วิธีเดียวเท่านั้นที่จะพึงหวังได้ คือทุกคนต้องหวังสิ่งดีสิ่งงามในตนเองให้ได้ เมื่อขจัดทุกขเวทนาในตนเองได้แล้ว ก็ช่วยเกื้อกูลวิถีดีงามนั้นแก่ผู้อื่น...เท่าที่สามารถกระทำได้

แกะรอยความทุกข์ [1]

ครูกานท์

.............................

 

เมื่อครั้งเป็นเด็กคุณเคยเล่นร้องเพลงถามตอบเพลงนี้กับเพื่อนบ้างไหม

...ฝนเอยทำไมจึงตก

ฝนตกเพราะกบมันร้อง

กบเอยทำไมจึงร้อง

กบร้องเพราะท้องมันปวด

ท้องเอยทำไมจึงปวด

ท้องปวดเพราะข้าวมันดิบ

ข้าวเอยทำไมจึงดิบ

ข้าวดิบเพราะไฟมันดับ

ไฟเอยทำไมจึงดับ

ไฟดับเพราะฟืนมันเปียก

ฟืนเอยทำไมจึงเปียก

ฟืนเปียกเพราะฝนมันตก

...

แล้วเพลงก็วนมาถึงจุดเริ่มต้นอีกครั้ง

คุณเคยฉุกคิดไหมว่าเพลงนี้ช่างเป็นกุศโลบายในการฝึกเด็กๆ ให้คิดแบบสาวหาต้นตอ “สมุทัย” (เหตุที่ทำให้เกิดผล) ได้ดียิ่งนัก  แม้จะไม่เป็นเหตุเป็นผลจริงจังอะไรในทางวิทยาศาสตร์  แต่ก็เป็นวิธีฝึกทักษะแห่งการ “คิดอย่างเชื่อมโยง” ไม่หยุดอยู่ที่คำตอบเพียงชั้นเดียว  นี่นับเป็นร่องรอยของกระบวนการเรียนรู้แบบไม่รู้ตัว คือเรียนผ่านการร้องเล่น

 

ถ้าเราได้ “นำพา” การเรียนรู้เพื่อฝึกการคิดอ่านแบบสาวหาเหตุเช่นนี้ในโจทย์อื่นๆ ทำนองเดียวกันนี้ให้มาก  ทั้งแบบเหตุผลจริงจังบ้าง ไม่จริงจังบ้าง เชิงบันเทิงเริงใจบ้าง อย่างต่อเนื่อง  เชื่อว่าเด็กและเยาวชนไทยจะคิดเป็นและคิดได้ลึกซึ้งแยบยล ไม่นิ่งใบ้ ฉาบฉวย และเปล่ากลวงอย่างทุกวันนี้

 

เป็นต้นว่าถ้าถามตอบกันด้วยเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นเมื่อราตรีส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ที่ผ่านมา ณ SANTIKA

... SANTIKA เหตุใดจึงเกิดโศกนาฏกรรม

โศกนาฏกรรมเกิดเพราะกิเลสกรรม

กิเลสกรรมของใครบ้าง

กิเลสกรรมของผู้เกี่ยวข้องที่หย่อนจริยธรรม

กิเลสกรรมของความมืดเมาของผู้คนกลางกระแสบริโภคนิยม

กิเลสกรรมของผู้บริหารและดูแลสังคมที่เกี่ยวพันกับผลประโยชน์

โศกนาฏกรรมเกิดเพราะอะไรอีกบ้าง

โศกนาฏกรรมเกิดเพราะการเลี้ยงดูไม่เข้มแข็งพอ

โศกนาฏกรรมเกิดเพราะการศึกษาเปราะบาง

โศกนาฏกรรมเกิดเพราะสังคมหมกมุ่นอบาย

ความหย่อนจริยธรรม ฟุ้งเฟ้อ อ่อนแอ เปราะบาง และหมกมุ่นอบายเกิดแต่เหตุใด

...

คำตอบก็จะวนไปวนมากับความมืดเมา เขลาระเริง เพลิงกิเลส

ครอบครัว การศึกษา ศาสนธรรม และการบริหารสังคม

...

เราไม่คาดหวังให้ทุกภาคส่วนมีคนดีและคนเก่งดูแลแก้ไขได้พร้อมๆ กัน

สังคม “บัวสี่เหล่า” ก็ยังจะคงดำเนินเนื่องในโศกาดูรเช่นนี้ต่อไป

วิธีเดียวเท่านั้นที่จะพึงหวังได้

คือทุกคนต้องหวังสิ่งดีสิ่งงามในตนเองให้ได้

เมื่อขจัดทุกขเวทนาในตนเองได้แล้ว

ก็ช่วยเกื้อกูลวิถีดีงามนั้นแก่ผู้อื่น...เท่าที่สามารถกระทำได้

หมั่นหันหน้าเข้ามาร่วมเล่นเกมแกะรอยความทุกข์กันสิครับ

ทั้งในครอบครัว โรงเรียน และกระบวนการเรียนรู้ทางสังคมภาคส่วนอื่นๆ

แม้ว่าการแกะรอยความทุกข์นั้นจะผิดบ้างถูกบ้าง

ก็จะปลูกฝังทักษะแห่งการเรียนรู้ทางเลือกที่ถูกต้องไปเรื่อยๆ

เมื่อประจักษ์ในเหตุแห่งทุกข์และเหตุแห่งปัญหา

การแก้ปัญหาทุกข์ในชีวิตวิถีและสังคมก็จะเพิ่มประสิทธิผลยิ่งขึ้นเอง

 

อายุบวร...