มาตรการลดอันตราย (Harm Reduction)
|
Harm Reduction: A set of practical strategies that reduce negative consequences of drug use, incorporating a spectrum of strategies from safer use, to managed use, to abstinence. Harm reduction strategies meet drug users "where they're at," addressing conditions of use along with the use itself. Harm Reduction Coalition, http://www.harmreduction.org/article.php?list=type&type=62 |
ปัญหาการแพร่ระบาดของสารเสพติด และปัญหาการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสที่ติดต่อทางกระแสเลือดไม่ว่าจะเป็นการแพร่ระบาดของเชื้อเอชไอวี หรือการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสตับอักเสบล้วนเป็นสิ่งกระตุ้นให้ผู้ที่เกี่ยวข้อง และหน่วยงานที่รับผิดชอบ เร่งหามาตรการในการลดการแพร่ระบาดของเชื้อดังกล่าว ความพยายามนี้เป็นที่มาของการใช้มาตรการลดอันตราย สำหรับผู้ป่วยที่ติดสารเสพติดชนิดฉีด อาทิ มาตรการการแลกเปลี่ยนเข็ม การให้ยาเมทาโดนระยะยาว มาตรการดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อบรรเทาการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสเอดส์และเชื้อไวรัสตับอักเสบ จากที่มาดังกล่าวเป็นเหตุให้เกิดความเข้าใจผิดว่า มาตรการลดอันตราย หมายความถึงสองมาตรการดังกล่าวเท่านั้น ในความเป็นจริงแล้วมาตรการลดอันตรายมีมากมายหลายประการ บทความนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความกระจ่าง เกี่ยวกับ มาตรการลดอันตราย ตลอดจนอธิบายเหตุผลที่มา แนวคิด และรายละเอียดเกี่ยวกับมาตรการลดอันตรายบางอย่างเพื่อช่วยให้ผู้อ่านมีความเข้าใจที่ถูกต้อง และสามารถคัดเลือกมาตรการลดอันตรายที่เหมาะสมไปปฏิบัติได้
มาตรการลดอันตราย คือ อะไร
|
The term harm reduction refers to policies, programmes and projects which aim to reduce the health, social and economic harms associated with the use of psychoactive substances. It is an evidence-based and cost-effective approach – bringing benefits to the individual, community and society. International Harm Reduction Association, http://www.ihra.net/Whatisharmreduction |
มีคำจำกัดความที่ใช้สำหรับมาตรการลดอันตรายหลายแบบ แต่ที่ได้รับการยอมรับมาก นั้น เป็นคำจำกัดความของ International Harm Reduction Association(IHRA) ซึ่งให้ไว้ว่า การลดอันตราย หมายถึง นโยบาย มาตรการ และโครงการ ที่มีเป้าหมายในการ ลดผลเสียทั้งทางด้าน สุขภาพ สังคม และเศรษฐกิจ อันเป็นผลจากการใช้สารเสพติด ทั้งนี้ต้องเป็นมาตรการที่มี หลักฐานเชิงประจักษ์ หรือผลการวิจัยรองรับ ว่าเป็นมาตรการที่มีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล คุ้มค่า ก่อให้เกิดผลดีกับผู้ป่วย ครอบครัว ชุมชน และสังคม นอกจากนี้ Harm Reduction Coalition ยังได้ให้คำจำกัดความไว้ว่า มาตรการลดอันตราย หมายความถึง ชุดของแนววิธีปฏิบัติหรือนโยบาย ที่สามารถทำได้จริง มีความเหมาะสมกับสถานการณ์ สามารถลดอันตรายจากการใช้สารเสพติด โดยต้องมีมาตรการที่ครอบคลุมตั้งแต่การช่วยให้ใช้ยาเสพติดอย่างปล่อยภัย การช่วยให้ควบคุมการใช้ยาเสพติดได้ จนกระทั่งการช่วยให้เลิกยาเสพติดอย่างเด็ดขาด
องค์การอนามัยโลก (World Health Organization, WHO) ได้ให้คำจำกัดความของการลดอันตรายไว้ว่าหมายถึง นโยบายหรือโครงการที่เน้นการลดอันตรายหรือผลเสียที่เกิดจากการเสพสารเสพติด โดยเฉพาะนโยบายหรือมาตรการที่มุ่งลดอันตรายโดยอาจมิได้มุ่งหวังให้เกิดผลต่อพฤติกรรมการใช้ยาเสพติดโดยตรง ตัวอย่างเช่น มาตรการแลกเปลี่ยนเข็ม การติดตั้งถุงลมนิรภัยในรถยนต์ มาตรการลดอันตรายจึงมีความหมายครอบคลุมมากกว่าการลดอุปสงค์และอุปทานของยาเสพติด
|
Harm Reduction In the context of alcohol or other drugs, describes policies or programmes that focus directly on reducing the harm resulting from the use of alcohol or drugs. The term is used particularly of policies or programmes that aim to reduce the harm without necessarily affecting the underlying drug use; examples includes needle/syringe exchanges to counteract needle-sharingamong heroin users, and self-inflating airbags in automobiles to reduce injury in accidents, especially as a result of drinking-driving. Harm reduction strategies thus cover a wider range than the dichotomy of supply reduction and demand reduction. Synonym: harm minimization
