การพัฒนาบุคลากรที่ได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการใหม่ตอนที่ 2 การสอนน้องไปถอดบทเรียนของเกษตรกรผู้ปลูกมันสำปะหลัง โดยฝึกทักษะการเป็นคุณอำนวยและคุณลิขิตควบคู่กันไป
การพัฒนาบุคลากรที่ได้รับการบรรจุเป็นข้าราชการใหม่ ตอนที่ 2 นี้จะต่อเนื่องจากตอนที่ 1. ที่น้องๆได้เรียนรู้และเข้าใจในขอบเขตงานส่งเสริมการเกษตรของสำนักงานเกษตรจังหวัดในภาพรวมแล้ว เราได้กำหนดหลักสูตรที่จะต้องให้น้องๆได้เรียนรู้เกี่ยวกับบทบาทการเป็นนักส่งเสริมการเกษตร มืออาชีพซึ่งจะต้องออกแบบกระบวนการที่จะลงไปจัดเวทีเรียนรู้กับเกษตรกรและชุมชนเป็น รวมทั้งได้เรียนรู้บทบาทของการเป็นคุณอำนวยและคุณลิขิต ควบคู่กันไปด้วย แต่ความจริงแล้ววันนี้วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2552 ทางทีมงานของสำนักงานเกษตรจังหวัดกำแพงเพชร ได้กำหนดแผนร่วมกับเจ้าหน้าที่จากกรมส่งเสริมการเกษตร จะไปถอดบทเรียนเรื่องการผลิตมันสำปะหลังของเกษตรกร ที่บ้านสักงามหมู่ที่ 1 บ้านสักงาม ตำบลสักงาม อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร ชื่อคุณวันเพ็ญ สิงห์สร้อย ซึ่งเป็นปราชญ์ชาวบ้านหรือเป็น Best Practice ด้านการผลิตมันสำปะหลังคนหนึ่งของจังหวัดกำแพงเพชร เราจึงได้ปรับแผนการสอนงานน้องๆ ให้ลงไปAction ในพื้นที่พร้อมๆกันไปเลย แต่ทางทีมพี่เลี้ยง( ผมและองสิงห์ป่าสัก )ก็ได้ซักซ้อมความเข้าใจกับน้องทั้ง 4 คนพร้อมๆกันก่อนที่จะออกไปปฏิบัติงานในพื้นที่เมื่อวันศุกร์ที่ 20 กุมภาพันธ์ 2552
น้องๆกำลังออกแบบเครื่องมือที่ใช้บันทึกข้อมูล
ในช่วงเช้าของวันนี้ (วันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2552 ) ช่วงระหว่างเวลา 8.00-08.30 น. ผมได้ซักซ้อมความเข้าใจวัตถุประสงค์ของการที่จะลงไปAction ในการถอดบทเรียนของปราชญ์ชาวบ้านในวันนี้ กับน้องๆอีกครั้ง เตรียมความพร้อมเพื่อที่จะให้น้องได้เรียนรู้กับการทำหน้าที่-บทบาทคุณอำนวย และคุณลิขิต ในขณะเดียวกันก็จะให้น้องได้ฝึกทักษะการจับประเด็นในกรณีที่เราจะทำการถอดบทเรียนจากเกษตรกรผู้ปลูกมันคือคุณวันเพ็ญ สิงห์สร้อย ซึ่งเป็นปราชญ์ชาวบ้านด้านการปลูกมันสำปะหลังของตำบลสักงาม โดยมีหลักสำคัญๆดังนี้
ขั้นที่ 1. ทำการทบทวนขั้นตอนการปลูกและเทคโนโลยีที่สำคัญในการผลิตมันสำปะหลัง มาก่อน เพื่อให้เข้าใจในกระบวนการผลิต มาพอสังเขป เพื่อที่จะเข้าในภาพรวมในขณะที่ปราชญ์ชาวบ้านได้เล่า ซึ่งจะได้ตามทันและจะไม่ให้หลงประเด็น
ขั้นที่ 2. ทำการคิดและออกแบบเครื่องมือในการที่จะเก็บข้อมูลหรือขณะบันทึกข้อมูลในช่วงที่เกษตรกรกำลังเล่ารื่อง อยู่ ว่าเราถนัดเครื่อมืออะไร เช่น Mind mapping ตารางบันทึก บันทึกแบบ Model และคำสำคัญ (Key word )เป็นต้น ประการสำคัญว่าเราถนัดจับประเด็นด้วยเครื่องมืออะไรนั่นเอง พร้อมได้ลงมือปฏิบัติจริงเลย แต่ข้อสำคัญต้องฝึกการฟังแบบตั้งใจหรือการฟังเป็นนั่นเองครับ
คุณวันเพ็ญ สิงห์สร้อย(ปราชญ์ชาวบ้านด้านการผลิตมันสำปะหลัง)
น้องๆฝึกจับประเด็นแบบมีใจจดจ่อ
ขั้นที่ 3. เมื่อเราทำการถอดบทเรียนออกมาแล้วนั้น จะให้ดีก็จะมีการจัดหมวดหมู่ของข้อมูลว่า เราจะจัดหมวดของข้อมูลอย่างไรบ้าง ก็ต้องลองจัดดูแล้วว่าจะทำการเพิ่มเติมประเด็นที่ตกหล่นอะไรบ้าง โดยขอให้ทีมงานได้ช่วยกันเพิ่มเติมและสรุปร่วมกันหลังจากที่ทำการถอดบทเรียนเสร็จสิ้นแล้วทันที
สรุปขุมความรู้และองค์ความรู้เด่น
ขั้นที่ 4. ทีมงานทุกคนก็จะต้องช่วยกันเขียนองค์ความรู้ด้วยเทคนิคพรรณา วิเคราะห์ แต่ต้องย้อนถึงการเล่าของเกษตรกรเป็นหลัก โดยให้ได้เนื้อหาและบรรยากาศ ไปพร้อมกัน โดยเฉพาะน้องใหม่ก็จะต้องทำการเขียนองค์ความรู้เป็นร้อยแก้วออกมาเช่นกัน (ตอนต่อไปจะนำมาแบ่งปันกัน )
สรุปวันนี้เป็นวันแรก ที่น้องๆนักส่งเสริมการเกษตรมือใหม่ ได้ลงไปเรียนรู้และฝึกปฏิบัติการเป็นคุณอำนวยและคุณลิขิตร่วมกับพี่นักส่งเสริมการเกษตรที่มีประสบการณ์ในพื้นที่มาไม่น้อยกว่า 20 ปีแล้วเพื่อพัฒนาก้าวกระโดดไปสู่การเรียนรู้-พัฒนาไปสู่การเป็นนักส่งเสริมการเกษตรมืออาชีพต่อไปในอนาคตอันใกล้นี้ครับ
