บันทึกประสบการณ์ : ตรวจพบเชื้อมาเลเรียชนิด Plasmodium malariae

เราตรวจพบขณะปฏิบัติงานประจำ โดยที่แพทย์ไม่ได้สั่งตรวจ

วันพุธที่ 25 มิ.ย. ที่ผ่านมา  ขณะที่พวกเรากำลังนั่งตรวจดูแผ่นฟิล์มเลือดด้วยกล้องจุลทรรศน์อยู่นั่นเอง  น้องณีคนเก่งก็เรียกพี่เม่ยว่า

"จานเม่ย....มาดูอะไรนี่ เร้ว!"

พี่เม่ยไม่รอช้า เดินไปดูที่กล้องของน้องทันที...อ้อ พบเชื้อมาเลเรียนี่เอง  แต่ดูไม่ค่อยเหมือนเชื้อที่เราพบกันอยู่บ่อยๆนะ เนื่องจากเม็ดเลือดแดงที่ติดเชื้อมีขนาดเล็ก  ตัวเชื้อก็ดูแน่นๆ สีเข้ม (เชื้อมาเลเรียที่เราตรวจพบบ่อยๆก็คือชนิด P.falciparum  และ P.vivax ซึ่งแต่ละชนิดจะมีลักษณะเฉพาะที่ทำให้เราสามารถแยกได้ว่าเป็นชนิดใด)

ตัวแรกที่เราพบ  น่าจะเป็นระยะ growing trophozoite
ที่เรียกว่า compact form

พี่เม่ยหยิบแผ่นฟิล์มเลือดอีกแผ่นมาตรวจดูด้วย  ดูไปดูมาเริ่มนึกถึงเชื้อมาเลเรียที่เราไม่พบบ่อยในประเทศไทย และเริ่มพบได้บ่อยขึ้นเรื่อยๆ แต่ที่ห้องแล็บเรายังไม่เคยพบ ก็คือเชื้อมาเลเรียชนิด P.malariae นั่นเอง  เราจึงต้องหาลักษณะเฉพาะของเชื้อในระยะต่างๆให้พบ เพื่อช่วยยืนยันว่าใช่จริง

น้องณีเริ่มตรวจหาอย่างถี่ถ้วน  และก็พบมากขึ้นเรื่อยๆ  จึงร้องเรียกพี่ดา (ผู้มีฉายา..เจ้าแม่แห่งมาเลเรีย) มาช่วยตรวจดูด้วย  "น่าจะใช่.." พี่ดาบอกพร้อมทั้งนั่งลงช่วยกันหาในแผ่นฟิล์มเลือดอีกแผ่นหนึ่ง

แล้วเราก็พบเชื้อในระยะ schizont ที่มีลักษณะเฉพาะที่เรียกว่า rosette form (เนื่องจากมีนิวเคลียสเรียงตัวกันเหมือนดอกกุหลาบ  จำนวนนิวเคลียส 8-12 อัน)

หาต่ออีก...หาต่อไปอีก... เสียงเชียร์จากพวกเราอีกหลายคนเพื่อให้หาลักษณะเฉพาะของเชื้อที่สงสัยนี้ต่อไป

ในที่สุดก็พบค่ะ เชื้อในระยะ growing trophozoite ที่มีลักษณะพาดขวางเม็ดเลือดแดง เรียกว่า band form

หลังจากระดมสมองกันแล้วเราก็สรุปว่า เราจะรายงานว่าพบเชื้อมาเลเรีย ชนิด P.malariae แล้วนะ  แต่เนื่องจากเป็นรายแรกที่เราพบ จึงรายงานไปว่า "found malaria, suspected to be* P.malariae...." ตามด้วยการรายงานจำนวนและระยะของเชื้อที่เราตรวจพบ  เป็นอันเรียบร้อย

(..be* คุณโอ๋กระซิบบอกว่า ต้องเติมคำนี้ต่อท้าย suspected to ด้วยเพื่อให้รูปประโยคสมบูรณ์ จึงแก้ไขตามคำแนะนำไว้แล้วค่ะ....04/07/51)

และก็ไม่ลืมโทรศัพท์ไปรายงานแพทย์ด้วย เนื่องจากการตรวจพบเชื้อมาเลเรียโดยที่แพทย์ไม่ได้สั่งตรวจนี้ ถือเป็นค่าวิกฤตที่ต้องรายงานแพทย์โดยด่วน เพื่อให้การวินิจฉัยและรักษาผู้ป่วยต่อไป.....

