มฆว มฆวา มฆวาน

ตอนนี้ สะพานมฆวานกำลังดังเพราะเป็นที่ชุมนุมและทางผ่านเกือบทุกครั้งที่มีเหตุการณ์ทำนองนี้  จำได้ว่าสมัยพลเอกอาทิตย์  กำลังเอก มีประวัติว่าท่านเป็นวีรบุรุษแห่งสะพานมฆวาน ครั้งแรกก็สงสัยว่าสะพานนี้อยู่ในประเทศไหน ? ความเป็นมาอย่างไร ? จึงได้ชื่ออย่างนี้ ต่อมาจึงค่อยๆ ทราบเรื่องราว และตอนอยู่กรุงเทพก็เคยผ่านสะพานนี้หลายครั้ง...

เมื่อมาเรียนบาลี ก็มีศัพท์ว่า มฆว ชื่อพระอินท์  (ยังมีชื่ออื่นๆ อีกเกินสิบที่เป็นชื่อของพระอินท์ หรือท้าวสักกจอมเทพ)... และได้รับการแนะำนำจากอาจารย์ว่า ศัพท์นี้นำไปแจกวิภัตติเป็นกรณีพิเศษ ซึ่งอาจเป็น มฆว มฆวา มฆวาน... ฯลฯ ก็ได้... ประเด็นนี้จะทิ้งไปเพราะเป็นรายละเอียดด้านไวยากรณ์ จะนำมาเล่าเฉพาะความหมายของศัพท์เท่านั้น...

ในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกาฏีกา ท่านตั้งวิเคราะห์คำนี้ไว้ ๒ นัย โดยนัยแรกท่านตั้งวิเคราะห์ว่า..

  • มหิตพฺพตฺตา มฆวา
  • ท้าวสักกจอมเทพชื่อว่า มฆวา เพราะอันเทวดาทั้งหลายควรบูชา

นัยนี้ ท่านว่ามาจาก มห รากศัพท์ในความหมายว่า บูชา แล้วก็ แปลง ห. เป็น ฆว. จึงได้ว่า มฆว (มห - มฆว) และก็แปลงต่อมาเป็น มฆวา มฆวาน ตามแบบไวยากรณ์ที่เป็นศัพท์พิเศษ.... ขยายความว่า พระอินท์หรือท้้าวสักกะซึ่งเป็นจอมเทพนั้น อันเหล่าเทพยดาทั้งหลายควรบูชา จึงได้ชื่อว่า มฆวาน

...........

อีกนัยหนึ่ง ท่านตั้งวิเคราะห์ว่า...

  • ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน มโฆ นาม มาณโว อโหสิ ตสฺมา มฆวาติ วุจฺจติ
  • ชนทั้งหลายเรียกพระอินท์ว่า มฆวา เพราะในกาลก่อน เมื่อเป็นมนุษย์ ได้เป็นมาณพ ชื่อว่า มฆะ

ตามนัยนี้ คำว่า มฆวา หรือ มฆวาน จึงมาจากคำว่า มฆะ ซึ่งเป็นชื่อเดิมของท้าวสักกจอมเทพในการก่อนที่เกิดเป็นมนุษย์นั่นเอง... สำหรับนิทานของมาณพที่ชื่อว่ามฆะ ทำความดีอย่างไรจึงได้เกิดมาเป็นพระอินท์ ผู้สนใจเพิ่มเติม โปรดคลิก ประวัติชื่อมฆวานในอรรถกถา

 

อนึ่ง การไปเกิดเป็นท้าวสักกะหรือพระอินท์จะต้องประพฤติธรรม ๗ ประการ ที่เรียกกันว่า วัตตบท ๗ ซึ่งผู้เขียนลองค้นดูไปเจอที่ อาจารย์บานเย็น ลิ้มสวัสดิ์ ประพันธ์ไว้ จึงถือโอกาสอัญเชิญมาให้อ่านทั่วกันดังนี้....

  • มาตาเปติภรํ ชนฺตุ         กุเล เชฏฐาปจายินํ
  • สณฺหํ สขิลสมฺภาสํ        เปสุเณยฺยปฺปหายินํ
  • มจฺเฉรวินเย ยุตฺตํ          สจฺจํ โกธาภิภุํ นรํ
  • ตํ เว เทวา ตาวตึสา       อาหุ สปฺปุริโส อิติ.
  • วัตรบทจดเสร็จมีเจ็ดขอ                  คือเลี้ยงพอแมตัวไมมัวเฉย
  • ออนนอมญาติชาติผูใหญไมละเลย    เอื้อนโอษฐเผยพจนสุภาพไมหยาบคาย
  • คําสอพลอสอเสียดเกลียดถนัด         ชอบกําจัดตัดตระหนี่ใหหนีหาย
  • พูดสัตยแทแนนับไมกลับกลาย         โกรธระคายเคืองใจละไกลมัน
  • ผูนั้นแหละเทพชาวดาวดึงส             ปรารภถึงสรรเสริญเจริญขวัญ
  • เปนบุรุษสุดมีดีครบครัน                  เรียกสั้น ๆ “สัตบุรุษ” ก็สุดดี.