพอควร ปีนี้ฉันได้กลับมาอยู่บ้านสวนเป็นชาวสวนมือใหม่ ผลไม้หลากหลายที่เตี่ยปลูกไว้ออกดอกออกผล รวมถึงผลไม้ชนิดสุดท้ายที่เตี่ยฉันปลูกไว้ก่อนจะจากไป คือจำปาดะไร้เมล็ดก็ออกผลหลายผลเหมือนกัน ฉันอยากเห็นผลสุกที่สวยที่ไร้ตำหนิ จึงได้พับถุงกระดาษไปห่อไว้ นั่งเพลินๆคิดแว๊ปๆถึง

“โคระ”

ที่เตี่ยกะย่าเคยทำ คุ้นๆเหมือนเคยเห็นการทำ...แต่จำไม่ได้แล้ว...ทำไงดีมีใครทำเป็นอีกบ้างนะ (คนที่ทำเป็นก็จากไปหมดแล้วทั้งย่าทั้งเตี่ย)...ฉันถามไปเรื่อยๆเริ่มจากแม่...จี้แมว...พี่ใจ...และจี้เลี่ยง ฉันเจอแล้วตัวช่วย...ก็จี้เลี่ยงไงล่ะที่ทำเป็น...ดีใจจัง... แต่ก็ยังแบ่งรับแบ่งสู้ว่าไม่แน่ใจเหมือนกัน...จี่เลี่ยงบอกว่า “ย่าเคยสอนไว้นานแล้ว 30-40 ปีเห็นจะได้ไม่รู้ว่าจะทำเป็นอีกมั๊ย ต้องลองดู”

•เราเริ่มทำกันเล่นๆที่ใต้ต้นมะพร้าวต้นเตี่ยๆที่หน้าบ้าน โดยตัดทางมะพร้าวส่วนปลายมา 4คู่ จำนวน 2อันและเริ่มสาน... “ได้แล้วสานได้แล้วค่ะ”ฉันก็เลยทำต่ออีกหลายอันแล้วนำไปห่อผลจำปาดะ มาดูวิธีการการสานโคระกันค่ะ

•ตัดทางมะพร้าวข้างละ 4 ก้าน..สานกันโดยจับท่อนทางทั้งคู่หันหน้าเข้าหากัน นำมาสานขัดกันทีละใบ เสร็จด้านที่หนึ่ง

•แล้วพลิกไปสานด้านตรงข้ามต่อไป สานขัดตามวิธีเดิมจนได้ รูปคล้ายกรวย

  

•รวบปลายใบขัดเป็นปมไว้ เราก็จะได้โคระที่เสร็จเรียบร้อยแล้ว

•ถ้าต้องการทำโคระที่โตกว่า เพื่อใช้ห่อผลไม้ขนาดใหญ่ ทำได้โดยการตัดทางมะพร้าวให้มีใบข้างละ 5-7 ก้าน 2 ท่อน ได้ก้านใบ 20-28 ก้าน สานขึ้นรูปโดยวิธีเดียวกัน

 

 

•การนำไปใช้ห่อผลจำปาดะ...โดยสวมทางปากหรือก้นโคระก็ได้ แล้วปล่อยทิ้งไว้จนผลไม้เจริญเต็มที่ โคระก็จะขยายตัวยืดออกตามขนาดของผลไม้นั้น ๆ โคระแต่ละใบใช้ได้เพียงครั้งเดียว

•ผลจำปาดะที่ห่อด้วยโคระจะช่วยให้ผลมีสีสวย ชาวสวนเชื่อกันว่าแมลงวันทองจะกลัวสีน้ำตาลของทางมะพร้าวแห้งถึงแม้จะมีช่องว่างก็ตาม 

 

 

*จำปาดะ ชื่อพื้นบ้าน จำดะ ลักษณะหรือลักษณะพิเศษ จำปาดะ เป็นไม้ผลยืนต้น ชื่อวิทยาศาสตร์ Artocarpus integer (Thumb) Merr. อยู่ในวงศ์ Meracear ภาษามลายูว่า Chempadak ลักษณะทั่วไปคล้ายขนุน ผลของจำปาดะเล็กกว่าขนุน ทรงผลกลมยาว เปลือกผลบางกว่าเปลือกขนุน ภายนอกเป็นหนามถี่ แต่ปลายของหนามมนราบเกือบเสมอผิว เมื่อสุกเปลือกสีเหลือง ภายในมียวงสีเหลืองหรือสีจำปา เมล็ดและยวงจะสั้นกว่าขนุน ยวงบางและค่อนข้างเหลวคล้ายขนุนละมุด (ขนุนปุด) รสหวานและมีกลิ่นจัด ถิ่นที่อยู่ (ที่มาhttp://kanchanapisek.or.th/kp8/culture/skl/skl7122.html)

♥ขอให้ทุกท่านมีความสุขนะค่ะ ...สวัสดีค่ะ...♥