เรียบร้อยค่ะ  พี่เม่ยจึงนำที่จะสไลด์แผ่นนี้ไปถ่ายภาพเชื้อในระยะต่างๆ เพื่อจัดเก็บไว้เป็นคลังความรู้ต่อไป....

           
P.malariae: schizont ที่กำลังจะแตกออก
เพื่อไปinfect  เซลล์เม็ดเลือดแดงตัวใหม่
P.malariae: ระยะ gametocyte
           
P.malariae: นี่ก็ระยะ gametocyte
P.malariae: ระยะ growing trophozoite
; band form

นับเป็นอีกหนึ่งบันทึกประสบการณ์ ที่ใช้ประสบการณ์ของพวกเราชาวฮีมาโตหรรษามาแลกเปลี่ยนและช่วยกันระดมสมองเพื่อให้ได้ข้อสรุปที่ดีที่สุด 

แน่นอนค่ะ  เพราะเป้าหมายของเราคือให้ผู้ป่วยได้รับการวินิจฉัยที่ถูกต้องแม่นยำที่สุดนั่นเอง

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน Hemato หรรษา



ความเห็น (7)

โอ้โหเลยค่ะพี่เม่ย

อ่านปุ๊บผมนึกถึง "พม่า" ทันทีครับ ตอนนี้เรามีงานก่อสร้างในบริเวณนี้ไม่น้อยครับ

เขียนเมื่อ 
  • สวัสดีครับพี่เม่ย
  • แวะมาทักทายครับ
  • จะมีโอกาสระบาดไปในพื้นที่อื่นๆ ในบ้านเราไหมครับ
  • ขอบคุณมากครับ

น่าสนใจและน่าตื่นเต้นมากๆ เลยค่ะพี่เม่ย

แล็บเราพบตัวนี้ครั้งล่าสุดเมื่อไรคะ

ขอถามเรื่องความรู้ (ลืมหมดแล้ว) ปกติเราจะพบเชื้อหลายระยะในคนไข้คนเดียวเช่น case นี้หรือเปล่าจ๊ะ

น.ส.วรลักฌ์ ฤทธิศักดิ์ >นศ. เทคนิคการแพทย์ ม.ขอนแก่น
IP: xxx.12.97.100
เขียนเมื่อ 

เรียนเชื้อมาลาลาเรียมาสองสัปดาห์แล้วค่ะ

วันนี้เสร็จสิ้นสักที นั่งหากันตาลาย ทุกตัว ทั้ง PF PV PM PO

แทบทุกระยะ แต่บางสไลด์ที่อาจารย์ เก็ยไว้นานหน่อย ก็เริ่มจางๆไปหมด ต้องตาดีจริง

มีหลักการจำง่ายๆมั๊ยค่ะ เผื่อเอาไว้สอบ เพราะต้องสอบแล็บกริ๊ง ตื่นเต้นน่าดู

pichan
IP: xxx.128.152.106
เขียนเมื่อ 

สวัสดีครับพี่เม่ย ... ผม พิชาญ จาก รพ.เบตง ครับ

วันนี้พี่ที่ห้องก็เจอสไลด์ที่คิดว่าน่าจะเป็น Plasmodium malariae เดี๋ยวจะส่งมาให้พี่เม่ย ช่วย confirm อีกที ครับ

เป็นเคสที่ 2 แล้วที่เจอที่เบตง เราก็มาช่วยกันดู

Yoyo
IP: xxx.26.90.66
เขียนเมื่อ 

รูปจากกล้องจุลทรรศน์ นี่สุดยอดจริงๆครับ