http://www.who.int/substance_abuse/terminology/who_lexicon/en/ |
คำจำกัดความด้านบนเป็นคำจำกัดความของการลดอันตรายในเรื่องยาเสพติด อย่างไรก็ตามมาตรการลดอันตรายมิได้จำกัดอยู่แค่เพียงการลดอันตรายจากการใช้ยาเสพติดเท่านั้น มาตรการลดอันตรายยังสามารถนำไปใช้ในเรื่องอื่นๆด้วย อาทิ การบังคับสวมหมวกกันน็อค การบังคับรัดเข็มขัดนิรภัย มาตรการ “เมาไม่ขับ” หรือการลดอันตรายจากการสูดดมควันบุหรี่มือสองโดยการห้ามสูบบุหรี่ในบางสถานที่
เหตุผลความจำเป็นที่ต้องมีมาตรการลดอันตราย
ก่อนที่จะพูดถึงความจำเป็นที่ต้องมีมาตรการลดอันตราย ประเด็นสำคัญเรื่องแรกที่ต้องทำความเข้าใจคือ ปัญหาการใช้สารเสพติดเป็นปัญหาที่เรื้อรัง โรคติดยาเสพติดเป็นโรคเรื้อรัง ผู้ที่ติดสารเสพติด มักจะมีประวัติการกลับไปใช้ยาซ้ำ หลายครั้งกว่าที่จะเลิกยาได้ การเข้าใจว่าโรคติดยาเป็นโรคเรื้อรังนี้เป็นสิ่งสำคัญ เพราะทำให้เข้าใจได้ง่ายว่า ถึงแม้ว่าเป้าหมายของเราจะเป็นการช่วยให้ผู้ที่ติดยาเลิกใช้ยาอย่างเด็ดขาดและสามารถกลับไปใช้ชีวิตในสังคมได้อย่างเป็นปกติสุข เราก็ต้องยอมรับความจริงว่ากระบวนการช่วยให้เขาเหล่านั้นเลิกยาได้ไม่ได้เกิดขึ้นในช่วงเวลาข้ามคืน แต่ต้องกินเวลานานเป็นเดือน หรือเป็นปี มาตรการลดอันตรายจึงเป็นมาตรการที่ช่วยลดผลเสียจากการเสพยาเสพติด โดยเฉพาะผลเสียที่อาจมีผลในระยะยาวกับผู้เสพ อาทิ การติดเชื้อเอดส์ หรือ เชื้อไวรัสตับอักเสบ ทั้งนี้สิ่งสำคัญที่ต้องคำนึงถึงคือ ภายหลังที่เราลงทุนลงแรงจนช่วยให้ผู้ป่วยคนหนึ่งสามารถหยุดยาได้ เราคงไม่อยากได้คนที่มีโรค หรือมีสุขภาพไม่ดี กลับคืนสู่สังคม มาตรการลดอันตรายจึงเป็นมาตรการที่ช่วยป้องกันผลเสียเหล่านั้น เพื่อช่วยให้เราได้คนที่มีคุณภาพทั้งร่างกายและจิตใจกลับคืนสู่สังคม
นอกจากเหตุผลข้างต้นแล้ว มาตรการลดอันตรายยังเป็นมาตรการที่ดีในการใช้สร้างสัมพันธภาพระหว่างผู้เสพกับผู้ให้บริการ ความสัมพันธุ์ที่ดีนี้จะเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญในการชักจูงให้ผู้ป่วยลดและเลิกใช้ยาในที่สุด
มาตรการลดอันตรายกับการแจกยา/เข็ม
อย่างที่กล่าวในตอนต้นว่ามาตรการลดอันตรายมิได้จำกัดแค่มาตรการ แลกเปลี่ยนเข็ม หรือ มาตรการให้ยาเมทาโดนระยะยาวเท่านั้น หากแต่หมายรวมถึงมาตรการอื่นๆ ที่ช่วยลดอันตรายจากการใช้สารเสพติดด้วย อย่างไรก็ดีสิ่งที่สำคัญในการทำให้มาตรการลดอันตรายใดๆก็ตามบรรลุผลตามเป้าหมาย คือการให้ความรู้ การให้คำปรึกษาและการสร้างสัมพันธภาพที่ดีระหว่างผู้รับและผู้ให้บริการ มาตรการแลกเข็มจึงมิใช่แค่การแลกเปลี่ยนเข็มเท่านั้น แต่ต้องประกอบไปด้วยการให้คำปรึกษา การให้ความรู้ที่ถูกต้องตลอดจนการให้การดูแลทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจแก่ผู้ที่รับบริการด้วย ในทำนองเดียวกันการให้ยาเมทาโดนระยะยาวจึงมิใช่แค่การแจกยาให้ผู้ป่วยแต่ต้องรวมถึงการพูดคุย ให้คำปรึกษา กระบวนการกลุ่ม การเยี่ยมบ้าน ตลอดจนการช่วยเหลือให้ผู้ป่วยสามารถประกอบอาชีพเลี้ยงตนเอง ดำรงตนอยู่ในสังคมได้อย่างเป็นปกติสุขได้ด้วย
มาตรการลดอันตรายกับมาตรการการแก้ไขปัญหายาเสพติดอื่นๆ
จากที่กล่าวมาข้างต้นจะเห็นได้ว่ามาตรการลดอันตรายนั้นมิได้เป็นมาตรการที่ขัดแย้งกับมาตรการในการแก้ปัญหายาเสพติดอื่นๆ หากแต่เป็นมาตรการที่เป็นส่วนหนึ่งในการแก้ปัญหา ทั้งนี้มาตรการลดอันตรายจะได้ผลดีหรือไม่อย่างไรนั้น จำเป็นต้องมีความเชื่อมโยงของมาตรการดังกล่าวกับมาตรการการแก้ปัญหายาเสพติดอื่นๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับมาตรการป้องกัน บำบัดและฟื้นฟูผู้ป่วยติดยาเสพติดด้วย
ท่านสามารถหาความรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับมาตรการลดอันตรายได้จากเว็บไซด์ด้านล่าง
http://www.ifrc.org/what/health/tools/harm_reduction.asp
http://www.harmreduction.org/article.php?list=type&type=62
http://www.who.int/substance_abuse/terminology/who_lexicon/en/
