เปิงสงกรานต์....ตำนานสืบสานวัฒนธรรม...คำมอญ

 

    “เย็นทั่วหล้า  มหาสงกรานต์”  บรรยากาศสงกรานต์ปีใหม่ ... ที่ผู้คนต่างพากันเดินทางไปสนุกสนานกับประเพณีและวัฒนธรรม  ณ  ถิ่นฐานบ้านเกิดกันเป็นส่วนใหญ่  นอกเหนือไปจากการได้พบปะกันอย่างอบอุ่นในครอบครัวและญาติมิตรแล้วก็ยังได้ว่างเว้นจากการทำงาน ไปพักผ่อนติดต่อกันหลายๆวัน   บรรยากาศการขอพรจากผู้ใหญ่และการได้เล่นสาดน้ำกันอย่างใกล้ชิด จึงเป็นความสุขสนุกสนานในวันสงกรานต์ที่หลายคนรอคอย   แม้จะมีการสูญเสียให้อันมาจากความสนุกอย่างเลยเถิดและประมาทให้เห็นทุกปี    หลายหน่วยงานมาร่วมด้วยช่วยกันรณรงค์ป้องกัน  ช่วยแจ้งข้อมูลข่าวสารคอยเตือนให้ระวังตัวทุกระยะ  ก็ไม่อาจหลีกเลี่ยงไม่ให้เกิดอุบัติภัยในช่วงเทศกาลสงกรานต์ได้ 

 เคยเที่ยวงานประเพณีสงกรานต์มาทั่วเกือบทุกภาค  พบเห็นบรรยากาศที่แตกต่างกันไปบ้างในบางเรื่อง  เพิ่งมานึกได้ว่าทำไมถึงไม่เคยได้ไปเที่ยวสงกรานต์ที่พระประแดงเลย   รวมทั้งสงกรานต์ที่บ้านมอญเมืองอื่นๆด้วย ( แล้วอย่างนี้จะบอกว่าตัวเองเที่ยวงาน ประเพณีสงกรานต์มาจนทั่วได้อย่างไรนะ)

ในตำนานประเพณีสงกรานต์ของชาวมอญ   กล่าวถึงการทำอาหารหลากหลายชนิด  เพื่อที่จะนำอาหารที่ตั้งใจทำเป็นอย่างดีไปทำบุญและแบ่งปันกันรับประทานในหมู่ญาติมิตรเพื่อนฝูง   เปิงสงกรานต์หรือข้าวแช่  ดูเหมือนจะได้รับความสนใจเป็นพิเศษ   ทำให้คิดไปถึงคำยืมจากภาษามอญที่เกี่ยวข้องกับการทำอาหารทั้งหวานและคาวอยู่หลายคำที่มีใช้ในภาษาไทย  ผู้ใช้ทั้งคนไทยและคนมอญหลายคนก็ไม่เคยทราบมาก่อนว่าเป็นคำยืมมาจากภาษามอญ   เช่น    เปิง  ( ข้าว )   อืกะ   (ปลา)  ปลากะตัก  ปลากะพง   กรูด  ( มะกรูด )  กระเพรา  มะกอก  มะพร้าว  พลู  กระวาน  ตะโก  มะนาว  กลอย  ขนมจีน  บัวลอย  อาจาด   ข้าวหลาม   นอกจากชื่ออาหารและส่วนประกอบในการทำอาหารแล้ว   ยังมีคำมอญที่ใช้อยู่ในพูดกันอยู่ประจำ   เช่น  กระท่อม    เกวียน  กำปั่น  สำปั้น ( เรือ ) พราน  พลาย  ร้าน  สะพาน  ซอก  ตรอก   เกาะ  คลอง   ด่าน   หาด  จะเข้   ปี่   ฉาบ  ทอง   พลอย   ทวน  แสง  โคม  ชิงช้า  ถุง  เชือก  ลวด   ทะลาย  ประเคน  ดินสอพอง  คำที่เรียบเรียงมานี้  เป็นเพียงส่วนหนึ่งของคำมอญที่เราใช้กันอยู่ทุกวัน  จนรู้สึกว่าเป็นคำไทยแท้ไปแล้วก็มี

ความใกล้ชิดของชาวมอญกับชาวไทย  ทำให้เกิดการพัฒนาให้มีการสร้างคำในภาษาใหม่ๆ เป็นภาษาประสมระหว่างภาษามอญกับภาษาไทยให้ใช้สื่อสารกันได้อย่างสะดวก   แม้คำที่เคยใช้บางคำจะเลิกใช้ไปบ้าง แต่คำไทยที่ยืมมาจากภาษามอญอีกเป็นจำนวนมากยังคงใช้ต่อๆกันมาถึงปัจจุบัน   ภาษามอญแท้ๆ  เป็นภาษาที่มีโครงสร้างไม่ยุ่งยากนัก    มีเสียงไพเราะ  สำเนียงในภาษาถิ่นมอญที่อยู่ในเมืองไทยก็มีเสน่ห์ชวนฟัง ดังมนต์ขลังของประเพณีสงกรานต์บ้านมอญที่ใครๆก็ใฝ่ฝันทึ่จะไปเยือนให้ได้...แม้เพียงสักครั้งก็ยังดี