วันหยุดนำหนังสือในตู้มาอ่านเช่นเคย  วันเสาร์นี้หยิบหนังสือออกมาจากตู้ ๒ เล่ม ๆ แรกเป็นแผนรายงานผู้บริหาร และเล่มที่ ๒ เป็นแผนแม่บทและผังแม่บทการอนุรักษ์และพัฒนาบริเวณเมืองเก่าน่าน  ผมได้เขียนข้อความไว้ในปกในว่า ได้รับหนังสือมาเมื่อ ๑๐ มีนาคม ๒๕๔๙

                    ผมเขียนข้อความว่า  นพ.บุญยงค์  วงศ์รักมิตร  ผู้หลักผู้ใหญ่ที่พวกเราให้ความเคารพศรัทธาเสมอมา กล่าวว่า " หนังสือเล่มนี้ รอการอ่าน และ รอการปฏิบัติ " ในวันที่รับหนังสือมามีการประชุมคณะอนุกรรมการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าน่าน  ได้ผมขีดเขียนว่า  ควรตั้งทีมอ่าน  ทีมสื่อสาร

                    อันที่จริงคณะอนุกรรมการฯ  ไม่มีชื่อผมหรอกครับ  เมื่อผู้หลักผู้ใหญ่ให้หนังสือมาผมนำมาใส่ตู้หนังสือไว้  จังหวะเหมาะจะเอามาอ่าน   การได้อ่านในวันนี้อีก  ทำให้ผมนึกถึงเรื่องการเตรียมประชุมร่วมแก้ไขปัญหาป่าไม้ที่ดิน จ.น่าน

                    ปัญหาต่าง ๆ  ที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่เกิดขึ้นจากคนเราไม่ค่อยอ่าน  เมื่อไม่อ่านก็ไม่รู้ทั้ง ๆ ที่พวกเขาเหล่านี้มีอำนาจหน้าที่   หรือหากอ่านก็ไม่พยายามที่จะทำความเข้าใจในบทบาทหน้าที่  และไม่พยายามที่จะสื่อสารหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง   ทำให้เสียโอกาสมากมาย ที่สำคัญเรื่องราวที่ศึกษามาเป็นเพียงหนังสือเท่านั้น   เมื่อถึงเวลาหนึ่งทำอะไรไม่ได้อีกแล้ว  หรือหากจะทำเนื่องจากล่วงเลยเวลามานาน ข้อที่ศึกษาจึงทำได้ยากยิ่งขึ้น

                    ผมคิดว่า  พวกเราควรได้อ่านและนำเสนอไปตามสื่อต่าง ๆ และไปยังผู้มีอำนาจที่เกี่ยวข้อง โดยขีดเขียนหรือสื่อสารแบบง่าย ๆ   เพื่อว่าข้อที่ศึกษามาจะได้เกิดผลเป็นรูปธรรมต่อไป

                    หนังสือเล่มนี้เกิดจากการที่ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากระรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้ว่าจ้างให้บริษัท ซินครอนกรุ๊ป จำกัด และบริษัท มรดกโลก จำกัด เป็นที่ปรึกษาในการจัดทำแผนแม่บทและผังแม่บทการอนุรักษ์และพัฒนาบริเวณเมืองเก่าน่าน ตามสัญญาจ้างที่ปรึกษา สัญญาเลขที่ ๒๒/๒๕๔๗ ลงวันที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๔๗

                    คณะผู้ศึกษาจัดทำหนังสือ เมื่อ มิถุนายน ๒๕๔๘ โดยรายงานในหนังสือฉบับผู้บริหาร ประกอบด้วยเนื้อหาสาระรวม ๕ ส่วน คือ ( จำนวน ๓๖ หน้า )

                    ส่วนที่ ๑ กระบวนการศึกษาการจัดทำแผนและผังแม่บทการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าน่าน

                    ส่วนที่ ๒ การศึกษาเพื่อกำหนดขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าน่าน

                    ส่วนที่ ๓ การศึกษาและวิเคราะห์สภาพแวดล้อมพื้นที่เมืองเก่าน่าน

                    ส่วนที่ ๔ แผนและผังแม่บทการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่า

                    ส่วนที่ ๕ สรุปและข้อเสนอแนะ

                    สำหรับหนังสืออีกเล่มเป็น แผนแม่บทและผังแม่บทการอนุรักษ์และพัฒนาบริเวณเมืองเก่าน่าน  ใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการกำกับ ควบคุม เพื่อดูแลและคุ้มครองความเป็นเมืองเก่าที่สำคัญในอดีตให้คงคุณค่าของสิ่งแวดล้อมศิลปกรรม วัฒนธรรมประเพณี และการสืบทอดอารยธรรมที่ยาวนานไว้   คณะผู้ศึกษาใช้กระบวนการศึกษาโดยสำรวจสภาพพื้นที่  ศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง  การศึกษาเชิงลึกจากผู้รู้  ภูมิปัญญา การสำรวจจากประชาชน และรวมถึงการใช้กระบวนการรับฟังความคิดเป็น จนสามารถกำหนดขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าน่านที่สำคัญ  ประกอบด้วย พื้นที่ใจเมืองน่าน และพื้นที่เวียงพระธาตุแช่แห้ง  รวมถึงเสนอให้ประกาศขอบเขตดังกล่าวให้เป็นเมืองเก่า ตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วย การอนุรักษ์และพัฒนากรุงรัตนโกสินทร์และเมืองเก่า พ.ศ.๒๕๔๖  สาระสำคัญ คือ

                   - ประวัติศาสตร์และการพัฒนาของเมือง

                   - ศักยภาพพื้นที่เมืองเก่าน่าน

                   - วิสัยทัศน์ พันธกิจ และยุทธศาสตร์ การอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าน่าน

                   - นโยบาย แนวทาง หลักการ วิธีการในการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าน่าน

                   - แผนและผังแม่บทการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าน่าน

                   - ดำเนินการให้เป็นไปตามแผนและผังแม่บท

                   คณะผู้ศึกษาเขียนข้อความฝากไว้ว่า หวังเป็นอย่างยิ่งว่า รายงานฉบับนี้จะเป็นแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาเมืองเก่าน่านที่มีความเป็นไปได้สูงสุด ภายใต้ความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ( เล่มนี้มีความหนา ๒ ซม.)