เสี่ยงจากศัตรูภายนอก และศัตรูภายใน

ชีวิตที่พอเพียง : 6.  ยิ่งสูง ยิ่งเสี่ยง

  • สมัยเป็นเด็กอายุ ๙ – ๑๐ ขวบ เวลาฝนตกชอบนั่งดูน้ำ ดูป่า (สวน) หน้าบ้าน   แล้วจินตนาการเป็นเรื่องราวประสาเด็ก  
  • มีต้นไม้ต้นหนึ่งสูงเด่นเป็นสง่าอยู่ท่ามกลางต้นไม้อื่นที่เตี้ยกว่ามาก    เราชอบดูเพราะเห็นมันสูงดี    แต่ก็ไม่รู้ว่าต้นอะไร   ไม่เคยถามผู้ใหญ่
  • อยู่มาวันหนึ่งกลับมาบ้านจากโรงเรียนในวันฝนคก พบว่าต้นไม้ต้นสูงยอดไหม้ดำ ผู้ใหญ่บอกว่าถูกฟ้าผ่า    ต้นไม้ที่สูงมากถูกฟ้าผ่าง่าย   ผมจำต้นไม้ต้นนี้ได้ติดตาจนทุกวันนี้
  • พอมาเรียนหนังสือที่กรุงเทพ  ผมอ่านหนังสือเป็นบ้าเป็นหลัง จนเป็นที่เลื่องลือในครอบครัว ว่าเป็นคนบ้าหนังสือ   ติดใจกลอนของหลวงวิจิตรวาทการอยู่บทหนึ่ง ว่า “จงทำดีแต่อย่าเด่นจะเป็นภัย   ไม่มีใครอยากเห็นเราเด่นเกิน”
  • จบหมอ  ไปเรียนต่อที่อเมริกา  กลับมาอยู่ศิริราช  แล้วขอย้ายไปอยู่คณะแพทยศาสตร์ที่ตั้งใหม่ที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หาดใหญ่   ย้ายครอบครัวลงไปต้นเดือนพฤศจิกายน ๒๕๑๗   พอต้นปี ๒๕๑๘ เขาตั้งให้เป็นรองอธิการบดี   ความประทับใจ คือโดนลองของในที่ประชุมหลายครั้ง   ครั้งหนึ่งผมเกือบจะจน โชคดี อธิการบดี (ศ. นพ. สวัสดิ์ สกุลไทย์) อยู่ด้วย   ท่านช่วยออกรับหน้าแก้สถานการณ์    ท่านคงทราบว่าผมรับมือไม่ไหวแน่   ผมประทับใจจนทุกวันนี้   และจดจำไว้ว่าเป็นผู้ใหญ่ต้องคอยปกป้องผู้ร่วมงานเวลาเข้าที่คับขัน   ตำแหน่งสูง ความรับผิดชอบมาก ย่อมมีคนอยากลองของ
  • ผมเรียนรู้หลักธรรมชาติของวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตจากโครงการ BRT และจาก ศ. ดร. วิสุทธิ์ ใบไม้   ว่าสิ่งมีชีวิตไม่ได้วิวัฒนาการขึ้นมาโดดๆ แต่วิวัฒนาการร่วมกัน   เรียกว่า co-evolution    คนเราจะวิวัฒนาการมาเป็นคนไม่ได้ถ้าไม่มีต้นไม้ ไม่มีสัตว์อื่น ไม่มีแบคทีเรีย ไม่มีไวรัส   คือเราวิวัฒนาการขึ้นมาพร้อมกันกับศัตรูของเรา ทั้งที่เป็นคู่แข่ง  ทั้งที่เป็นคนไม่ชอบเรา ทั้งที่เป็นเชื้อโรค ฯลฯ    ถ้าไม่มีแบคทีเรียบางชนิดอยู่ในตัวเรา (อี โคไล) เราก็อยู่ไม่ได้   เท่ากับว่าเราอยู่อย่างเป็นสุข เป็นธรรมชาติ ในท่ามกลางระบบนิเวศที่มีความหลากหลาย ทั้งที่เป็นคุณและโทษ เป็นทั้งมิตรและศัตรู    แต่ได้มาเห็นคุณทักษิณ ชินวัตร เล่นการเมืองแบบทำลายฝ่ายตรงกันข้ามหมด   ใครคิดไม่เหมือน ไม่เข้าเป็นพวก ถือเป็นคนละฝ่าย   หาทางสร้างความเข้มแข็งของพวกตนโดยการให้ผลประโยชน์แก่พวกพ้อง   และกลั่นแกล้งคนที่ไม่เข้าพวก   เป็นวิธีที่ผิดธรรมชาติ ไม่มีทางดำรงอยู่ได้นาน
  • คุณทักษิณ มีพฤติกรรมแบบต้องการเป็นต้นไม้สูงโดดเด่นต้นเดียวในป่า    ในไม่ช้าก็จะโดน ”ฟ้าผ่า”    ฟ้าที่ผ่า อาจเป็น ฟ้าภายนอก หรือ “ฟ้าภายใน” ก็ได้    "ฟ้าภายใน" ที่ผ่าหรือทำลายชีวิตคน คือความลืมตัว เหิมเกริม หลงตนเอง  หรือกล่าวให้ครบ ได้แก่ โลภ โกรธ หลง นั่นเอง
  • หากดำรงชีวิตแบบพอเพียง โอกาสโดน “ฟ้าผ่า” ก็น้อย ไม่ว่าจะเป็น ฟ้าภายนอก หรือ “ฟ้าภายใน” 
  • ไม่มีความเสี่ยงอันตรายใด จะรุนแรงเท่าอันตรายที่เราเพาะเชื้อขึ้นเองจากภายใน – กิเลสตัณหา
  • ความพอเพียงเป็นยาเย็น ช่วยทำให้กิเลสตัณหาไม่งอกงาม   ความพอเพียงมีทั้งส่วนที่เป็นศีล  เป็นสติ และเป็นปัญญา

วิจารณ์ พานิช
๑๕ เมย. ๔๙