เอกสารประวัติศาสตร์ : 1. โมเดลฝูงปลาตะเพียน
โมเดลฝูงปลาตะเพียน
วรรณา
เลิศวิจิตรจรัส
๒๐ กันยายน
๒๕๔๗
จากการเข้าร่วมจัดการประชุมเกี่ยวกับการจัดการความรู้ขององค์กรต่างๆ
ที่ผ่านมา ทำให้ สคส.
ได้เรียนรู้มากขึ้นถึงการนำการจัดการความรู้ไปใช้จริงในบริบทต่างๆ
จึงนำมาสู่การพัฒนาแนวคิดเกี่ยวกับโมเดลการจัดการความรู้
ซึ่งในช่วงที่ผ่านมา สคส. ได้นำเสนอการจัดการความรู้ในรูปแบบของ
“โมเดลปลาทู” ที่แบ่งเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนหัวปลาหรือส่วนของเป้าหมาย
(Knowledge Vision), ส่วนของตัวปลาหรือส่วนของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้
(Knowledge Sharing) และส่วนของหางปลาหรือตัวคลังความรู้ (Knowledge
Assets) โดยปลาทูตัวเดียว
ก็เหมือนกับการจัดการความรู้ของหน่วยงานเดียว
แล้วถ้าเป็นองค์กรใหญ่ที่ประกอบด้วยหน่วยงานย่อยๆ ภายในองค์กรล่ะ
ก็คงเหมือนกับปลาตัวเล็กหลายๆ
ตัวที่แต่ละตัวก็เป็นการจัดการความรู้ของแต่ละหน่วย
ที่ต้องเชื่อมโยงและรวมตัวกันเป็นส่วนหนึ่งขององค์กรใหญ่หรือปลาตัวใหญ่ด้วย
คล้ายกับ “โมบายปลาตะเพียน”
ของเล่นของเด็กไทยสมัยโบราณที่ผู้ใหญ่สานเอาไว้แขวนเหนือเปลเด็ก
เป็นฝูงปลาที่หันหน้าไปในทิศทางเดียวกัน
มีเป้าหมายใหญ่ไปในทิศเดียวกัน
และมีความเพียรที่จะว่ายไปในกระแสน้ำที่เปลี่ยนแปลงได้อยู่ตลอดเวลา
และที่สำคัญปลาแต่ละตัวไม่จำเป็นต้องมีรูปร่างและขนาดเหมือนกันเพราะการจัดการความรู้ของแต่ละที่มีบริบทไม่เหมือนกัน
รูปแบบของการจัดการความรู้ของแต่ละหน่วยงานจึงสามารถสร้างสรรค์
ปรับให้เข้ากับแต่ละที่ได้อย่างเหมาะสม
เราจะได้เห็นปลาที่มีเอกลักษณ์
บางตัวอาจจะท้องใหญ่เพราะต้องมีส่วนของการแลกเปลี่ยนเรียนรู้มาก
บางตัวอาจเป็นปลาที่หางใหญ่เพราะต้องใช้ส่วนคลังความรู้มาก
แต่ทุกตัวต้องมีตาที่มองเห็นเป้าหมายที่จะไปที่ชัดเจน
และนี่ก็เป็นอีกก้าวหนึ่งของ สคส.
ที่ได้จากกระบวนการจัดการความรู้ด้วยเหมือนกันค่ะ
